Voor Mark Rutte is het Sociaal Akkoord een historisch moment. Lodewijk Asscher vond het zo goed dat hij het in beton wilde gieten. Bernard Wientjes vindt het idioot dat de politiek geen verantwoordelijkheid heeft genomen, maar is blij dat de quotumregeling van tafel is en zwijgt verder. En Ton Heerts heeft hervormingen even tegengehouden en denkt dat hij bezuinigen van tafel heeft gekregen.
Het kabinet Rutte/Asscher heeft ingeschat dat een Sociaal Akkoord noodzakelijk is voor draagvlak van moeilijke maatregelen die nog moeten komen voor het aanzwengelen van de economie en het op orde krijgen van de staatsfinanciën. Het lijkt mij een inschattingsfout. Het beleid uitleveren aan de sociale partners heeft het kabinet meer slecht dan goed gedaan. Het kabinet had ook kunnen kiezen voor een scherpe analyse van de Nederlandse economie in Europese context en vandaar uit met gedurfde oplossingen te komen. Het had ze gesierd om die voorstellen vervolgens in het parlement en in de samenleving te verdedigen. Bernard Wientjes kon tegenover een zaal vol ondernemers niet laten om zijn verbazing uit te spreken over de uitlevering van het kabinet aan de sociale partners. Volgens Wientjes had het kabinet met plannen moeten komen en niet moeten wachten op uitkomsten van de sociale partners.
Van werk naar werk
Bij het horen van de hoofdrolspelers leek het net of zij het idee van werk naar werk hadden uitgevonden. Alle partijen op het gebied van arbeidsbemiddeling en re-integratie doen toch niets anders? Het wondermiddel om zo kort mogelijk tussen twee banen te zitten zit in de transitievergoeding. Met dit budget moet de werkloze zo snel mogelijk weer bemiddeld worden naar nieuw werk. Wat is hier nieuw aan? In werkgeverskringen leven gedachten om met een groot aantal werkgevers in een bepaald gebied om garanties te bieden voor werk. Als iemand teveel is bij bedrijf X, dan kan hij of zij naar bedrijf Y. Met een groot aantal bedrijven samen kun je dit met gesloten beurzen doen. Gaat dit gebeuren? Dat zou echt vernieuwend zijn. Ik zie het nog niet zo snel gebeuren. Op bepaalde momenten zullen er teveel werkgevers zijn die de werklozen op dat moment niet kunnen gebruiken.
Sectorplannen
De vakbeweging ziet weer veel heil in oude aanpakken. Laten we maar weer sectorplannen maken. Dit type aanpak heeft in het verleden niet gewerkt. Welke aanwijzingen zijn er dat het nu wel gaat werken? Die zijn er niet. Op de een of andere manier moest Ton Heerts blijkbaar cadeautjes krijgen. Uit angst voor een vol Malieveld?
Quotumregeling van tafel
Bij de PvdA verblindt de wens om goed te doen de praktische slimheid gericht op resultaten. Als bedrijven verplicht worden om mensen met een beperking aan te nemen, dan zullen ze daar wegen voor vinden om te ontduiken als het schadelijk is voor het bedrijf. Werkgevers zijn Bernard Wientjes dankbaar dat het onzalige plan van Jetta Klijnsma van tafel is. Wat er voor in de plaats is gekomen zijn toezeggingen van werkkgevers en de overheid om ieder jaar een aantal mensen met een beperking aan te nemen. Rond 2025 moet dat aantal uitkomen op 125.000. De werkgevers hebben handig tijd gewonnen! Over een paar jaar kan de politiek er wel weer anders over denken.
35 Werkbedrijven
Het kabinet heeft weinig oog gehad voor gemeenten. Daarom kon het gebeuren dat er weer ouderwetse Wao-taferelen konden plaatsvinden. Werkgevers en werknemers hebben de macht van de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking naar zich toe getrokken en de rekening neergelegd bij de gemeenten. Gemeenten zijn bezig met het maken van integraal beleid voor iedereen die niet in eigen levensonderhoud kan voorzien. De sociale partners fietsen daar vrolijk doorheen door het arbeidsmarktbeleid bij 35 Werkbedrijven neer te leggen. Je zou denken dat oud-wethouder Asscher hier zou hebben opgelet, maar helaas!
Vergoedingen
Mensen met een beperking moeten gewoon opgenomen worden in bedrijven. Mooi streven. Stel iemand met een beperking wil best 36 uur per week werken, maar kan het bedrijf niet meer dan 20% productieve arbeid leveren. Dan hoeft die werkgever slechts 20% van het geldende CAO-loon te betalen. Als de persoon in kwestie zich bij de gemeente had gemeld dan zou deze zeker een bijstandsuitkering krijgen. In de afspraken in het Sociaal Akkoord is bedacht om de persoon in kwestie het WML (Wettelijk Minimum Loon) te betalen. Het verschil tussen WML en de productieve waarde wordt bijgepast als loonkostensubsidie. Met dien verstande dat de loonkostensubsidie niet meer kan zijn dan 70% van het WML. Als het CAO loon meer is dan het WML dan moet de werkgever bijleggen. Als een alleenstaande, Harry Zondervan, met 20% productieve waarde bij de gemeente aanklopt voor bijstand zijn de kosten: €627,93 per maand. Dat is €7.535,16 per jaar. Nu regelt de gemeente voor Harry een werkplek bij een lokaal bedrijf. Wie betaalt nu wat? De werkgever biedt een werkplek, die bij fulltime invulling het WML oplevert. Het bedrijf betaalt: 20% x €1.469,40 = €293,88 per maand. Per jaar: €3.526,56. De gemeente moet compenseren met een loonkostensubsidie. Eigenlijk zou de gemeente 80% van het WML bij moeten leggen, maar in het Sociaal Akkoord is afgesproken dat het maximum 70% van het WML is. De gemeente betaalt dus: 70% x €1.469,40 = €1.028,58. Per jaar is dat: €12.342,96.
