Waar kijken wij naar als we alle schermutselingen zien in Den Haag, Limburg en Zeeland? Hebben die iets met elkaar te maken? Vormen die samen de puzzelstukken voor de val van het kabinet Rutte 1? Of gebeuren al deze dingen zonder regie en is het wachten op de schok van het kantelpunt? Net op het moment dat ik dit stukje publiceer komt er een BNR breaking nieuws bericht: Catshuisoverleg mislukt.
De peilingen
In de peilingen is het CDA gekelderd van 21 naar 12 zetels. En die 21 betekende in 2010 een verlies van 20 zetels (het CDA kwam van 41 zetels). De PVV is in 2010 begonnen met 24 zetels. Na het opstappen van Hero Brinkman bleven er nog 23 zetels over en in de peilingen van april 2012 blijft de PVV steken op 18 zetels. Maxime Verhagen en Sybrand Buma moeten samen het scenario doorgesproken hebben van breken met de PVV. Zou het CDA daarmee uit het dal kunnen komen? De huidige koers van het CDA geeft weinig aanleiding om te denken dat er een einde kan komen aan de vrije val bij de kiezers?
Statenzaal Limburg
De jonge, ambitieuze CDA-fractievoorzitter van de Staten van Limburg, Martijn van Helvert, heeft de samenwerking met de PVV opgezegd vanwege het gedoe rondom het bezoek van de Turkse president. Van Helvert had geen sterke inhoudelijke verdediging. Het leek een typisch geval van de druppel die de emmer deed overlopen.
Hedwigepolder
Zou Henk Bleker echt gedacht hebben dat hij ontpoldering van de Hedwige polder zou kunnen tegenhouden? Ik vrees van wel. Hij is het type politicus die denkt met lef en bravoure volkssteun te kunnen mobiliseren om vervolgens rapporten en oude afspraken aan de kant te kunnen schuiven. Het rapport Maljers uit 2006, het rapport Nijpels uit 2008 en een aanvullend onderzoek van Grontmij uit 2009 kwamen allemaal tot de conclusie dat de ontpoldering van de Hedwigepolder de beste oplossing is. Op zaterdag 21 april 2012 was de Commissaris van Zeeland, Carla Peijs, gast in het politieke-radioprogramma Kamerbreed. Zij legde uit welk natuurbelang in het geding is. Het gaat om het estuarium gebied en de Europese afspraken. Een estuarium is een verbrede, veelal trechtervormige riviermonding, waar zoet rivierwater en zout zeewater vermengd worden en zodoende brak water ontstaat, en waar getijverschil waarneembaar is. Ze vertelde van de vele rapporten, maar kwam niet met een stevige argumentatie tegen ontpolderen. Het verzet is eigenlijk uitsluitend gebaseerd op het trauma van de watersnoodramp uit 1953.
Mark Rutte
Mark Rutte lijkt geen enkele invloed te hebben op het wel of niet doorgaan van de coalitie. Het is als minister-president vervelend om afhankelijk te zijn van de luimen van de partners. Zowel CDA als PVV zullen voortdurend last hebben van de vraag: zijn we beter af met breken of met doorploeteren? De positie van Rutte is niet alleen vervelend, want hij ziet in de peilingen dat zijn partij de VVD het nog steeds goed doet en zijn eigen imago is ook nog steeds zeer positief. De onvoldoende voor het kabinet van de werkgevers heeft vooral te maken met de grillige houding van Geert Wilders en de PVV en heeft niet zoveel te maken met Mark Rutte. Rutte zou heel goed een centrum links kabinet kunnen leiden van VVD, CDA en PvdA. Dan zal de val van het CDA beperkt moeten blijven, anders gaat het CDA onherroepelijk 4 jaar in de oppositie.
Ontwikkelingssamenwerking
Vanuit de onderhandelingen in het Catshuis is niet veel gelekt, maar op tenminste twee momenten was het blijkbaar functioneel en gebeurde het wel. Er moest gepeild worden of de achterban van het CDA een bezuiniging van 1 miljard euro op Ontwikkelingssamenwerking zou slikken. Een paar vaste geluiden uit de achterban waren tegen, maar er kwam geen vloedgolf van kritiek. Een beetje minder dan 1 miljard zou door de CDA onderhandelaars misschien als een overwinning kunnen worden uitgelegd. En toch zo’n bezuiniging bovenop een al eerdere bezuiniging snijdt toch wel diep in de CDA ziel van opkomen voor de zwakkeren. Met welke argumenten zouden potentiële nieuwe stemmers nog binnen gehaald kunnen worden als dit onderscheidende punt van het CDA zo te grabbel gegooid wordt?
Einde Rutte 1?
Loopt het kabinet Rutte 1 op de laatste benen? Zijn de schermutselingen tussen de PVV en het CDA in de provincie Limburg alleen maar om aan de achterban te laten zien dat er niet valt te sollen? Wordt hiermee de gedoogconstructie uiteindelijk toch geholpen of is het een voorbode van een definitieve breuk tussen CDA en PVV? Wacht het CDA op het moment dat Wilders afhaakt of zullen Maxime Verhagen en Sybrand Buma net als hun collega Martijn van Helvert stoppen met de PVV? Het geklungel van Henk Bleker helpt het CDA af van het imago van een gedegen bestuurderspartij en organiseert onbedoeld ook een CDA-PVV controverse. De PVV z’n zin geven om het huidige Ontwikkelingssamenwerking om zeep te helpen, zal het CDA afhelpen van het imago ‘opkomen voor de zwaksten in de wereld’. Helpen de slechte peilingen voor het CDA en de PVV om een breuk te veroorzaken of drijft het de partijen in elkaars armen? Het Catshuis overleg heeft ongetwijfeld een flink bezuinigingspakket in petto, maar de kans is groot dat een overtuigend pakket aan hervormingen uitblijft. Hervormingen waar steeds harder om geroepen wordt in de samenleving. Ik kan het niet anders zien dan dat het kabinet Rutte1 op knappen staat. Maar krijgt het CDA het voor elkaar dat de PVV er de stekker uittrekt of dat de PVV het CDA de schuld weet te geven?
Michiel Verbeek, 21 april 2012
