Dagblad Trouw publiceerde op 5 augustus 2026 een mooi artikel over 20 jaar na de film An Inconvenient Truth van Al Gore. Maarten van Gestel bekeek samen met twee wetenschappers de film opnieuw. Hieronder staat zijn verslag. Na het artikel staat een interview van abc news met Al Gore van een maand geleden over zijn film uit 2006.

Twintig jaar na 'An Inconvenient Truth'. Wat kwam er uit van Al Gores voorspellingen?

In 2006 schudde Al Gore, voormalig vicepresident van de VS, de wereld wakker met zijn documentaire over klimaatverandering. Welke voorspellingen kwamen uit? Trouw kijkt An Inconvenient Truth terug met twee wetenschappers.

Wat hebben oud- premier Jan-Peter Balkenende, Hollywoodster Leonardo DiCaprio en top- advocaat Roger Cox met elkaar gemeen? Alle drie hebben ze zich ingezet om klimaatverandering tegen te gaan. Balkenende met ambitieuzer klimaatbeleid dan eerdere Nederlandse kabinetten, DiCaprio met alarmerende speeches en zijn rol in hitfilm Don't Look Up, Cox met baanbrekende klimaatzaken tegen de Nederlandse staat en Shell.

Maar wat ze óók gemeen hebben, is hoe ze zijn wakkergeschud over de klimaatcrisis.

In 2006 verschijnt An Inconvenient Truth in de bioscoop. In de documentaire waarschuwt Al Gore, ex-presidentskandidaat in de Verenigde Staten, het publiek anderhalf uur lang over de opwarming van de aarde. En vooral: hoe onze uitstoot van broeikasgassen daar de voornaamste oorzaak van is.

Miljoenen mensen wereldwijd zien, vaak voor het eerst, een lange stroom beelden van smeltende ijskappen, onverdraaglijke hitte, steeds intensievere stormen en temperatuurprojecties die alsmaar blijven stijgen.

De documentaire werd bekroond met Oscars en Gore won de Nobelprijs voor de Vrede, maar de grootste verdienste is waarschijnlijk geweest dat duizenden mensen in actie kwamen. Net als Balkenende, DiCaprio en Cox noemen veel klimaatprominenten vandaag de dag het zien van Gores waarschuwing als grootste persoonlijke wake-upcall.

Dit jaar is de invloedrijke klimaatdocu precies twintig jaar oud. Dat roept de vraag op: wat klopte er van alle waarschuwingen en voorspellingen? Sloeg Gore, kort nadat hij de verkiezingen van George Bush had verloren, de spijker op zijn kop? Of zat hij ernaast met zijn schokkende vooruitzichten over de toekomst?

Geïmproviseerde bioscoop

Trouw tovert een vergaderzaal op de redactie om tot bioscoop en nodigt twee wetenschappers uit om de film opnieuw te bekijken.

Carine Homan (45) promoveerde in 2006 in de meteorologie. "Voor mij was de informatie niet nieuw, maar ik was onder de indruk dat dit verhaal ineens miljoenen mensen bereikte." Als zij vóór de film op feestjes over haar onderzoek vertelde, haalden mensen hun schouders op.

Ineens veranderde dat. "Knap, aangezien de film eigenlijk één lange powerpointpresentatie is." Homan werkt nu als klimaatadviseur bij het KNMI: ze vertaalt de nieuwste inzichten van de onderzoekers in De Bilt naar het brede publiek.

Joeri Reinders (30) was elf jaar toen de film uitkwam en zag hem voor het eerst pas later, op de middelbare school. Hij werkt als klimaatwetenschapper aan de Universiteit Leiden en is voorzitter van de Klimaathelpdesk, een stichting waar wetenschappers klimaatclaims factchecken. Zowel Reinders als Homan hebben de film na hun eerste keer niet opnieuw gezien. "Ik ben heel benieuwd", zegt Reinders enthousiast in de geïmproviseerde bios.

