Maandag 12 januari 2015 heeft de meerderheid van de gemeenteraad in Haren het voorgenomen besluit om samen te gaan met Groningen en Ten Boer ingetrokken en uitgesproken voor een fusie met Tynaarlo.
In het debat in de gemeenteraad haalden de voorstanders van Groningen de eigen stukken van het college aan, waarin een overzicht stond met plusjes en minnetjes. Samengaan met Groningen en Ten Boer scoorde veel plusjes. Toch koos het college en de meerderheid in de gemeenteraad voor Tynaarlo. Hoe kan dat? Dat heeft te maken met het beoordelen van alle aspecten en het sterker laten wegen van bepaalde criteria. Twee elementen zijn zwaarder gewogen waardoor Tynaarlo sterker uit de bus kwam. Bij de overige onderdelen scoort de combinatie met Groningen en Ten Boer net zo goed.
De twee zwaarst wegende elementen
--afbeelding verwijderd--
Het draagvlak onder inwoners heeft zwaar gewogen. Uit het hele traject van burgerparticipatie kwam naar voren dat een grote meerderheid van de inwoners het liefste zelfstandig wilde blijven, maar als dat niet zou kunnen dan kiest de meerderheid voor Tynaarlo. Dit valt op te maken uit de combinatie van: de uitslag van de burgerraadpleging van 19 maart 2014, de twee grote bijeenkomsten in oktober en november, de invulling van de BTH-wijzer, de ingekomen brieven van meedenkende burgers en de vele gesprekken op de Open-Spacedagen in november. Bij het onderdeel draagvlak gaat het om het handhaven van een groen en dorps karakter en invloed op de eigen leefomgeving. Als er 19.000 inwoners bij de 200.000 van Groningen bijkomen, dan heb je minder in de melk te brokkelen dan als die 19.000 bij de 32.000 komen van Tynaarlo komen. Tynaarlo is een gemeente van dorpen. Een derde element bij draagvlak is de nabijheid en ‘aanraakbaarheid’ van ambtenaren en bestuurders. Dat is op de schaal van Tynaarlo en Haren goed te organiseren. Het tweede punt waarin Tynaarlo beter scoorde dan Groningen/Ten Boer is de positie in de Regio
--afbeelding verwijderd--
Groningen-Assen. Tynaarlo en Haren hebben een belangrijke positie in de regiovisie Groningen-Assen. Dit samenwerkingsverband is in 1996 gestart met een kompas voor 2030 van de sociaal-economische ontwikkeling van het gebied tussen Groningen en Assen op de noord-zuid lijn en Hoogezand en Leek op de oost-west lijn. Tynaarlo en Haren kregen een belangrijke rol in het waarborgen en ontwikkelen van de groene long van het gebied. Een zelfstandige gemeente zal een strengere hoeder en ontwikkelaar zijn dan als Haren onderdeel zou zijn van Groningen. In die constellatie zal het behoud en de ontwikkeling van een deel van de groene long altijd afgewogen worden tegen andere belangen.
--afbeelding verwijderd--
Het groene gebied tussen Groningen en Haren wordt door menig Harenaar beleefd als de overgang van stad naar platteland. Dat gebied zal in de combinatie Tynaarlo/Haren beter beschermd kunnen worden als buffer. Als onderdeel van Groningen zou die afweging weleens heel anders kunnen uitvallen! De gecombineerde gemeente Tynaarlo/Haren zou voor de sociaal-economische toekomst van de regio Groningen-Assen weleens een belangrijkere rol kunnen spelen als aparte zelfstandige gemeente, dan Haren als onderdeel van Groningen!
De vier overige gewogen elementen
Dan zijn er 4 elementen die zwaar hebben gewogen en waarbij ook de optie met Groningen/Ten Boer goed scoorden. Dat is de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie, de financiën, de opschaling om ons heen en het sociaal domein. Voor het zelfstandig doorgaan als gemeente zou de gemeente de kwetsbaarheid van de organisatie (kwantitatieve onderbezetting op onderdelen en half- en éénpitters op onderdelen) opgelost kunnen worden met een uitbreiding van ambtenaren. Maar dan lopen we tegen een ander probleem aan: de financiën. Haren heeft nog een forse ombuigingsopdracht in de meerjarenbegroting 2015-2018 en Haren heeft een schuldenpositie die teruggebracht moet worden naar een algemeen aanvaardbaar niveau. Het grote gevaar van deze schuldenpositie ontstaat als de rente weer gaat stijgen. Dan worden de lasten van de schuld weer erg voelbaar in de begroting. Momenteel is de hoge schuld draagbaar door de lage rente. Voor een duurzaam financieel beleid moet hier iets gebeuren! College en gemeenteraad hebben in de keuze voor Tynaarlo meegewogen dat er om ons heen een trend van opschaling gaande is. Nu in de provincie Groningen en wellicht over een aantal jaren ook weer in Drenthe. De nieuwe grotere eenheden zullen daardoor minder kiezen voor samenwerkingsverbanden. Het laatste element is het sociaal domein. De gemeente Haren heeft voor de nieuwe jeugdzorgtaken afspraken gemaakt voor 3 jaar met alle Groninger gemeenten en voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) voor 1 jaar. Hiermee is de transitie van Rijk en Provincie naar de gemeente geregeld. Dit jaar en ook volgend jaar zal diepgaand nagedacht moeten worden over de transformatie in het sociaal domein. De nieuwe manier van werken.
