Op 30 mei 2016 moet de gemeenteraad kiezen. Haren zelfstandig of Haren als onderdeel van Groningen, samen met Ten Boer en Meerstad.
Donderdag 7 april was er een ingelaste vergadering van de gemeenteraad van Haren. Na een aantal eerdere stevige discussies in de gemeenteraad waren de 17 raadsleden aan het eind van de vergadering unaniem over het tweesporenbeleid.
Spoor 1: onderbouwing zelfstandigheid
In december 2015 heeft de gemeenteraad van Haren gekozen voor zelfstandigheid. In 2014 is een fusie met Groningen en Ten Boer afgewezen in een burgerraadpleging. Die uitslag werd bevestigd door een aardverschuiving in het politieke landschap bij de verkiezingen van maart 2014. In december 2014 is gekozen voor het verkennen van een fusie met Tynaarlo. Dat leek eerst zeer kansrijk, maar het kwam voor Tynaarlo toch te vroeg. In september 2015 haakte Tynaarlo af. De gemeenteraad van Haren wilde in december 2015 nog wel een steviger onderbouwing van de keuze voor zelfstandigheid. Dat wilde gedeputeerde Patrick Brouns ook graag.
--afbeelding verwijderd--
Hij heeft die onderbouwing nodig voor zijn zienswijze naar de minister over de herindeling van de gehele provincie Groningen. In januari 2016 heeft de B&A-groep opdracht gekregen van de gemeente Haren en de provincie Groningen om onderzoek te doen naar de zelfstandigheid van Haren. De uitkomst van het onderzoek was ‘nee, tenzij’. Op basis van het rapport zijn zeer uiteenlopende conclusies te trekken. Het rapport biedt ook voldoende aanknopingspunten voor een ‘ja, mits’. Patrick Brouns heeft de gemeente Haren in een brief van 15 maart 2016 laten weten dat de gemeente tot 1 juni de tijd krijgt om de ‘nee, tenzij’ om te zetten in een ‘ja, het kan’. Om dat bewijs te leveren is het project Beterr Haren opgezet. Het project bestaat uit 6 deelprojecten: 1. Toekomstvisie. 2. Financiën toekomstbestendig maken. 3. Burgerparticipatie. 4. Bestuurskracht. 5. De ambtelijke organisatie. 6. Regionale samenwerking. Op basis van een overgenomen amendement is de raad leidend op de projecten 1, 3 en 4 en het college en de ambtelijke organisatie op 2, 5 en 6. In de raadsvergadering van 30 mei moet de gemeenteraad over de uitkomsten oordelen.
Spoor 2: verkennen van de fusie van Groningen, Ten Boer en Haren
De provincie heeft de gemeente Haren spoor 2 opgelegd. De provincie wilde graag dat Haren zelf het tweede spoor zou opzetten. Toen in de raadsvergadering van 29 maart bleek dat de gemeenteraad de motie voor een eigen tweesporenbeleid met 12 (D66, GVH, VVD en CDA) tegen 5 (PvdA, GL en CU) stemmen voor afwees, wist de provincie dat het tweede spoor vrijwillig er niet zou komen. Toen heeft de gedeputeerde het tweede spoor in een brief van 30 maart verplicht opgelegd. Waarom deed de gedeputeerde dat? Haren heeft tot 1 juni de tijd gekregen om de zelfstandigheid te onderbouwen. Stel dat de provincie die onderbouwing niet sterk genoeg vindt, dan kan de provincie Haren niet meer in een lopend traject van herindeling inbrengen. Inbrengen bij Hoogezand, Slochteren en Menterwolde is geen optie. Zij willen niet en zijn al bezig met hun traject. Alleen Groningen en Ten Boer blijft dan over. Groningen en Ten Boer willen graag met Haren, mist er geen vertraging optreedt. Vooral Ten Boer is daar heel duidelijk in. Een vertraging in het proces waarbij de datum van 1 januari 2019 voor de start van de nieuwe gemeente niet gehaald wordt, is onaanvaardbaar.