Hun verwachting? "Ik verwacht dat er zeker wat foutjes in zitten", zegt Reinders. "Toen de film uitkwam, was er namelijk best wat kritiek op sommige voorspellingen." Al Gore is net als Greta Thunberg voor velen een inspiratiebron, maar voor sceptici ook een ultiem doelwit.

Homan verwacht ook niet dat alles nog klopt - de wereld is veel veranderd in twintig jaar tijd en we weten inmiddels veel meer over het klimaatsysteem. "Tegelijkertijd verwacht ik dat het grote verhaal en de hoofdboodschap nog gewoon overeind staan."

Licht uit, geluid aan. Actie!

1. De Kilimanjaro 16 minuten

Toen Al Gore de verkiezingen in 2000 van George Bush verloor, legde hij zich toe op het onderwerp waar hij al in de jaren tachtig vragen over stelde in de Amerikaanse Senaat en waar hij begin jaren negentig een besteller over schreef: klimaatverandering. Gore gaat met een presentatie op tour langs zalen in de VS. De docu is vooral een videoregistratie van die presentatie. "Ik ben Al Gore, eerder was ik de volgende president van de Verenigde Staten", trapt hij af, waarna het publiek begint te lachen.

Gore laat het publiek een grote kaart van alle continenten zien. Ondanks hun vorm dachten wetenschappers lang dat die nooit aan elkaar vastzaten. Tot dit inzicht veranderde - ooit was er één oercontinent: Pangea - en het hele besef van de aarde in één klap kantelde.

Met klimaat is dit eigenlijk net zo, zegt Gore. Lang dachten mensen dat ons gedrag vast geen invloed kon hebben op zoiets alomvattends als het klimaat. "Misschien was dit ooit waar, maar nu niet meer." Want, laat Gore met animaties zien: de broeikasgassen die mensen uitstoten houden warmte vast, waardoor die niet meer uit de atmosfeer kan ontsnappen.

"Nu beginnen we de impact in de echte wereld te zien", zegt Gore. Hij toont onder meer foto's van de top van de Kilimanjaro in Afrika. Eerst in 1970, vol sneeuw, dan in 2000, met veel minder sneeuw, en dan nog recenter, met bijna geen sneeuw meer. "Binnen een decennium is er geen sneeuw meer op de Kilimanjaro", voorspelt Gore.

"Op deze voorspelling is altijd veel kritiek geweest", zegt Reinders. "Want hij klopt gewoon niet." Het is nu twintig jaar later, en het sneeuwt nog steeds op de Kilimanjaro.

Wat hier misgaat, denkt Reinders, is dat Gore de lijn op de foto's van sneeuw naar minder sneeuw doortrekt naar de toekomst, en op basis daarvan een gevoelsmatige inschatting maakt.

"Maar waar temperatuur ongeveer zo werkt - die stijgt vrij lineair - zijn veel andere klimaatprocessen complexer, zoals sneeuw en regen." Door klimaatverandering kunnen neerslagpatronen veranderen, voegt Homan toe, waardoor de Kilimanjaro langer wit blijft dan je zou verwachten puur op basis van de wereldwijde temperatuurstijging.

Dát gletsjers over de hele wereld smelten en bergen steeds minder wit worden, is helemaal accuraat, voegen de wetenschappers toe - en zeer alarmerend. De fout van Gore zit hem in de tijdschaal, zegt Reinders, niet in de vraag óf de Kilimanjaro sneeuwvrij zal worden. "Volgens de huidige studies gaat dit hoogstwaarschijnlijk al voor 2040 gebeuren."

2. De hoogwerker 22 minuten

Het is wellicht het meest iconische moment uit de film: de hoogwerker.

Al Gore loopt mee met een gigantische grafiek van 650.000 jaar aan temperatuurveranderingen, met daarnaast een lijn met de CO2-concentratie. Hij legt uit: steeds als de CO2-concentratie hoog was, was de temperatuur dat ook.

