Wouter Bos zat zondag 6 november 2011 in Buitenhof om te spreken over de zorg. Zijn bedrijf (KPMG) heeft daarover een rapport geschreven en er is onlangs een studie uitgekomen van de Algemene Rekenkamer. De kernvraag was: hoe kan de groei in de zorguitgaven beperkt worden? Dat is nodig vindt vrijwel iedereen in Den Haag, omdat de groei van de zorguitgaven sneller stijgt dan de groei van de economie. En helemaal in deze tijd dat de economie nauwelijks groeit, en de zorguitgaven gewoon doorgaan wordt het verschil problematischer. In de periode 2002 t/m 2010 zijn de premiegefinancierde zorgkosten jaarlijks gemiddeld met 3% gestegen. De groei van ons nationaal inkomen lag lager. Er zijn 5 knoppen waaraan gedraaid kunnen worden.
Is het een probleem?
Is het erg als het aandeel van zorg in onze totale uitgaven steeds iets groter wordt? Als de politiek daar geen probleem mee heeft dan is er geen probleem. De meerderheid van de politiek vindt het echter wel een probleem. Andere sectoren komen daarmee onder druk te staan.
Wat zijn de oplossingsrichtingen?
Als je meer greep wilt krijgen op de kosten dan moet je wel snel over de juiste gegevens kunnen beschikken. Wouter Bos gaf aan dat nu vaak pas beschikt kan worden over cijfers van 2 tot 3 jaar geleden. De kans is groot dat je dan maatregelen neemt op basis van situaties die alweer veranderd zijn. Uiteindelijk zijn er 5 elementen die door de politiek beïnvloedt kunnen worden: 1. Scherper inkopen van materiaal en gebouwen; 2. Verlaging van de kosten van de werkers in de zorg; 3. Beperking van het pakket; 4. Premies omhoog en 5. Eigen bijdrage omhoog. Meer smaken zijn er niet. Kan de marktwerking geen verlaging van kosten opleveren? Wouter Bos gaf aan op basis van internationaal vergelijkend onderzoek dat bij marktwerking er twee fenomenen plaatsvinden: kosten per eenheid gaan door concurrentie naar beneden en om meer te verdienen wordt het volume omhoog gebracht. Per saldo zullen de maatschappelijke kosten niet lager worden. Eerder hoger.
‘Fraude’ bij DBC’s
In het gesprek stelde interviewer Pieter Jan Hagens de fraude met DBC’s (Diagnose Behandel Combinatie) aan de orde als kostenverhogend element. Fraude is in deze kwestie een foute duiding. Specialisten worden gedreven om het beste te doen voor hun patiënten. Wellicht worden ze ook voortgedreven door de mogelijkheid van nieuwe technieken zoveel mogelijk uit te proberen en bovenal alle mogelijkheden te baat nemen. Soms is een combinatie van maatregelen niet in een bepaalde DBC onder te brengen. In een ruimere DBC kunnen de specialisten wel doen wat ze nodig achten. Om hier schande van te roepen en het als fraude te bestempelen lijkt mij onjuist. Een specialist gebruikt het systeem om optimale zorg te kunnen leveren.
Zorgsparen
Paul Schnabel van het SCP (Sociaal Cultureel Planbureau) heeft in een artikel in de Volkskrant gepleit voor een vorm van ‘zorgsparen’. Als je jong bent geld opzij leggen voor het moment dat je het als oudere nodig hebt. Dat betekent nog meer verplicht sparen. De aanslag op je salaris van belasting, zorgpremie en pensioenpremie is al aardig hoog!
Kostenbesparing door zorgverzekeraars
In het huidige zorgsysteem zijn de zorgverzekeraars aan de kant van de zorgvrager geplaatst. De zorgverzekeraar moet zo slim mogelijk zorg inkopen voor burgers. Als ze dat goed doen dan kunnen de kosten van premies omlaag of althans niet omhoog. Bos noemde voorbeelden van Menzis en CZ. Die kopen bewust zorg in bij bepaalde ziekenhuizen en bij andere niet meer. De vraag is alleen of dit fenomeen een kostenbesparing oplevert voor het hele systeem? Of komt dit slechts ten goede van de zorgverzekeraars zelf en een aantal zorgvragers?
Michiel Verbeek, 6 november 2011
