Ik hoor veel mensen om mij heen dat ze niet weten waar ze op 15 maart op moeten stemmen. Moet ik strategisch stemmen om te voorkomen dat Geert Wilders de grootste wordt? Straks wordt hij ook nog premier. Is het niet heel erg sneu voor de PvdA als ze teruggaan van de 38 zetels uit 2012 naar een stuk of 10? Of moet ik voor een radicale middenpartij als D66 kiezen? Dat laatste is een goed idee en wel hierom:
--afbeelding verwijderd--
Ik heb het nieuwe boek van Alexander Pechtold gelezen. Pechtold is trots op zijn ploeg Kamerleden en een aantal voorgangers. Els Borst heeft het voorwerk gedaan voor een waardig debat over levenseinde dat in zeer goede handen is van Pia Dijkstra. Thom de Graaf krijgt de eer D66 als onderwijspartij te hebben geprofileerd. Jan Terlouw werd al ruim voor zijn optreden bij De Wereld Draait Door door Alexander Pechtold geroemd om zijn analyses over klimaatbeleid en zijn pleidooi voor een krachtig duurzaamheidsbeleid. En natuurlijk Hans van Mierlo. Hij wordt geciteerd over democratische veranderingen uit het prachtige interview met Henk van Hoorn. ‘Als je denkt dat een democratie die zichzelf niet vernieuwt een potentieel gevaar vormt voor de samenleving, dan moet je durven zeggen: Ik zal u de waarheid vertellen net zo lang tot u haar ook ziet’. De paradox is nu dat de samenleving de veranderingen wel lijkt te willen, maar te veel politieke partijen nog steeds niet, vult Pechtold aan.
De huidige ploeg Kamerleden was het ‘klasje’ van Pechtold, maar is uitgegroeid tot zeer invloedrijke Kamerleden met gezag. Het is een grote verdienste van Alexander Pechtold dat ze zich zo hebben ontwikkeld. Is dat nu reden genoeg om 15 maart op D66 te stemmen? Nog niet. Eerst kijken naar de belangrijke vraagstukken en de antwoorden, dan een conclusie trekken.
De grote politieke vraagstukken
Wat zijn dan die grote politieke vraagstukken? Je kunt kiezen voor de toon in het debat, racisme, ongelijkheid of het terugdringen van het populisme, maar ik kies aan ander rijtje: de circulaire economie, de voedselvoorziening, veilige digitalisering, de energietransitie, de arbeidsmarkt en de zorg. Binnen deze vraagstukken zal investeren in Europa en onderwijs een belangrijke rol toebedeeld krijgen bij oplossingen. Alexander Pechtold toont zich in het boek een bevlogen aanhanger van Europa, zonder naïef te zijn. We moeten niet vergeten en dus voortdurend tegen elkaar zeggen dat Europese samenwerking staat voor vrede. Misschien is het een goed idee om politieke partijen goed te beoordelen op de analyses en de oplossingen voor de genoemde grote vraagstukken.
Democratische vernieuwing
Er passeren veel onderwerpen waar de Kamerleden van D66 een belangrijke rol bij hebben gespeeld. Van journalisten krijgt Pechtold nog vaak de vraag waar de plannen voor democratische vernieuwing zijn gebleven. Die krijgen dan een gevat antwoord: ‘Ze liggen niet in de etalage, ze zijn op voorraad leverbaar en we blijven klanten zoeken’. En de partij blijft nadenken over nieuwe vormen om burgerbetrokkenheid te stimuleren. De wiki-wetgeving in IJsland spreekt Pechtold aan. Burgers schrijven online mee aan wetsvoorstellen. De voorkeursdrempel voor Kamerleden zou verlaagd moeten worden. Nu moeten kandidaten nog 25% van de kiesdeler halen (aantal stemmen gedeeld door 150 Kamerleden). Waarom zouden partijbesturen niet meer macht in handen van hun kiezers leggen ten faveure van een steviger mandaat voor ieder gekozen Kamerlid. Het zou de band tussen kiezer en gekozene verstevigen. De gedachte van een stem voor de macht en een stem voor de controle op de macht vindt Pechtold nog steeds zeer aantrekkelijk. Hij somt een rijtje op ter onderbouwing. Wat komen we nu vaak tegen? Een tweestrijd waar kiezers voor de een kiezen om te voorkomen dat de ander aan de macht komt. En wat gebeurt er? Na de verkiezingen gaan ze samen. Dries van Agt tegen Joop den Uyl werd Van Agt met Den Uyl, Ruud Lubbers tegen Wim Kok werd Lubbers en Kok, Wouter Bos tegen Jan Peter Balkenende werd Bos en Balkenende en tot slot Mark Rutte tegen Diederik Samsom werd Rutte en Samsom. Misschien maar niet meer doen dat zogenaamde strategisch stemmen!
