Prinsjesdag in het teken van de JSF en de problemen voor Diederik Samsom. De participatiesamenleving is er. En het fenomeen Ewald Engelen.
Prinsjesdag en de JSF
Op de derde dinsdag in september was het eerste Prinsjesdagdebat met een debat met de lijsttrekkers van de 6 grootste fracties (VVD, PvdA, CDA, PVV, D66 en de SP). Het werd een beetje een verkiezingsdebat. Het CDA viel op met twee klassieke VVD thema’s: lastenverlichting en een kleinere overheid. Waarom zouden kiezers voor het surrogaat gaan als ze ook voor het origineel kunnen stemmen? Het CDA roept natuurlijk dat de thema’s niet in goede handen zijn van de VVD, maar succes zullen ze er niet mee hebben. Geert Wilders zette Buma overtuigend weg als ongeloofwaardig, omdat het CDA als ze in de regering zitten probleem de laten verhogen en de overheid laten groeien. Wilders beleeft weer gouden tijden, omdat de VVD en de PvdA het zo slecht doen. De PVV van Wilders scoort alleen als de andere grote partijen het laten afweten. En dat doen ze. De PvdA decimeert zichzelf en pompt de PVV flink op door de gruwelijke onbetrouwbaarheid. Als je vier keer heen en weer gaat met de JSF, dan vindt niemand je meer geloofwaardig. Het wordt er niet beter op als de minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans overal komt vertellen dat het een verstandig besluit is van het kabinet. Timmermans denkt dat hij sneller geloofd wordt als hij zegt: ‘Ik sta er voor in dat deze schattingen kloppen!’ Ik vrees dat het een averechts effect zal hebben. Mondige burgers willen zelf controleren of afgaan op onafhankelijke deskundigen, maar niet op een minister die in de afgelopen jaren de grote draaier was! In het vorige kabinet werd er nog gesproken over 87 JSF’s, nu gaat het om 37 toestellen. En als ze duurder worden dan kopen we er minder, zegt de minister van Defensie. Naast de JSF leverde de aanvallen van Wouter Bos en Bram Stemerding (oud minister van Defensie voor de PvdA) voor nog meer ellende voor de PvdA. Volgens die PvdA’ers was de passage in de Troonrede over de participatiesamenleving funest voor de sociaal-democraten. Met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig.
Europese defensie
Als ik de discussie hoor over de JSF, word ik steeds meer voorstander van een Europese defensiemacht. Efficiënt omgaan met de verschillende onderdelen van een defensiemacht. Het moet voor alle Europese landen een besparing kunnen opleveren. En het zorgt voor nog meer binding en verlaagt de kans op onderlinge oorlogen. Waar wachten we nog op?
Diederik Samsom
Diederik Samsom heeft het zwaar. Hij probeert tijd te winnen voor de zoveelste draai van zijn partij over de JSF. Het PvdA-smaldeel in het kabinet is erg voor. Het leek deze week wel of Frans Timmermans de eerstverantwoordelijke minister was. Samsom wist zich deze week handig achter het rapport van de Rekenkamer te verschuilen. Maar spijtig voor Samsom, dat gaat niet lang goed. Hij zal gewoon moeten vertellen dat hij de JSF wil aanschaffen, want dat is absoluut de bedoeling. De partij zal even tegensputteren, maar met verkiezingen in zicht gaat de partij over een paar weken wel door de pomp! De SP lacht in z’n vuistje en zet de deuren open voor teleurgestelde socialisten.
Ajax
Ajax heeft een lesje gehad van Barcelona in de Champions League. Het verschil was veel te groot. De commentatoren waren niet ontevreden over het optreden van Ajax. De score werd lange tijd beperkt gehouden, maar het was wel een ongelijke strijd. Barcelona heeft veel meer excellente spelers. Er was geen moment in de wedstrijd waar Ajax het Barcelona echt moeilijk kon maken. Van Johan Cruyff heb ik geleerd dat als je niet goed speelt of de mindere bent, dat je dan alleen maar heel hard moet werken. Ik had wel iets meer agressie in het spel van Ajax willen zien. Ik geloof niet dat alle spelers na 2x 45 minuten volledig kapot waren! Lerin Duarte heeft tegen Pec Zwolle z’n debuut gemaakt bij Ajax als vervanger van Christiaan Eriksen en nu voor het eerst in de Champions League. Hij deed het heel goed!
Participatiesamenleving
Het is opmerkelijk dat de achterban van de PvdA zo onrustig wordt van het begrip ‘participatiesamenleving’. We zijn al enige tijd bezig met een maatschappelijke transitie van minder overheid en meer samenleving. Onze Westerse samenlevingen gaan steeds meer uit van het principe dat iedereen in eerste instantie zelf moet zorgen voor eigen geluk en eigen levensonderhoud. Als het eigen onderhoud niet lukt, dan is de overheid er als achtervang. Als een soort waarborg om niet in de armoede te geraken. Er is helemaal geen sprake van een beweging naar ‘zoek het maar lekker zelf uit’. Er is wel een tendens om de ondersteuningsconstructen zo in te richten dat mensen geholpen worden om zoveel mogelijk zelf problemen op te lossen. Lukt dat niet alleen, dan dient het meest directe sociale netwerk van familie, kennissen en buren te worden aangesproken. Pas in laatste instantie is er de overheid.