Bal ligt bij Tynaarlo
--afbeelding verwijderd--
Het college, de gemeenteraad en de inwoners van Tynaarlo weten nu dat de meerderheid in Haren graag wil fuseren met Tynaarlo en een mooie, moderne, innovatieve en duurzame gemeente willen maken met een stevige positie in de regio Groningen-Assen. De colleges gaan binnenkort met elkaar in gesprek. Daarna zal het college van Tynaarlo in gesprek gaan met de gemeenteraad en daarna zullen raad en college ook in gesprek willen met de inwoners van Tynaarlo. De eerste reactie van burgemeester Marcel Thijsen op dinsdag 13 januari was gereserveerd. Volkomen logisch. ‘Er zal nog heel wat water door Drentsche Aa lopen voor dat zo’n fusie gerealiseerd is en we gaan niet ‘rennen’, zei burgemeester Thijsen. De schaalvergroting noemde hij zeer interessant in het kader van de groene long van de regiovisie, maar hij plaatste ook een kanttekening bij schaalvergroting. ‘We moeten oppassen voor een intensieve burgerhouderij. Dit is een mooie variant van de intensive menshouderij van Jaap Peters, schrijver van managementboeken. Thijsen bedoelde dat de gemeenschap en de gemeente bij elkaar moeten passen!
--afbeelding verwijderd--
Waarom geen plan B?
In de raadsvergadering van 12 januari kreeg het college van de oppositie de kritiek dat er geen plan B was. Het college heeft bewust gekozen voor uitsluitend te kiezen voor de optie met Tynaarlo. Dat is momenteel de eerste en enige keuze. Die moet heel serieus worden verkend!
Fusie alleen bij meerwaarde voor Tynaarlo
Raadsleden en de burgemeester van Tynaarlo gaven in hun reacties direct aan dat een fusie met Haren een meerwaarde moet opleveren voor Tynaarlo. Ik denk dat Haren Tynaarlo veel te bieden heeft. Denk aan bijvoorbeeld:
--afbeelding verwijderd--
de Hortus, de grote hoeveelheid scholen (2 grote scholen voor voortgezet onderwijs met veel leerlingen uit Tynaarlo, 4 scholen voor speciaal onderwijs, een internationale school en 8 basisscholen met een zeer gevarieerde hoeveelheid onderwijsconcepten, 1 basisschool in een nieuw multifunctioneel gebouw), als alles goed gaat een nieuwe
--afbeelding verwijderd--
woningbouwlocatie (370 woningen) in Haren-Noord, veel goede sportvoorzieningen, veel expertise op terreinen die binnenkort sterk spelen in Tynaarlo: onderhoud van wegen, groen en water en op het gebied van afvalverwerking, het idee van de Sociale Rotonde, meer invloed op de ontwikkeling van en rondom het Paterswoldese Meer en het Zuidlaardermeer, een rijk winkelbestand en ondernemers die op het punt staan om samen met de gemeente initiatieven te nemen om het centrum nog aantrekkelijker te maken, prachtige ouder-initiatieven op het gebied van zelfstandig wonen en werken van jongeren en jongvolwassenen met een
--afbeelding verwijderd--
beperking, ervaring met biomassacentrales op de Ecologische boerderij de Mikkelhorst en de Carex woonvorm de Biotoop en Haren gaat ervaring opdoen met de Begrotingswijzer. Een instrument om burgers te betrekken bij de verdeling van het geld in de gemeente. De gemeente Haren maakt veel gebruik van externe inhuur. Gezamenlijk is daar zeer waarschijnlijk een efficiencyslag te maken. Tynaarlo is al volop betrokken bij het Geopark. Haren wil daar graag bij aansluiten.
Begroting 2015 van Tynaarlo
Afgelopen week heb ik de begroting 2015 van Tynaarlo bestudeerd. Als je die leest dan zie je dat er op erg veel beleidsonderdelen dezelfde ambities worden geformuleerd als in Haren. Zie ik onderdelen waar Haren heel veel baat bij kan hebben en lees ik over plannen in Tynaarlo, waar Haren een interessante toegevoegde waarde kan leveren. Kortom de verkenning van een fusie tussen Tynaarlo en Haren lijkt mij volop de moeite waard!
Michiel Verbeek, 17 januari 2015
