16 mei 2009 was het weer Verantwoordingsdag in Den Haag. Net als met de derde dinsdag in september (Prinsjesdag) komt de minister van Financiën naar de Tweede Kamer met een koffertje. In september is het koffertje gevuld met de begrotingen en in mei met de jaarverslagen. Deze verantwoordingsdag is in 2000 ingevoerd, maar heeft nog niet zo’n status gekregen als Prinsjesdag. Ten onrechte. Op Verantwoordingdag wordt teruggekeken op het beleid. Hebben de beleidsinspanningen effect gesorteerd? Dit behoort het hoogtepunt in de Tweede Kamer te zijn. De jaarverslagen vormen samen zo’n 2.700 pagina’s papier. Geen pakketje dat op 1 dag tot in de details kan worden doorgenomen. Is ook helemaal niet nodig. Ook de begrotingen worden immers over een groot aantal dagen verspreid. Het kabinet heeft een Verantwoordingsbrief aan de Kamer gestuurd waarin precies wordt aangegeven hoe de stand van zaken is van de 6 beleidspijlers met 74 doelen en de 10 projecten uit het kabinetsprogramma Samen werken, samen leven. Ik ben behoorlijk enthousiast over de aanpak van het kabinet. Van alle doelen is een startpunt en het eindpunt geformuleerd en in veel gevallen een aantal tussenstappen. In de toelichting geeft het kabinet aan dat sommige onderdelen zeer kwantitatief meetbaar zijn, en dat andere onderdelen minder. Er zijn onderdelen waar het kabinetsbeleid marginaal is. Waarbij het uiteindelijke na te streven doel meer in handen ligt van anderen. Een voorbeeld daarvan is het beleid ten aanzien van het Midden-Oosten. Het kabinet geeft aan dat op een aantal onderdelen de tussenstappen teveel achterlopen en dat er interventies nodig zijn.
Mark Bovens en Thomas Schillemans
De Verantwoordingsdag is door de bestuurskundigen Mark Bovens en Thomas Schillemans gekozen om hun boek Handboek Publieke Verantwoording te presenteren. Ik was vast van plan het boek aan te schaffen, maar zie daar voorlopig vanaf nadat ik de heren in de media heb gehoord en gelezen (bijvoorbeeld in een artikel in Binnenlands Bestuur). Zij hebben kritiek op de Verantwoording van het kabinet, maar komen zelf met slechts een mager voorstel om de Verantwoordingsdag voortaan in te vullen met een bijeenkomst in de vorm van een soort hoorzitting aan de hand van een kerndocument van hoogste 3 A4-tjes. Niet een echt serieus voorstel als het gaat om een alternatief voor de huidige manier van verantwoorden. Het kan wel een interessante aanvulling zijn op de Verantwoording. Je zou met deskundigen rondetafelgesprekken kunnen houden over de 6 pijlers van het beleid van het kabinet.
Saskia Stuiveling
De voorzitter van de Algemene Rekenkamer, Saskia Stuiveling (naast Wouter Bos op de foto), heeft voor mij de plank misgeslagen met haar kritiek. Zij vindt dat het kabinet de doelen niet scherp genoeg formuleert en dus is niet na te gaan welke bijdrage geleverd is om dat doel te bereiken. En dan geeft ze het voorbeeld van de doelstelling: het dichterbij brengen van een oplossing van de conflicten in het Midden-Oosten. Nota bene een voorbeeld waarvan het kabinet zegt dat daar geen kwantitatieve doelstelling voor te fomuleren is, maar volstaan wordt met een kwalitatief verbeteringsdoel. Naar aanleiding van de verantwoording op dit punt kan in de Tweede Kamer een prima discussie gevoerd worden of het kabinet wel of niet voldoende doet ter bevordering van dit doel.
Behandeling Tweede Kamer
Ik hoop dat de Tweede Kamerleden heel serieus aan de slag gaan met de jaarverslagen. Helpen om een aantal doelen en tussenstappen nog wat scherper te formuleren en een goede dialoog voeren over de activiteiten die ondernomen moeten worden om de doelen te bereiken. Het kabinet is op de goede weg! Voorts hoop ik dat gemeenten het kabinet volgen met meer werk maken van verantwoording!
21 mei 2009