Sociale rotonde
De eigen kracht, -regie en -verantwoordelijk staat centraal. De overheid is er als achtervang. Als ik in mijn eigen levensonderhoud kan voorzien is er niets aan de hand. Lukt dat niet dan moet ik aankloppen bij de gemeente. Die helpt je dan op de sociale rotonde. Daar zijn afslagen naar betaald werk, naar stages, naar beschut werk, naar maatschappelijke werkzaamheden en naar vrijwilligerswerk. Niemand krijgt meer een uitkering om niets te doen. Er wordt altijd gekeken of je wat terug kan doen naar de samenleving. Geen uitkering, maar een inkomen! Het minimale inkomen wordt jaarlijks vastgesteld door de Tweede Kamer en is opgebouwd op basis van levensonderdelen. Te denken valt aan: eten, drinken, kleding, huisvesting, zelfontplooiing, participatie en vertier. In een dergelijk systeem zou je ook de AOW kunnen afschaffen. De waarborg van de Staat geldt immers voor iedere leeftijd. Als je 73 bent en je kunt niet in je eigen levensonderhoud voorzien dan wordt je geholpen op de sociale rotonde met werk of activiteiten en een behoorlijk inkomen. Als je de overgang van een betaalde baan naar een sociaal minimum te groot vindt, dan kun je je verzekeren in de periode dat je nog wel in je eigen levensonderhoud kunt voorzien.
LAG (Lokale Aktie Groep)
De gemeenten Groningen, Hoogezand-Sappemeer, Haren en Slochteren vormen samen de regio Centraal. De vier gemeenten werken intensief samen bij de bevordering en stimulering van de plattelandsontwikkeling en de sociaal economische vitalisering van het platteland. De gemeenten willen gebruik gaan maken van het LEADER programma (Liaison Entre Actions de Developpement de l’Economie Rurale). Daarvoor is het LAG (Lokale Actie Groep) een vereiste. Dat is een adviesgroep met mensen die niet bepaalde groepen vertegenwoordigen, maar het zijn onafhankelijk sleutelspelers. Smaakmakende mensen met status en statuur vanuit verschillende sectoren uit de regio. Iedere gemeente draagt een paar sleutelspelers voor. De gemeente Haren heeft mij gevraagd voor deze onbezoldigde adviesrol. Ik heb ‘ja’ gezegd en mocht 18 september meedoen aan een masterclass ter voorbereiding op de nieuwe gebiedsagenda. De masterclass werd geleid door Willem Foorthuis, lector Regionale Transitie bij AOC Terra en Dirk Strijker, hoogleraar Plattelandsontwikkeling aan de RuG. Op de bijeenkomst kwam ik veel bekenden tegen vanuit mijn tijd als wethouder. Ik hoop een *-
Ewald Engelen en de wisselkoers
Financieel geograaf, Ewald Engelen, is een fenomeen. Kent u trouwens een andere financieel geograaf? Ik ook niet. Het vak zal je ook niet terugvinden bij Wikipedia. Hij is erg populair bij de media. Het is een zeer belezen man en drukt zich helder uit op de televisie. Heeft opmerkelijke opvattingen en neemt geen blad voor de mond. Hij is op twitter zeer actief met opvattingen en verwijzingen naar interessante artikelen en boeken. Hij had onlangs in het VPRO programma Tegenlicht over Duitsland een prominente rol. Daar liet hij zich volledig gaan in zijn kritiek op de euro. Volgens Engelen is de euro desastreus en heeft ze gezorgd voor de terugkeer van het fascisme in Zuid-Europa. Hoe bont kun je het maken? In die hele uitzending werd flink gefulmineerd tegen de euro, maar de analyses waren stuk voor stuk zwak. De kern van de uitzending werd gevormd door het voordeel van wisselkoersen om voor landen mee te veren met economische voor- en tegenspoed. Als het heel slecht gaat met een land, zoals met de Zuid-Europese landen, dan kan de wisselkoers helpen om weer uit het dal te kruipen. De internationale concurrentiekracht kan verbeterd worden met de verlaging van de wisselkoers. Als dat gebeurd is kan het land weer beter concurreren. De wisselkoers is een mechanisme voor herstel is het verhaal uit Tegenlicht. Dat mechanisme werd in de uitzending geroemd, maar het is een onterecht paardenmiddel. Schuldeisers worden bij een devaluatie zwaar gedupeerd. Een veel betere manier om weer concurrerend te worden op de wereldmarkt is door innovatie en door verlaging van kosten. Maar dan op een eerlijke manier! Het pleidooi in Tegenlicht voor een uittreding van Duitsland uit de euro is een slecht plan voor zowel Duitsland als voor de Europese Gemeenschap. De kritiek op de euro is niet sterk. Volgens Ewald Engelen was de start van de euro een grote mislukking. Dat is volstrekte onzin. De euro was in 2000 een verstandige keuze en is dat nog steeds. De euro biedt het bedrijfsleven de mogelijkheid om zonder verstorende koersen tussen munteenheden zaken te doen. Engelen en de vele anderen in Tegenlicht vergeten dat de economie niet meer bestaat uit de samenstelling van economieën van landen, maar van veel grotere eenheden. Binnen die eenheden moet er geen verstoring plaatsvinden in het zakendoen door wisselkoersen. Het is toch absurd als na een wisselkoersstijging opeens je inkoop veel duurder wordt. Het is een zegen dat die overheidsspeeltjes uit het Europese zakendoen is verdwenen!
Michiel Verbeek, 22 september 2013