Als hij bij de afgelopen eeuw komt, klimt hij ineens op een hoogwerker, en stijgt hij op, om de lijn van stijgende CO2-concentratie bij te kunnen houden. "Dit was het beeld dat ik me na twintig jaar nog herinnerde", zegt Homan glimlachend, nu ze Gore opnieuw omhoog ziet gaan. "Heel effectief."

Dit fragment toont de hoofdboodschap van de film - mensen warmen de aarde op een gevaarlijke manier op. Gore maakt alles wel érg simpel, zegt Reinders. "Hij wekt de indruk dat temperatuurstijgingen en -dalingen in het verleden altijd werden gedreven door de CO2-concentratie, maar dat is niet zo."

Periodes van wel of geen ijstijden kwamen met name door veranderingen in de baan van de aarde rond de zon. "En vervolgens zorgde zo'n ijstijd voor processen die leidden tot minder CO2." Dat er een sleutelverband is klopt, maar Gore wijst CO2 te makkelijk aan als voornaamste oorzaak. "Zo geeft hij munitie voor sceptici."

Maar, vervolgt Reinders, Gores belangrijkste punt gaat over het heden: dat de CO2-concentratie nu vele malen hoger is dan ooit in de afgelopen 650.000 jaar. En dat dit nu wél de belangrijkste oorzaak is van klimaatverandering. "Die boodschap staat nog als een huis."

Ondanks Gores waarschuwingen is de wereldwijde uitstoot alleen maar toegenomen sinds het uitkomen van de film, zegt Homan. Van zo'n 30,6 gigaton per jaar in 2006 naar meer dan 38 gigaton in 2025. De concentratie CO2 in de atmosfeer neemt dus nog flink toe, hoewel misschien niet zó lijnrecht omhoog als Gore voorspelt.

Logisch, zegt Homan. Gore spreekt over het 'onbegrensd verbranden van fossiele brandstoffen' in de komende vijftig jaar. "Dit is gelukkig niet meer onbegrensd. Vooral door het Parijsakkoord uit 2015, waar harde doelen zijn gesteld om de opwarming tot ruim onder de 2 graden te beperken, en liefst tot 1,5."

3. De tien warmste jaren 28 minuten

Als bewijs van klimaatverandering laat Gore de tien warmste jaren ooit gemeten zien. In beeld verschijnen alle jaartallen van 1850 tot 2006. De recordjaren lichten één voor één rood op: 1990, 1991, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004. "Allemaal in de afgelopen veertien jaar", zegt Gore.

Het punt dat hij maakt, is pijnlijk actueel en onveranderd, zegt Homan. "Inmiddels zijn al deze records alweer verbroken." De World Meteorological Organization (WMO) bevestigt dat de warmste elf jaar ooit gemeten allemaal in de afgelopen elf jaar plaatsvonden - 2015 tot en met 2025.

Nederland telde zijn tien warmste gemeten jaren allemaal in de afgelopen twintig jaar. "2006, het jaar waarin de film uitkwam, zit daar nog net bij", zegt Homan. Ze vindt het treurig dat er ondanks de waarschuwing niets veranderd is in dit opzicht.

4. 'De Noordpool ijsvrij over 50 tot 70 jaar' 44 minuten

Sommige voorspellingen uit de film blijken juist te optimistisch. Zoals wanneer Gore de smeltende Noordpool laat zien. Een grafiek toont hoe de oppervlakte zee-ijs tussen 1970 en 2006 al met 1,5 miljoen vierkante kilometer slonk, zo'n 40 procent.

Een (zeer gedateerd) geanimeerd ijsbeertje zwemt in paniek rond op het scherm, want de habitat en het jaaggebied van dieren verdwijnt. "Over vijftig tot zeventig jaar", waarschuwt Gore, "is het ijs in de zomer compleet weg."

Reinders kijkt gepijnigd naar het scherm. "Dat is vanuit nu over dertig tot vijftig jaar. De laatste studies schatten dat de Noordpool al vóór of rond 2030 voor het eerst ijsvrij is op momenten in de zomer." Terwijl de film op pauze staat, zoekt hij de publicaties erbij. "Ja: we kunnen dit al in de komende tien jaar verwachten. Veel eerder dus dan hij voorspelde."

