Met deze kop opende het Dagblad van het Noorden enkele dagen na de start van de acties van de gelegenheidscoalitie tegen Libië. Wordt dit zo’n onbezonnen actie als tegen Irak? Een actie zonder verbetering voor de Libiërs? Had de gelegenheidscoalitie na het VN mandaat eerst moeten doorpraten in de NAVO en met Arabische landen? Of hadden ze helemaal afzijdig moeten blijven? Het Westen komt immers niet overal de onderdrukte partij in een burgeroorlog tegemoet! De wereldpolitiek balanceert tussen macht en principe.
Macht is de best verklarende factor, maar soms wint het principe. Dat is hier gebeurd. De wereld was enigszins verbijsterd door de acties in Tunesië en vooral in Egypte. Het dappere en onverdroten optreden van de demonstranten in Egypte veroorzaakte enorm veel sympathie in het Westen en leverde een compleet nieuw perspectief op voor het Israelisch-Palestijnse probleem en het beeld van het Midden-Oosten. Zonder ingrepen van het Westen wisten eerst de Tunesische- en later de Egyptische opstandelingen hun leiders de laan uit te sturen. Wat zou het prachtig zijn als die vonk zou overslaan naar andere landen, moet menig machthebber gedacht hebben. En de vonk sloeg over. In Bahrein, in Syrie, in Algerije, in Jemen en in Libië. In Libië was direct verzet van de machthebber en niet alleen in gevechtshandelingen, maar vooral via de media. Gadaffi kon ondanks de opstand nog steeds rekenen op veel aanhangers. En dan niet alleen de ‘gekochte’ aanhangers. In het Westen begon men zich te knijpen. Het zag ernaar uit dat Gadaffi het voor elkaar zou krijgen om overeind te blijven. En als dat zou gebeuren dan zouden de opstandelingen het moeten bezuren. Die zouden gaan voelen hoe wreed Gadaffi kan zijn. Veel Westerse landen en hun leiders zijn aan de kant van de macht veelal goede maatjes geweest met Gadaffi, maar nu werden ze gedreven door principes. Door het beeld dat de Libiërs net als de Egyptenaren ook meer vrijheid wilde en een machthebber naar huis willen sturen op basis van democratische spelregels. Om rechtstreeks Libië de oorlog te verklaren was geen enkele grond, maar de demonstranten helpen, omdat Gadaffi wapens gebruikt tegen de eigen bevolking was een goed excuus om iets te doen. Proberen om de opmars van Gadaffi te stoppen om de opstandelingen de kans te geven steden in hun macht te krijgen. Maar gaat dit lukken? Is het voldoende? Het is bemoedigend dat er militairen overlopen naar de opstandelingen, maar de steun van de militairen voor Gadaffi is nog te groot. In Egypte heeft uiteindelijk de legertop voor de ommezwaai gezorgd. Maar zou in Libië weleens anders kunnen gaan. De gelegenheidscoalitie krijgt al onderling mot en besluitvorming binnen de NAVO is ook al niet eenvoudig. En trouwens om wat te doen? Met alleen van uit de lucht controleren en zo nu en dan iets van de Gadaffi troepen plat bombarderen win je de burgeroorlog niet. Alleen als de legertop de krankzinnigheid van Gadaffi niet meer accepteert is er kans voor de opstandelingen!
24 maart 2011
Michiel Verbeek