Groningen en Ten Boer gaan direct na het zomerreces (september 2016) juridische stappen nemen richting herindeling. Brouns kan alleen Haren in het traject van Groningen en Ten Boer onderbrengen als er een verkenningsfase is geweest. Een zogenaamd open overleg. Dat kan en heeft de provincie nu verplicht opgelegd. Alle uitgenodigde partijen hebben daar gehoor aan te geven op basis van de wet. Op vrijdag 8 april heeft Brouns delegaties uit de colleges en raden van Groningen, Ten Boer en Haren uitgenodigd op het provinciehuis om de procedure uit te leggen. Alle drie de gemeenten hebben de gedeputeerde beloofd constructieve en serieuze gesprekken te voeren over een mogelijke fusie van Groninger, Ten Boer en Haren. Veel agenda’s zullen komende 6 weken vrijgemaakt moeten worden. Het open overleg moet voor 1 juni 2016 afgerond zijn.
--afbeelding verwijderd--
Wat komt er uit beide sporen?
Uit spoor 1 moet een document komen op basis van Beterr Haren. Daaruit moeten blijken dat de gemeente Haren zeker de komende 10 jaar zelfstandig kan blijven.
Uit spoor 2 moet een document komen met een beeld van de nieuwe gemeente Groningen waarvan Ten Boer en Haren dan onderdeel zijn. En waarvan Meerstad onderdeel zal zijn. Voor Meerstad zal er een grenscorrectie komen tussen Groningen en Slochteren. Wat betekent die nieuwe gemeente voor de inwoners van Haren? Hoe ziet die nieuwe gemeente belangrijke zaken voor Harenaars als: een groen en dorps karakter van het dorp Haren en de dorpen Onnen, Glimmen en Noodlaren? Wat gebeurt er in de nieuwe gemeente met het huidige hoge niveau van sport-, onderwijs- en zorgvoorzieningen? Zijn er dan nog steeds korte lijnen tussen burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven enerzijds en bestuur en ambtelijke organisatie anderzijds? Hoe gaat de nieuwe gemeente om met burgerinitiatieven? Kan het sociaal domein zo individu-gericht vormgegeven worden zoals de huidige gemeente Haren dat probeert te doen? Wat gaat er gebeuren met het winkelcentrum en met de plannen op het Haderaplein? Ziet de financiële toekomst er beter of slechter uit in de nieuwe gemeente? Wat gebeurt er met de lasten voor de Harense burgers? En zo zijn er nog veel meer punten en vragen, die in dat document aan de orde zullen komen.
--afbeelding verwijderd--
Wie gaat er kiezen?
In de raadsvergadering van 30 mei krijgt de gemeenteraad twee documenten voorgelegd. Vervolgens ligt de vraag voor: doorgaan met zelfstandigheid of toch aansluiten bij de fusiebesprekingen met Groningen en Ten Boer? De gemeenteraad van Haren zal dan moeten beslissen of het besluit van december 2015 bevestigd wordt of dat er redenen zijn om toch voor een fusie met Groningen en Ten Boer te kiezen.
--afbeelding verwijderd--
Wat gebeurt er met de uitslag van de raadsvergadering van 30 mei?
Het besluit van de gemeenteraad van Haren van 30 mei zal aan de provincie worden meegedeeld. Kiest de meerderheid van de raad voor een fusie met Groningen en Ten Boer, dan zal de provincie de Ahri-procedure vervolgen en worden er in september 2016 voor de drie gemeenten eerste belangrijke juridische stappen gezet.
Kiest de gemeenteraad in meerderheid voor de zelfstandigheid van Haren en de gedeputeerde vindt de onderbouwing goed genoeg, dan zal de provincie de zelfstandigheid van Haren respecteren en dat opnemen in zijn zienswijze aan de minister.
Als de gemeenteraad voor de zelfstandigheid kiest en de gedeputeerde is niet overtuigd, dan ontstaat er een lastige situatie. Dan zal de gedeputeerde kijken naar mogelijkheden om de herindeling van Groningen, Ten Boer en Haren toch door te zetten.
Invloed van burgers
Inwoners van Haren die invloed willen hebben op het proces tot 1 juni zullen vooral invloed moeten uitoefenen op de raadsleden. Zoek ze op. Bevraag ze over hun opvattingen en help ze met je eigen ideeën en oplossingen. En hou de media in de gaten de komende weken. Er zullen ongetwijfeld komende tijd tussenstanden van de beide sporen naar buiten komen. Bestudeer dat, en geef reacties daarop in de richting van media, maar nog liever in de richting van raadsleden. In de week voor de 30ste mei zullen de documenten breed beschikbaar zijn. Ik hoop dat veel Harenaars die twee documenten gaan lezen en bespreken met vrienden en kennissen. En op basis daarvan hun mening vormen en die dan doorgeven aan raadsleden. Het wordt spannend de komende weken!
Michiel Verbeek, 8 april 2016