Hoe kan het dat dit probleem zoveel sneller uit de klauwen liep? Precies, zegt Reinders, om de reden die Gore zelf noemt voor de versnelde krimp van de decennia ervoor: het albedo-effect.

De Noordpool is een enorme ijsplaat; die reflecteert zonlicht als een soort spiegel terug, waardoor het er relatief koel blijft. Maar hoe meer ijs smelt, hoe minder zonlicht terugkaatst, hoe sneller het zeewater opwarmt, hoe sneller het ijs smelt. Dit proces gaat in de echte wereld sneller dan simulaties konden inschatten - zeker gedateerde simulaties uit 2006. "Dit laat zien wat zo eng kan zijn aan klimaatverandering: soms zijn gevolgen niet te voorspellen en erger dan verwacht."

5. Zeespiegelstijging in Nederland 59 minuten

Ook Nederland zit in An Inconvenient Truth, zodra het over zeespiegelstijging gaat. Gore laat zijn publiek een kaartje van Groenland zien, met daarop een steeds groter gebied dat smelt. "Volgens de wetenschappelijk adviseur van Tony Blair moeten de kaarten van de wereld hertekend worden door wat er in Groenland gebeurt."

Vervolgens toont Gore wat er met kwetsbare gebieden gebeurt als heel Groenland zou smelten. Op kaartjes lopen eerst Florida en San Francisco onder, terwijl dramatische muziek klinkt. Vervolgens komt Nederland in beeld - "een van de lage landen". De zee slokt het halve land op, alleen Limburg, Noord-Brabant en delen van Utrecht en Gelderland lijken gespaard. "Absoluut verwoestend", zegt Gore.

Het klopt, zeggen Reinders en Homan: voor Nederland in het bijzonder is zeespiegelstijging bedreigend. Maar het hypothetische voorbeeld van Gore - dat heel Groenland smelt - is vrij willekeurig en overdreven.

Gore rekent met een zeespiegelstijging van zo'n zes meter. "Terwijl we nu op enkele milimeters per jaar zitten", zegt Reinders. Voor Nederland wordt in 2100 ongeveer een halve tot één meter voorspeld, zegt Homan. Volgens een rapport uit 2023 kan Nederland met dijken en watermanagement drie meter aan. "Een recenter rapport komt zelfs op vijf meter uit." Oftewel: zes meter ligt niet in de lijn der verwachtingen, en bij een paar meter zeespiegelstijging loopt Nederland lang niet zo onder als in de film.

Máár, waarschuwt Homan daarbij wel, klimaatverandering verloopt niet altijd in een lineaire lijn. Onverwachte kantelpunten liggen op de loer. Als een groot deel van de Antarctische ijskap ineens wél afbreekt en smelt - waar sommige experts voor waarschuwen - kan dit in het ergste geval al in 2100 leiden tot 2,5 meter zeespiegelstijging.

Zorgwekkend daarnaast is dat Nederland zich relatief goed kan beschermen tegen de rijzende zee, maar arme landen in Azië veel minder. Een stad als Jakarta heeft te kampen met zeespiegelstijging én bodemdaling, en is daardoor extra kwetsbaar, met name de armere buurten. "Indonesië wil niet voor niets ergens anders een nieuwe hoofdstad opzetten."

6. Bevolkingsgroei 1 uur 3 minuten

Als Gore naar de belangrijkste oorzaken van het klimaatprobleem wijst, staan niet fossiele brandstoffen bovenaan zijn lijst, maar bevolkingsgroei. "We zijn getuige van een botsing tussen onze beschaving en de aarde", zegt hij.

Op het scherm verschijnt een grafiek van de wereldbevolking: voor tienduizenden jaren lag die ruim onder de miljard, om vervolgens binnen een paar generaties - tussen 1945 en 2050 - van 2 naar een voorspelde 9 miljard te springen. "We zetten meer druk op de aarde, en het meeste komt door arme landen."

