Veelplegers, 11 maart 2004

Van ieder politiekorps in Nederland kun je het geluid horen dat een beperkt aantal mensen voor heel veel ellende zorgen in de stad. Het zijn de zogenaamde veelplegers. Een veelpleger is iemand die makkelijk zo'n 30 of 40 keer is opgepakt, straf uitzit en weer op straat komt en weer in de fout gaat. Er zitten veel veelplegers onder de categorie winkeldieven. Van de korpschef in Groningen heb ik ooit gehoord dat zo'n 50 tot 70 mensen goed zijn voor 80% van de criminaliteit in Groningen. Korpschef Peter Vogelzang in Utrecht heeft de discussie over de veelplegers aangewakkerd met z'n pleidooi om de gezichten van veelplegers op internet en op posters in winkels te plaatsen. Voorstanders van dit plan brengen graag het argument in stelling dat het maar eens uit moet zijn met de privacy van deze daders. Alsof de tegenstanders met name het argument van de privacy in het geding brengen. Er is een heel ander argument van veel groter gewicht: effectiviteit. Vogelzang wil burgers meer betrekken bij het voorkomen van criminaliteit. Als we burgers niet langer 'in het donker' laten over de veelplegers dan zullen veelplegers minder over de scheef gaan, aldus Vogelzang. Is dat een reële veronderstelling? Het lijkt me niet. De veelplegers hebben niet zoveel te verliezen. Ze liggen er niet wakker van om opgepakt te worden en weer even in de cel gestopt te worden. Wat is het toch vreemd dat korpschefs hun toevlucht zoeken in flinkheid en ineffectieve maatregelen. Stel een veelpleger wordt herkend in de buurt van een auto en een oplettende burger belt direct de politie. Wat gebeurt er dan? Komt de politie onmiddellijk langs? In het begin nog wel, maar na verloop niet meer. De politie is al vaak niet in staat om direct naar een winkel te komen als er al een overtreding heeft plaatsgevonden, laat staan als er nog niets gebeurd is. Maar stel nu dat de politie wel direct komt, wat kan de politie dan doen? Er is nog geen overtreding gepleegd. De politie kan de veelpleger stevig toespreken, maar zal dat veel effect sorteren? Waarschijnlijk niet. De discussie over veelplegers is niet de discussie tussen aanpakken van overtreders en beschermers van privacy, maar een discussie over effectiviteit van maatregelen. Een hele simpele maatregel tegen veelplegers is het gratis verstrekken van drugs. Als de veelpleger niet meer hoeft te stelen voor z'n drugs, dan zakken de statistieken van de kleine criminaliteit spectaculair.