Het boek Uitdagingen voor een gezonde zorg van Willem Vermeend en Roger van Boxtel geeft veel cijfermateriaal, toont de lastige dilemma’s in de zorg en biedt een perspectiefrijke richting voor veranderingen in de zorg. Vermeend en van Boxtel waren beide minister in het tweede paarse kabinet van 1998 tot 2002. Vermeend is nu hoogleraar en ondernemer en van Boxtel is bestuursvoorzitter van Menzis. Zij willen De AWBZ opsplitsen. Een deel naar de zorgverzekeringswet, en een deel naar de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in gemeenten. De huidige bekostigingssystematiek in DBC’s (Diagnose Behandel Combinaties) moet vereenvoudigd worden. Van de nu ca. 30.000 zeer specialistische DBC’s naar ca. 3.000 heldere integrale zorgproducten. Er moet gekozen worden voor een prestatiebekostiging op basis van integrale tarieven. Medisch specialisten die vrij gevestigd willen zijn moeten niet gedwongen worden om in loondienst te gaan werken. Het huidige systeem garandeert meer productie dan in een systeem waar iedere specialist in loondienst werkt! Voor de financiering van de zorg wordt gekozen voor een verschuiving van premies op arbeid naar verhoging van de BTW accijnzen. Dat leidt tot verlichting van de druk op het arbeidsinkomen en met een deelfinanciering via een verhoging van de BTW worden de lasten nog iets meer verlegd naar de zwaarste schouders. Mensen met hoge inkomens besteden over het algemeen meer en dragen dan via de BTW meer bij aan de dekking van de zorgkosten. Verhoging van accijnzen betekent meer bijdrage van bijvoorbeeld degenen die roken. Belastingspecialist Vermeend vindt dat de AWBZ premie over een groter deel van het inkomen kan worden geheven in plaats van alleen de eerste belastingschijf. In dat geval dragen hogere inkomens meer bij! De politiek moet niet te bang zijn om privaat geld toe te laten in de zorg.
Cijfers en feiten
In de zorg opereren 26 zorgverzekeraars. 90% van alle verzekerden in Nederland zitten bij: Achmea, Uvit, CZ en Menzis. Een kleine club zorgverzekeraars maken de dienst uit! De zorgkosten via de Zorgverzekeraars worden gemaakt op basis van de ZVW (zorgverzekeringswet). Voor 90% vindt de financiering plaats via premies. 51% wordt betaald door de werkgevers in de vorm van zfw-premie. 39% wordt opgebracht via een vaste nominale basispremie. Het eigen risico van verzekerden bedraagt €165 per jaar. Voor veel verzekerden is het basispakket niet voldoende. Maar liefst 90% van de verzekerden hebben een aanvullend pakket. Verzekerden betalen een nominale premie en een inkomensafhankelijke premie. Het inkomensafhankelijke deel is 7,05% over maximaal €33.189 = €2.339,84. Via de werkgever gaat dit bedrag naar de Belastingdienst. Het percentage wordt geheven over de eerste belastingschijf. De jaarpremie voor het basispakket ligt tussen €996 en €1.239 per jaar. Er is sprake van marktsituatie bij zorgverzekeringen, maar dat leidt er niet toe dat er veel burgers regelmatig overstappen naar een andere zorgverzekeraar. In 2010 is 5% overgestapt. Dat beperkt overstappen is waarschijnlijk ook te danken aan collectieve zorgverzekeringen. 64% van de verzekerden is collectief verzekerd.
De zorgtoeslag
Door de marktwerking krijgen we een premie die in redelijke verhouding staat tot de echte kosten. Dat betekent vervolgens dat mensen met een laag inkomen geconfronteerd worden met hele hoge kosten. Daarvoor is de zorgtoeslag bedacht. Mensen met lage inkomens worden gecompenseerd door de overheid vanuit de algemene middelen. Anno 2010 is de zorgtoeslag maximaal €735 per jaar. Voor samenwonende is dat: €1.548 per jaar. Voor inkomens boven de €50.000 is er geen zorgtoeslag, daaronder wel. Dat leidt ertoe dat maar liefst 80% van de verzekerden een toeslag krijgen. Er wordt jaarlijks €5 miljard aan zorgtoeslag betaald. 80% van 16 miljoen Nederlanders is 12,8 Nederlanders. €5 miljard gedeeld door 12,8 miljoen is gemiddeld: €390,63 aan zorgtoeslag per verzekerde. Met de zorgtoeslag is er een enorm geld-rondpomp-circuit opgetuigd.