In een grafiek wijst Gore aan hoe de bevolking van rijke landen stabiel blijft, maar die van ontwikkelingslanden blijft groeien. "Dit zet druk op natuurlijke bronnen, en dit is waarom we zoveel ontbossing zien", zegt hij, terwijl hij video's laat zien van bomen die bruut gekapt worden in het Globale Zuiden.

Hoewel 9 miljard mensen natuurlijk meer druk op de aarde zetten dan 1 miljard, is dit argument in grote lijnen 'gedateerd' en slaat Gore hier eigenlijk de plank mis, zegt Reinders. "Rond 2006 ging het nog heel veel over bevolkingsgroei als oorzaak van klimaatverandering, nu eigenlijk nauwelijks meer."

Vooral omdat niet arme, maar juist rijke landen sinds de industriële revolutie de grote aanjagers van klimaatverandering zijn. Ook vandaag nog hebben zij per hoofd van de bevolking de grootste hap van de wereldwijde CO2-taart genomen. Ter vergelijking: Afrika was - ondanks de bevolkingsgroei - in 2023 goed voor minder dan 4 procent van de wereldwijde uitstoot, aldus het Internationaal Energieagentschap.

Iemand uit India stoot bijna 7 keer minder uit dan één Amerikaan, een Keniaan zelfs zo'n 35 keer minder, aldus Our World in Data. "Het kan goed dat die bossen in de film gekapt worden voor sojaproductie", zegt Homan. "Voor veevoer, om te voldoen aan de grote voedselbehoefte in rijke landen."

Met dit fragment voedt Gore een hardnekkige mythe, zegt Reinders: dat niet landen zoals Nederland zich moeten aanpassen, maar dat de schuld vooral bij arme landen met hoge populaties zou liggen. "Het is goed dat het serieuze klimaatdebat hier nu voorbij is." Daarbij spelen wetenschappelijke inzichten een rol, bijvoorbeeld van de Wageningen Universiteit. "Die toonde aan dat we best 10 miljard mensen kunnen voeden, zonder te veel druk op de aarde. Maar: dan moeten we wel ons dieet aanpassen, en minder vlees eten."

7. De oplossingen 1 uur 22 minuten

Gore wil zijn film positief eindigen, en voorkomen dat zijn toeschouwers wanhopig huiswaarts keren. Gelukkig is er goed nieuws, drukt hij ze op het hart. "Daar wil ik mee eindigen: het feit dat we eigenlijk alles al weten wat we nodig hebben om dit probleem effectief aan te pakken."

Er is niet één oplossing voor de klimaatcrisis, zegt Gore, maar een heel scala. In een diagram laat hij de belangrijkste zien, en hoe die de hoge uitstoot van de VS in enkele decennia fors kunnen doen kelderen.

Reinders en Homan kijken met lichte verbazing naar het scherm. Gore begint over het efficiënter maken van auto's en vliegtuigen, maar het meest opvallend is zijn verwachting over zonne- en windenergie versus het 'afvangen' van CO2 in de industrie. In zijn grafiek lijken de twee ongeveer even impactvol richting 2050. 'Hernieuwbare energie' noemt Gore zelfs maar kort, waarna CO2-afvanginstallaties een veel explicietere shout-out krijgen: "Een grote oplossing waar je nog veel over gaat horen."

Het liep totaal anders na 2006. "Zonne- en windenergie werden veel groter dan de film voorspelde", zegt Reinders. Vooral zonnepanelen werden door massaproductie uit China razendsnel goedkoper en gingen met miljarden de wereld over. Dit laat zien dat sommige oplossingen voor het klimaatprobleem ineens veel sneller kunnen gaan.

Het tegenovergestelde geldt ook: het afvangen van CO2 uit de industrie is sinds 2006 nauwelijks van de grond gekomen, zegt Homan. Dit soort schoorsteen-stofzuigers hebben ondanks vele beloftes van fossiele energiebedrijven nog amper tot serieuze reducties van broeikasgassen geleid. De grote hoop die Gore op de techniek vestigt, komt - op dit moment althans - bij lange na niet uit.

