Hebben de bankiers wel iets geleerd van de kredietcrisis van 2008? Is het terecht dat een manager van ABN-AMRO meer dan 63x zo veel verdiend als de jongste bediende? Waarom stappen er niet veel meer mensen over naar Triodos of ASN? Ben jij een beetje tevreden over de diensten van je bank en de prijs die je daarvoor betaalt?
Veel Tweede Kamerleden konden tijdens de hoorzitting met Rik Slingelandt (ABN-AMRO), Leo van Wijk (Aegon) en Henk Breukink (ING) op 8 april en het debat met Jeroen Dijsselbloem op 9 april helemaal leeglopen op hun moreel besef en hun afkeer van het universum van bankiers.
--afbeelding verwijderd--
Jesse Klaver van Groen Links vroeg zich af in welk universum de ondervraagden leefden? ‘Die bankiers doen net alsof ze vrije ondernemers zijn op een internationale markt. Het zijn eigenlijk gewoon ambtenaren’! Ze zijn immers door de belastingbetalers gered, was zijn verdediging. De vertegenwoordigers van de financiële sector konden slechts getuigen vanuit hun eigen universum. De ING top ontvangt gemiddeld 40% minder salaris t.o.v vergelijkbare bedrijven. Van Slingelandt probeerde de aanvallen te pareren met dat ze moesten opereren op internationale markten en zich dus moesten aanpassen aan wat gebruikelijk is op die markten. En volgens Leo van Wijk drongen Amerikaanse aandeelhouders bij Aegon aan op hogere salarissen voor de top. Later in de week hoorde ik FNV voorman, Ton Heerts, consequent spreken over de grootgraaiers. Jeroen Dijsselbloem vond de salarisverhoging van 100.000 euro voor de bestuurders van de ABN-AMRO ook verwerpelijk tegen de achtergrond van de salarisontwikkeling in de rest van het bedrijf, maar legde zich erbij neer. Juridisch stonden ze volledig in hun recht
--afbeelding verwijderd--
Maatschappelijk oordeel over bankiers
Als de verontwaardiging van Tweede Kamerleden en vakbondsbestuurders breed gedeeld zou worden, waarom zeggen dan niet veel meer burgers een relatie met hun huidige bank op? En stappen ze over naar banken met een hoger moreel besef en salarissen in proportie? Zoals de Triodos bank of de ASN. Hoe denk jij zelf over je bank op basis van je eigen ervaring? Ooit stilgestaan bij de prijs/kwaliteitsverhouding van de diensten van jou bank? Ik ben iedere keer weer blij dat mijn salaris op mijn bankrekening staat. Ik ben iedere keer weer blij worden als ik zonder problemen via internet een aankoop kan doen of met mijn bankpasje bij de supermarkt kan betalen. En wat betaal ik voor dat gemak? Een paar euro’s in de maand. Dat is toch niet veel? Ik heb geen enkele reden op basis van eigen ervaringen om van bank te veranderen.
Waarom zijn die salarissen zo hoog?****
Floyd Blackfein van de Amerikaanse zakenbank, Goldman Sachs, verdient zo’n 20 miljoen per jaar, los van de bonussen. Dan is de 750.000 van Gerrit Zalm bescheiden. Zelfs de 1,2 miljoen van Ralph Hamers, de topman van ING of de 2 miljoen van Alexander Wijnaendts van Aegon is dan nog weinig. Zie hier nog wat meer salarissen. Maar vergelijk je het met de jongste bediende in het bedrijf van 20 jaar met een flexcontract tegen het minimumloon van 920 per maand. Dan wordt het anders. De managers van de ABN-AMRO verdienen 63x het salaris van de jongste bediende. Ralph Hamers verdient 190x het loon van zijn jongste bediende van 20 jaar. Ik mag hopen dat de ceo meer toegevoegde waarde heeft dan de jongste bediende of vele anderen in de organisatie, maar waar ligt het kantelpunt? Waarschijnlijk heeft Jesse Klaver wel gelijk dat je in een ander universum moet leven om jezelf nog in de spiegel te kunnen kijken. Voor de kredietcrisis ging het geweldig in de financiële sector. Het geld klotste tegen de plinten op! Er was een enorme vraag naar beleggingsconstructen. Die werden niet bedacht door de managers of de directeuren, maar door de slimme rekenwonders, de quants. Door hun slimme systemen wisten ze veel te verdienen voor de bank. Mogen ze dan ook een hoog salaris meenemen naar huis? Maar waarom moeten de managers dan ook verdienen? Het heeft een enorm opstuwend effect als de quant een half miljoen verdient en de teamleider meer moet verdienen, de manager van de teamleiders weer meer, de regiomanager weer meer enz. Tot de ceo van het hele concern.
--afbeelding verwijderd--
Over het salaris van Messi wordt minder gezeurd
Onder de toppers in de filmwereld, de mediawereld of de sportwereld wordt ook heel veel verdiend. Maar het interessante van bijvoorbeeld de sportwereld is dat Messi meer verdiend dan de trainer en heel meer verdient dan de directeur van de club. Daar is iets meer verband tussen de bijdrage en de betaling. Messi levert erg veel geld in de clubkas. Messi is zijn salaris volop waard! Bij de banken is dat heel anders. Kijk nog eens naar deze passage uit de film Margin Call met: https://www.youtube.com/watch?v=oFi3kleOyb0
Waarom hebben de bestuurders van ABN-AMRO afgezien van hun salarisverhoging?