Bij het denken over nieuwe oplossingen citeert Pechtold de Belgische schrijver David van Reybrouck: ‘De boosheid van de burger is een geschenk verpakt in prikkeldraad. Haal het prikkeldraad ervan af en zie wat voor waardevolle betrokkenheid daar zit’. De vraag blijft: Hoe kanaliseer je de nieuwe betrokkenheid? Hoe zorg je ervoor dat die zich tot zeggenschap ontwikkelt? Hoe graven we kanalen naar de macht? Dat is broodnodig om nieuwe generaties aan te spreken. Ik denk en hoop dat het campagneteam van Alexander Pechtold een scherpe analyse maakt van de campagne van Bernie Sanders bij de strijd bij de Democraten in de Verenigde Staten. Kan D66 veel van leren!
Boodschap van redelijkheid en nuance
Alexander Pechtold gelooft dat hij met zijn boodschap van redelijkheid en nuance meer te bieden heeft dan de aanjagers van angst en wantrouwen. Mensen zijn te porren voor een optimistisch verhaal. Wat nodig is, is een nieuwe belofte voor Nederland. De overtuiging dat het beste nog moet komen. Een nieuw vooruitgangsgeloof. Hard werken en kansen pakken moet je helpen vooruit te komen. Met goed onderwijs gaan deuren open. Kijk naar Robert Dijkgraaf die baas is van het instituut in de Verenigde Staten waar Einstein aan verbonden was of Ben Feringa die de nobelprijs voor de chemie heeft gekregen. In de categorie van mensen die tot de verbeelding spreken noemt Pechtold ook de jonge uitvinder, Boyan Slat. Inmiddels begin twintig, maar al een paar jaar bezig met een inspirerend plan om de plastic soep in de wereldzeeën op te ruimen. En van plan naar daadwerkelijke uitvoering.
Als ik om mij heen peil dan is er een groot potentieel voor de boodschap van redelijkheid en nuance en voor een optimistisch verhaal. Maar dat straalt niet automatisch af op D66. Er is nog veel te doen. Ik hoop dat een aantal kandidaten zich naast Pechtold ontpoppen als exponenten van onderdelen van het optimistische verhaal. Een uitgelezen kans voor bijvoorbeeld Jan Paternotte. Het zou mooi zijn als een of twee onderwerpen aan hem verbonden zullen worden. Misschien het Basisinkomen? In de campagne zullen nog meer inspirerende woorden gegeven moeten worden aan gedachten als: ‘Wat ons bindt is onze gezamenlijke toekomst, meer dan een gedeelde afkomst. Wie je bent is wat je bijdraagt. Wat ons bindt, ligt zowel voor als achter ons, en is altijd in beweging’.
Trump helpt de eenheid in Europa
De verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten biedt kansen voor Europa. De nieuwe verhouding zal Europa dwingen een wereldspeler van formaat te worden, op het gebied van veiligheid en defensie. Een eensgezind Europa zal met een gezamenlijk, rechtvaardig asielbeleid de komst van vluchtelingen naar het continent beheersbaar houden voor de Europese landen. Met een eensgezind Europa staan we voor een menswaardige behandeling van vluchtelingen, maken we ons energie-onafhankelijk van dictators en blijven we het meest welvarende continent. Een Europese defensie past goed in de huidige mondiale ontwikkelingen. Alexander Pechtold wil een Nederland midden in de wereld. ‘Niet geïsoleerd, maar wel als overtuigd, kritisch lid van de Europese Unie. Onze invloed in Europa komt voort uit onze rol als bruggenbouwer’.
Optimistisch op weg naar een innovatieve toekomst
Niet iedereen zal er ontvankelijk voor zijn, maar wel heel veel. Op basis van heldere analyses een redelijk en genuanceerd verhaal dat haalbaar en inspirerend is. En laat D66 naast Alexander Pechtold ook een aantal nieuwe gezichten de kans geven om op de voorgrond te treden. De boodschap van redelijkheid en nuance moet voor diverse doelgroepen verschillend verteld en verbeeld worden. Er is een groot potentieel!
Michiel Verbeek, 14 januari 2017
