Op 25 april 2013 publiceerde staatssecretaris van Rijn de notitie Hervorming langdurige zorg: naar een waardevolle toekomst. Op zondag 28 april 2013 legde van Rijn in Buitenhof geduldig en nauwgezet zijn beleid uit.
De hervorming van kabinet Rutte 2 kent drie doelen: Betere kwaliteit van ondersteuning en zorg; Meer zorgen voor elkaar en Verbeteren van de financiële houdbaarheid van de langdurige zorg.
ZeSaLa-principe
De weg naar de drie doelen wordt ingevuld met het ZeSaLa-principe: Zelf doen, Samen doen en Laten doen. De nieuwe zorg gaat uit van wat een hulpvrager nog wel kan en wat hij graag wil. Wat draagt bij aan het eigen welbevinden en leefplezier? Is er ondersteuning nodig dan wordt eerst gekeken naar het eigen directe sociale netwerk van familie, goede kennissen en de buren. Dan wordt er gekeken wat het vrijwilligerswerk kan bijdragen. En is dat ook nog onvoldoende dan wordt de professionele hulp ingeroepen. De meest kwetsbare mensen krijgen recht op passende zorg in een beschermende, intramurale omgeving in een nieuwe kern AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). In deze notitie gaat de staatssecretaris minder ver dan in de eerdere plannen.
Ondersteuning, verpleging en verblijf
De zorg kent drie duidelijk te onderscheiden onderdelen. De ondersteuning is gericht op de hulp bij zelfstandig wonen. Zorg gericht op genezing of behoud van lichamelijke en geestelijke functies zoals verpleging, wordt verleend vanuit de Zvw (Zorgverzekeringswet). In het geval er een noodzaak is voor 24 uurs zorg dan is er sprake van verblijf en is de kern AWBZ van toepassing. Er waren in 2012 ca. 780.000 gebruikers van de AWBZ (225.000 met verblijf, 135.000 met pgb (persoonsgebonden budget) en 420.000 zonder verblijf. De staatssecretaris maakt een duidelijk onderscheid tussen ondersteuning in de Wmo en de Zvw enerzijds en de kern AWBZ anderzijds. De Wmo en de Zvw zijn voorliggende voorzieningen. Iemand die gebruik maakt van de kern AWBZ kan niet tegelijkertijd diensten ontvangen op basis van de Wmo, wel vanuit de Zvw. Het kabinet hoopt dat er uiteindelijk niet meer dan 200.000 gebruikers van de kern AWBZ zullen zijn. Op termijn zal de kern AWBZ ondergebracht worden bij zorgverzekeraars. Dan wordt het een risicodragende regeling. Dit zal op z’n vroegst in 2017 plaatsvinden.
Thuisverpleging
Het begrip ‘thuisverpleging’ is nieuw. Het gaat om verzorgende activiteiten die onlosmakelijk verbonden zijn aan de verpleging. Die thuisverpleging zal uit de Zvw gefinancierd worden. Ik zie hier de invloed van Jos de Blok van Buurtzorg op staatssecretaris van Rijn. Die heeft altijd gepleit voor het het tegengaan van het opsplitsen van zorg. Zijn Buurtzorg is er goed in om allesomvattende zorg te verlenen door een vast team.
Wijkverpleegkundigen en sociale teams
Al in het regeerakkoord was de 200 miljoen aangekondigd voor het aanstellen van wijkverpleegkundigen. Nu is daar 50 miljoen aan toegevoegd aan sociale teams in gemeenten. Mensen in de sociale teams in de gemeenten zullen de ‘gekantelde’ gesprekken gaan voeren. Ook wel het ‘keukentafelgesprek’ genoemd.
Maatwerk
Van Rijn wil met zijn hervormingen meer maatwerk realiseren. Als iemand hulp nodig heeft dan volgt er een goed gesprek en wordt er gekeken wat iemand zelf kan en wat iemand met hulp van het sociale netwerk kan. Is dat onvoldoende om mee te kunnen doen in de samenleving en voor het welbevinden van de hulpvrager, dan wordt er gekeken naar het vrijwilligerswerk en daarna professionele hulp en/of voorzieningen. De tijd van de bureaucratische benadering van ‘in uw situatie heeft u recht op….’ Is voorbij. Maatwerk is het devies. Dat is voor de één iets heel anders dan voor de ander. In gemeenten zullen er ongetwijfeld verschillen ontstaan. Maar dat is prima!
Michiel Verbeek, 28 april 2013
