Waar zijn de docenten in de maatschappelijke discussie over pesten? Waar zijn de docenten als het gaat om de opvoeding van jongens van het B1 team van Nieuw Sloten? Het nieuwe onderwijsduo haalt publiciteit met de publieke omroep (Sander Dekker) en met cultuur (Jet Bussemaker in Buitenhof). Ter compensatie heb ik John Dewey gelezen.
Docenten als professionals
Wie zouden er nu het meeste verstand moeten hebben van de ontwikkeling van kinderen? Waarom hoor je zo weinig docenten als het over onderwijs gaat? Er is geen groep professionals die zich zo onderdanig opstelt als docenten. Waarom komen vernieuwingen in het onderwijs vrijwel nooit uit de groep van deze professionals? Als er een juridische kwestie in de media aan de orde is, worden er onmiddellijk advocaten voor de microfoon gehaald. Als het gaat over de Eurocrisis wordt er in de media gezocht naar economen. Maar als het over Techniek in het onderwijs gaat hoor je vrijwel nooit een docent. Ja, in Buitenhof schoof voor dat onderwerp een directeur aan, maar waarom geen docent? Als het over een juridische kwestie gaat wordt toch niet de directeur van het advocatenkantoor om commentaar gevraagd, maar een advocaat!
Pesten
De dood van de 20-jarige Tim en 15-jarige Fleur is direct terug te voeren op pesten op school. Is het dan niet logisch dat docenten reageren op deze kwestie. Wat doe je als docent aan pesten? Hoe signaleer je pesten in je eigen klas? Zou dat niet veel interessantere discussies opleveren dan alleen maar het delen van pestprotocollen.
Er zijn teveel docenten
Dat we de docenten niet zo vaak horen in maatschappelijke discussies komt waarschijnlijk omdat er teveel zijn met teveel verschillende meningen. Er zijn geen docenten die opkomen voor de groep. Alleen de economiedocent Ton van Haperen komt regelmatig in de media, maar verder is het muisstil!
Docent is vaak bepalend voor je keuzes
Ik ben oud-docent. Ben getrouwd met een docente. Mijn liefde voor economie heb ik geleerd van mijn docenten Economie. De heer Oosterhof, maar vooral Albert Hovius. Ik zie bij mijn nichtjes weer een samenhang tussen de voorkeur voor vakken en de beoordeling van docenten. Een docent kan zo
bepalend zijn. En is zo vreselijk belangrijk voor jonge mensen.
Mijn boek over onderwijs
Ik ben al jaren uit het onderwijs, maar de sector laat me niet los. Ik heb nog steeds de ambitie om tijd te nemen om goed onderwijs nader te besturen en erover te schrijven. Maar het is nog niet van gekomen. Maar ik heb wel John Dewey gelezen. Een van de boeken op mijn studielijst.
John Dewey
Ik heb John Dewey gelezen over opvoeding, onderwijs en burgerschap. Het boek is samengesteld door Joop Berding en biedt een keuze uit het werk van Dewey. Berding heeft ook de vertaling verzorgd. Dewey leefde van 1859 tot 1952. Hij wordt beschouwd als een zeer belangrijke filosoof en pedagoog. Het is opmerkelijk om te constateren dat de keuzes van Berding uit het werk van Dewey nog steeds grote actualiteitswaarde hebben. Ieder hoofdstuk wordt ingeleid en van context voorzien door Joop Berding.
Hoofdpunten uit het werk van John Dewey
‘De school heeft een eigen, relatieve onafhankelijke pedagogische taak, namelijk zodanige voorwaarden creëren dat het kind, samen met anderen participerend aan activiteiten, een proces van voortdurende reconstructie van zijn ervaring kan aangaan’. Ik leer hieruit dat je als docent altijd de verbinding moet maken met het referentiekader van je leerlingen. De stof moet aangehaakt worden aan de ervaringen van leerlingen om te voorkomen dat de kennis direct weer wegvloeit. ‘Een kind voorbereiden op het toekomstige leven betekent hem te brengen tot zelfsturing’. Ik heb de inhoud van ‘zelfsturing’ vooral meegekregen van boeken en een prachtige workshop van Arnold Cornelis, eind jaren 90. Als je goed wilt aanhaken bij de ervaring van kinderen dan moet je volgens Dewey starten met psychologisch inzicht in de capaciteiten, belangstelling en gedragspatronen van het kind.