Harry ontvangt per jaar: €3.526,56 van de werkgever en €12.342,96 van de gemeente. Samen: €15.869,52. Gemeenteambtenaar Lars Stienstra gaat berekenen of dit wel uit kan voor de gemeente. Als de gemeente Harry 5 uur per week vrijwilligerswerk laat doen op de zorgboerderij dan betaalt de gemeente: €7.535,16 per jaar voor Harry. Als Harry gaat werken in het bedrijf dan betaalt de gemeente: €12.342,96 per jaar aan loonkostensubsidie. Verschil: €4.807,80. Als deze gemeente 2.500 Harry’s heeft dan gaat het om €12.019.500. Conclusie: Het onderbrengen van mensen met een beperking in bedrijven met een loonkostensubsidie tot maximaal 70% van het WML is voor de gemeente onbetaalbaar. Alleen op bijstandsniveau is financieel draagbaar! Door de afspraken in het Sociaal Akkoord kunnen gemeenten weleens de voorkeur geven aan mensen in de bijstand te houden in plaats van ze naar vermogen te laten werken in een bedrijf. Dit is niet alleen droevig. Dit is cynisch!
WW naar werkgevers en werknemers
De organisatie van de WW is niet voor niets in de jaren 90 bij werkgevers en werknemers weggehaald. Er moet derhalve heel goed worden nagedacht om dat weer terug te draaien. De uitkering en de transitievergoeding moeten betaald worden uit premie-inkomsten. Het gevolg laat zich raden. De premies gaan omhoog. Dat betekent dat andere premies en belastingen onder druk komen te staan als de maximale lastendruk gelimiteerd is. Het kabinet Rutte wil de duur van de WW beperken. De gedachte is dat mensen zo snel mogelijk na werkloosheid geholpen moeten worden naar een andere baan. Zijn mensen langer dan 1 jaar werkloos dan wordt de terugkeer naar de arbeidsmarkt steeds moeilijker. Het kabinet heeft een beetje haar zin gekregen. Het publieke deel van de WW is teruggebracht naar 24 maanden, maar de vakbond heeft de mogelijkheid gekregen nog 12 tot 14 maanden erbij te onderhandelen in het CAO overleg.
Ontslagrecht
Bedrijven hebben er belang bij om snel mee te kunnen bewegen met het succes van het bedrijf. Gaat het slecht dan wil een bedrijf snel van mensen af. Heeft het bedrijf de wind mee, dan wil het bedrijf snel mensen kunnen aannemen. Daar tegenover staat de wens van zekerheid bij werknemers. Zekerheid van een baan en inkomen en zekerheid dat je niet zo maar ontslagen kunt worden. Als een bedrijf om bedrijfseconomische redenen van iemand af wil moet je naar het UWV voor toetsing. Vindt het UWV het verzoek redelijk dan kan het bedrijf zonder kosten van mensen af. Is er een probleem op individueel niveau dan geldt de kantonrechtersformule. Ontslag kan, maar er zal op basis van dienstjaren een vergoeding betaald moeten worden.
Flexwerk
De flexwet biedt bedrijven de mogelijkheid een tijdelijke schil toe te voegen aan het bestand van vaste dienstverbanders. Er zijn ongetwijfeld plekken waar daar misbruik van wordt gemaakt. Waar vast werk in een tijdelijk contract wordt gegoten. De huidige flexwet biedt de rechter al aardig wat mogelijkheden om hier tegen op te treden en kan tijdelijk werk als vast aanmerken met de verplichting voor de werkgever om met terugwerkende kracht te compenseren. Er zit ook een andere kant aan het beperken van flexcontracten. Als iemand 2x een jaarcontract heeft gehad en geen derde tijdelijk contract meer mag krijgen, dan wordt zo iemand zeer waarschijnlijk vervangen door een nieuw iemand voor 2 jaar flexcontracten. En dat terwijl iemand het misschien helemaal geen probleem vindt om een derde flexcontract te krijgen.
Helpt het de economie vooruit?
De huidige economische crisis in Nederland wordt veroorzaakt door onvoldoende binnenlandse vraag, banken die nog steeds met besmette bezittingen zitten en daardoor het bedrijfsleven en particuliere huizenkopers onvoldoende kunnen bedienen met krediet tegen gunstige voorwaarden en de bouwsector die op slot zit. Door onvoldoende duidelijk overheidsbeleid, al denkt het kabinet dat het Woonakkoord daar verbetering in heeft gebracht. Een soepeler ontslagprocedure en het uitvoeren van de WW door sociale partners zal weinig bijdragen aan een verbetering van de huidige economische crisis. De sectorplannen en de 35 werkbedrijven zullen eerst alleen maar geld gaan kosten. Het is zeer de vraag of zij helpen aan de verbetering van de economie. Met de opzet van de betaling van mensen met een beperking worden gemeenten in grote financiële problemen gebracht. Misschien is nog wel de beste bijdrage van het Sociaal Akkoord tegen de economische crisis: het onverbeterlijke optimisme van Mark Rutte.
Michiel Verbeek, 20 maart 2013