AWBZ
De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) kost in 2010 ca. €23 miljard. Binnen de AWBZ zijn er ca. 600.000 zorggebruikers. Dat betekent: €40.000 per zorggebruiker. Bij de AWBZ gaat het om mensen die door een ziekte of handicap langdurig aangewezen zijn op zorg. Denk hierbij bijvoorbeeld aan verzorgings- en verpleeghuizen en de gehandicaptenzorg. De financiering van de AWBZ gaat voor 70% via AWBZ premies en eigen bijdragen (€1,5 miljard) en inmiddels gaat al 30% via de schatkist. Dat betekent dat bijna een derde van de AWBZ kosten via de algemene middelen wordt betaald. Als dat niet het geval zou zijn zou de premie voor de AWBZ fors moeten stijgen. Nu is dat 12,15% van je inkomen. De regering heeft in het verleden de premie gemaximeerd om te voorkomen dat het verschil tussen het bruto loon en het netto loon niet te groot zou worden. De premie van 12,15% wordt geheven over je inkomen dat valt binnen de eerste twee belastingschijven. Voor de allerhoogste inkomens is het percentage dus afgetopt.
De totale zorgkosten
In 2008 waren de totale zorguitgaven: €46,4 miljard. De totale uitgaven voor welzijn: €30,2 miljard. En voor beleid en beheer €2,5 miljard. Totaal: €79,1 miljard. Deze €79,1 miljard kunnen we ook als volgt opdelen: AWBZ €21,3, ZVW €32,1, de bijdrage van de overheid €10,6 miljard en overig: €15,1 miljard.
Ziektekosten
Ziekenhuizen zijn dure voorzieningen. 70% van de ziekenhuiskosten wordt gemaakt door 10% van de bevolking. 50% van alle zorgkosten worden gemaakt in de laatste 5 levensjaren. Een van de belangrijke veroorzakers van de stijgende zorgkosten heeft te maken met dat we steeds langer leven. Meer gezonde levensjaren zal leiden tot hogere zorguitgaven!
Preventieprogramma’s in de VS
In de Verenigde Staten van Amerika is een groot preventieprogramma opgezet waar 16 grote bedrijven aan meedoen. Bijvoorbeeld: Coca Cola, Pepsi cola, Kellogg’s en Campbell. De doelstelling is: in 2015 zal er in de VS 1,5 biljoen minder calorieën zitten in eten en drinken. Dankzij de industrie kunnen we afslanken!
Medisch specialisten
De demissionaire minister van VWS, Ab Klink, is de strijd gestart tegen de medisch specialisten. Elders op deze site heb ik geschreven over die strijd. Er zijn 13.000 medisch specialisten, waarvan 50% in loondienst van ziekenhuizen en 50% vrij gevestigd. Van de specialisten die vrijgevestigd zijn wil 96% dat zo houden en dus niet in loondienst werken! De mannelijke specialisten werken gemiddeld 51,4 uur per week en verdienen gemiddeld €165.000 per jaar. Vrouwelijke specialisten werken 39 uur per week en verdienen gemiddeld €110.000 per jaar.
Arbeidsplaatsen in de zorg
In de zorgsector kent ca. 1,2 miljoen werknemers, waarvan 80% vrouw. Dat is 13% van totale werkgelegenheid. De deeltijdfactor in de vvt-sector (verzorgings- en verpleeghuizen en thuiszorg) is 54%. De gemiddelde werkgelegenheidsgroei is 3%. Dat betekent jaarlijks 30.000 extra banen. De aanslag op het arbeidspotentieel in Nederland is erg hoog. Hoe ver kunnen er nieuwe medewerkers voor de zorg gerekruteerd worden? De druk op de ketel zou verlicht kunnen worden door de huidige werkers in de zorg een paar uur langer te laten werken. Door langer door te werken en door de verhoging van de arbeidsproductiviteit.
Roken
Roken is slecht voor je gezondheid, maar is het ook slecht voor de kosten van de gezondheidszorg? Vermeend en van Boxtel refereren aan onderzoek dat als uitkomst oplevert, dat de verstokte roker uiteindelijk goedkoper is voor de algemene kosten.
29 augustus 2010
Michiel Verbeek