Verbinding drie leefgebieden
Anno 2012 wordt bij de ontsporing van kinderen vaak gekeken naar de mate van harmonie tussen de verschillende leefgebieden. Voor veel kinderen zijn het thuisleven, het schoolleven en het straatleven (het sociale leven) in verbinding met elkaar. Kinderen kunnen uit de bocht schieten als de harmonie er niet is. Het is toch aardig dat je al bij Dewey leest: ‘Ik geloof dat het schoolleven geleidelijk zou moeten voortkomen uit het leven thuis’. ‘De activiteiten waarmee het thuis vertrouwd is zou moeten worden opgepakt en voortgezet moeten worden in het schoolleven’.
Leerinhouden
Voor Dewey is het maatschappelijke leven van een kind de basis van de correlatie of afstemming in al zijn oefening of groei. De leerinhouden moeten derhalve geleidelijk differentiatie laten zien vanuit de eenvoudige, onbewuste eenheid van het maatschappelijke leven. De afstemming tussen vakken zou daarom niet tot stand moeten komen door wetenschappelijke vakken of door literatuur, geschiedenis of aardrijkskunde, maar door de eigen sociale activiteiten van het kind. Behoorlijk consistent ziet Dewey positie voor koken, naaien, handenarbeid enz. op school. De aansluiting bij het maatschappelijke leven vind ik een goed uitgangspunt omdat je alleen iets kunt leren als je aan iets van kennis of ervaring kan haken. Maar het is echter zonde om tijd te besteden aan onderdelen die je ook heel eenvoudig buiten school kunt oppakken. Koken is een hoofdvak voor de leerling kok, maar voor alle andere opleidingen lijkt het me zonde van de spaarzame tijd.
Geloofsbelijdenis van Dewey
In de geloofsbelijdenis van Dewey staat dat hij gelooft dat de opvoeding moet worden opgevat als een voortdurende reconstructie van de ervaring. Bij de ontwikkeling van het kind gaat de actieve kant voor de passieve kant. De ontwikkeling van de spieren gaan vooraf aan die van zintuigen. Dus voorkom dat het kind in een passieve of absorberende houding wordt gedwongen. De opvoeding is de organisatie van het proces van geleidelijke deelname aan het maatschappelijke bewustzijn. De aanpassing van individuele activiteiten op basis van dit maatschappelijke bewustzijn is de enig goede methode van matschappelijke hervorming. Onderwijs ter ondersteuning van goed burgerschap en maatschappelijke ontwikkeling. De ideale school zorgt voor de verzoening van individualistische idealen en de institutionele idealen van het gemeenschapsleven.
Waarom kinderen van dezelfde leeftijd bij elkaar?
Dewey wil graag afscheid nemen van het jaarklassensysteem. Hij wil kinderen van verschillende leeftijden, temperamenten, aangeboren eigenschappen en resultaten bijeen brengen. Alleen op deze manier kan de samenwerkingsgeest de plaats innemen van een competitieve geest.
Taak van de school
We zullen kinderen volgens Dewey moeten vormen in de wetenschap, in de kunst, in geschiedenis. Hen toegang geven tot de belangrijkste onderzoeksgereedschappen en tot de belangrijkste hulpmiddelen van interactie en communicatie. Ze moeten een getraind en gezond lichaam hebben. Geoefende handen, gewoonten als ijver, doorzettingsvermogen en vooral de gewoonte van dienstbaarheid. De school heeft geen ander doel of bedoeling dan het idee van participatie aan het maatschappelijk leven. De vakinhoud op school is alleen waarachtig en opvoedend als zij een inwerking van de informatie op de eigen krachten van het individu representeert zodat deze kan sturen met het oog op maatschappelijke doelen. Cultuur is alleen waarachtig en opvoedend als ze de levende verbinding vormt van informatie en discipline. Zij staat voor de socialisatie van het individu. In het onderwijs moet volgens Dewey niet het kind centraal moet staan noch de leerinhouden. In het onderwijs gaat het om de ontmoeting en de afstemming tussen beide.
Karaktersterkte
Het individu moet initiatief nemen, volhouden, doorzetten, moedig en ijverig zijn.
Michiel Verbeek, 24 december 2012