Saillant: dit jaar bleek dat de studie die Gore hier aanhaalt door BP is betaald. Het onderzoek had zelfs een ghostwriter van het bedrijf, toonde ProPublica aan. Olie-, gas- en kolenbedrijven wijzen al decennia naar CO2-afvang als ideale oplossing, omdat ze dan hun business as usual kunnen voortzetten. Gore werd dus slachtoffer van iets waar hij in zijn eigen film voor waarschuwt: de vergaande misinformatiecampagne van de fossiele industrie, vergelijkbaar met hoe de tabakslobby jarenlang de gezondheidseffecten van roken probeerde te verdoezelen.

Na de aftiteling

De aftiteling rolt in de Trouw-bioscoop. Het voor de film gecomponeerde lied I Need to Wake Up vult de vergaderzaal, tussen namen van crewleden verschijnen op speelse wijze praktische tips voor het publiek, zoals afval scheiden of het nemen van ledlampen.

Het eindoordeel? Reinders is onder de indruk. "Tuurlijk hebben we wat kritiek op tijdschalen die niet helemaal kloppen, of oversimplificaties. Maar in grote lijnen staat de film nog als een huis." Update wat namen uit de film - Parijs in 2015 in plaats van de Kyoto-conferentie in 1997 - en hij zou de film zo weer aan studenten laten zien.

Homan deelt die mening, zegt ze terwijl ze naar de aftiteling kijkt. "Het is eigenlijk deprimerend dat we twintig jaar later precies nog steeds met dezelfde grafiekjes waarschuwen, en dat je die lijnen gewoon kan doortrekken."

De film is daarnaast een interessante tijdscapsule over het klimaatdebat in 2006. Ook om te zien wat toen amper werd besproken, maar nu cruciaal is. Nergens in zijn film verwijst Gore bijvoorbeeld naar voedsel, terwijl de landbouw goed is voor ruim 20 procent van het klimaatprobleem. "Best schokkend, vooral als je kijkt naar hoeveel vlees Amerikanen eten", zegt Reinders.

Sowieso valt het Reinders op dat de film vooral oproept tot technische oplossingen zoals zonnepanelen en CO2-stofzuigers, en nauwelijks tot de systeem- of gedragsverandering waarvan wetenschappers nu zeggen dat die nodig is. "Nergens in de film zegt Gore dat we minder moeten vliegen", valt Homan op. Sterker nog: de docu toont hoe de oud-vicepresident continu van het ene vliegveld naar het andere trekt. Dat zou een klimaatfilm nu minder snel doen.

Eén laatste analyse van Gore in 2006 blijkt pijnlijk accuraat en actueel. Hij beschrijft op een paar punten waarom veel politici klimaatverandering als onderwerp laten liggen: omdat ze er weinig kiezers mee trekken. "Het is makkelijk voor ze om dit onderwerp te negeren, en te zeggen: dat regelen we morgen wel", merkte Gore tijdens zijn jarenlange carrière.

Hoewel er sinds 2006 vooruitgang is geboekt - de verwachte opwarming nam af van zo'n 3,5 naar zo'n 2,5 graden - kon Gore niet voorspellen dat de VS in 2026 met Donald Trump een openlijk klimaatontkennende president zou krijgen.

Reinders had tijdens het kijken soms het gevoel naar een grijsgedraaide plaat te luisteren, met twintig jaar oude waarschuwingen over hitte, tijdens wéér een zomer vol hitterecords in Europa omdat échte actie uitblijft. "Ik kan me goed voorstellen dat Al Gore dat ook voelt.”

Maarten van Gestel voor Trouw

20260805

abc news live had dit jaar een interview met Al Gore waarin ze terugkijken op de film van 20 jaar geleden: 

https://www.youtube.com/watch?v=wZ6q9hl4kTU