Zouden de bestuurders van ABN-AMRO hun 100.000 salarisverhoging hebben ingeleverd omdat een groep Tweede Kamerleden zo boos waren? Of omdat ze zelf tot de conclusie zijn gekomen dat ze veel te veel verdienen? Of zouden ze gezwicht zijn voor de druk uit de organisatie zelf. Ik denk dat laatste. Die bestuurders moeten iedere dag werken met al die medewerkers. En als die gezamenlijk echt een vuist maken dan zijn ze sterk! Zij konden het niet verkroppen dat alle medewerkers op de nullijn werden gezet en de managers een forse salarisverhoging zouden krijgen.
Selectieve verontwaardiging
De Kamerleden konden hun ongenoegen en boosheid niet in perspectief krijgen en bleven maar hameren op de onjuistheid van de salarisverhoging van 100.000 euro voor de ABN-AMRO managers, ondanks dat er een keurige afspraak over is gemaakt met Jeroen Dijsselbloem. Het idee dat de Balkenende norm gehanteerd zou moeten worden is onzin. Van het begin af aan was het de bedoeling om de ABN-AMRO weer naar de markt te brengen. Dan is het wel zo slim om het bedrijf voor te bereiden op de marktsituatie.
De kredietcrisis wordt verkeerd begrepen
Aan alle kanten wordt er geframed dat de bankiers de grote boosdoeners zijn van de kredietcrisis van 2008. Ze hebben een essentiële rol gehad, maar ze zijn niet de oorzaak. De oorzaak lag bij het verruimen van de regelgeving door de Amerikaanse overheid. De bankiers hebben daar handig gebruik van gemaakt. Als je iets wilt doen aan het systeem dan moet je wel het systeem goed doorgronden, en niet alleen maar maatregelen voorstellen die mooi klinken, maar geen effect zullen hebben. De financieel woordvoerder van de PvdA, Henk Nijboer, spreekt graag schande over het gedrag van de bankiers en roemt zijn partijgenoot, Jeroen Dijsselbloem, voor belangrijke maatregelen. En welke zijn dat dan? ‘We hebben de strengste bonuswetgeving en hanteren hoge buffereisen’. Geen van beide maatregelen die het systeem werkelijk veranderen. De bonus kan omzeild worden met hogere salarissen. We hebben de eerste omzeiling gezien bij de ABN-AMRO. En van 2 procentpunten hogere buffer zal de bankier niet in de stress raken en zal het beleid van de bank niet veranderen. Wat dan wel en wat niet?
Wat is de rol en functie van de bank?
Het bankwezen heeft een hele aparte positie in het bedrijfsleven. Hun belangrijkste instrument is ‘geldschepping’. Een bank kan uit niets geld maken. Als een bedrijf 5 miljoen nodig heeft voor een nieuwe loods, dan kan de bank daar het geld voor leveren als ze de investering kansrijk vindt. De bank hoeft niet eerst gespaard te hebben. Tegenover alle uitleningen hoeft de bank slechts 3% aan buffer te hebben. Dat betekent dat een bank tegenover 3 euro eigen vermogen maar liefst 100 euro kan uitlenen. Deze functie van de bank is essentieel voor de werking van onze economie. Als deze mogelijkheid van geldschepping er niet zou zijn, dan moet er eerst gespaard worden voor een investering. Het momentum kan al voorbij zijn als er eerst jaren gespaard moet worden. De functie van geldschepping biedt de mogelijkheid van achteraf sparen. Of te wel met de inkomstenstroom van een succesvolle investering. De bank moet volop de mogelijkheden hebben om bedrijven te faciliteren met middelen om te investeren, maar de banken hoeven niet de mogelijkheid te krijgen voor eigen gewin te opereren. De regelgeving moet de bank terugbrengen naar de nutsfunctie. En banken moet de weg afgesneden worden om via eigen hedgefondsen de mogelijkheid van geldschepping nog verder op te rekken dan de beperkte buffer. Deze maatregel zal in Europees of mondiaal verband geregeld moeten worden. Een ander punt is inmiddels geregeld en dat is dat bij een volgende crisis het heel eenvoudig is om de bank te nationaliseren. En dat is maar goed ook. Want als het fout gaat dan moet de belastingbetaler bloeden. Door snelle nationalisering kan heel veel ellende voorkomen worden.
--afbeelding verwijderd--
Wat te doen met de ABN-AMRO?
Wel of niet terug naar de markt? Het was altijd de bedoeling om de ABN_AMRO na afslanking en gezondmaking weer terug te brengen naar de markt. Ik kan me goed voorstellen dat Gerrit Zalm zo snel mogelijk uit de greep van de Tweede Kamer wil komen. Het is van tweeën een. Of we gaan door met de ABN-AMRO gereed te maken voor de markt of we gaan een nieuwe staatsbank maken. Daarbij moet veel aandacht besteed worden aan de concurrentiepositie ten opzichte van andere banken. Het mag niet leiden tot oneerlijke concurrentie. Wordt het nieuwe staatsbank dan moet er gedacht worden aan de dividend van de bank te besteden aan financiering van start-ups en bedrijven die de volgende stap willen maken na het start-up stadium. De NLII (Nederlandse Investering Instelling) zou dan onderdeel kunnen worden van de bank. En de nieuwe staatsbank moet ervoor zorgen dat er meer dan de huidige 14% pensioengeld in de Nederlandse reële economie wordt geïnvesteerd!
Michiel Verbeek, 12 april 2015
