Het onderzoeksbureau Motivaction doet al jaren onderzoek naar leefstijlen, voorkeuren en opvattingen van burgers in Nederland. Al enige decennia constateert Motivaction een groep van zo’n 30% die ontevreden is, bang is, op zichzelf gericht is en politiek heel vluchtig. Een groot deel van deze groep stemde nooit. Pas vanaf Pim Fortuyn is deze groep scherper in beeld gekomen. In 2002 haalde de LPF 17% van de stemmen. Bij de Europese Verkiezingen van 2009 was het Geert Wilders die een groot deel van deze groep aan zich wist te binden. Wilders deed het nog beter dan de LPF van de toen al wijlen Pim Fortuyn. Wilders en zijn PVV haalden 17,9%.
Het politieke midden
Het grote politieke midden in Nederland wordt bepaald door het CDA, de PvdA en de VVD. Bij de Europese verkiezingen van 2009 scoorden deze drie partijen voor het eerst in de geschiedenis onder de 50%. Ze haalden slechts 43,4%. In 1990 was dat nog 83,4%. Er is blijkbaar stijgende belangstelling voor de flanken in het politieke spectrum.
De progressieven
De progressieve linkse partijen (PvdA, Groen Links en D66) haalden 30,1%. In 1998 was dat nog boven de 40%. Vanaf 2002 duikelden de progressieven terug naar 27%. Daarna blijft dat deel redelijk stabiel tussen 27% en 35%. Dat is bij de Europese Verkiezingen van 2009 dus niet gewijzigd. Het grote verlies van de PvdA wordt opgevangen door de winst van Groen Links en D66.
Het blok centrum rechts
We hebben geconstateerd dat het progressieve linkse blok redelijk stabiel is. Dat geldt ook voor het centrum rechtse blok van CDA en VVD. Tussen de 30% en 40%. Bij de Europese verkiezingen van 2009 kwam dit blok uit op: 31,2%.
De SP
De SP is een beetje de conservatieve linkse partij. De grote doorbraak was in 2006 bij de Tweede Kamer verkiezingen. Ze kwamen uit op 16,6%, meer dan de VVD. De opmars van de SP is behoorlijk tot stilstand gekomen door de opkomst van Geert Wilders. Agnes Kant schreeuwde in het lijsttrekkersdebat op 4 juni 2009 nog dat de SP had gewonnen. Helaas voor Agnes was dat niet het geval. De SP heeft verloren in vergelijking met de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2004. In vergelijking met de Kamerverkiezingen van 2006 is de SP meer dan gehalveerd. De SP moet inschikken voor de PVV.
De cijfers
Alle verkiezingsuitslagen van 1990 tot juni 2009.
Winst PVV
De PVV scoort bij het ontevreden, angstige deel van de bevolking. Bij mensen die grote problemen zien door de groei van het aantal allochtonen, die economische globalisering niet zien zitten en de groep die flink getroffen wordt door economische neergang. Als er geen aantrekkelijk alternatief is dan gaat een groot deel naar de SP en de PvdA. Is er wel een interessant alternatief dan gaan ze daar heen. In 2002 was dat de LPF, in 2006 en 2009 was dat Geert Wilders. De PVV zal deze stemmen pas weer verliezen als ze interne problemen krijgen, als ze gaan regeren of als er ander spannend alternatief komt. De LPF is indertijd onderuit gegaan door interne ruzie. Het succes van Wilders is heel vervelend voor Rita Verdonk. Er is niet voldoende ontevreden electoraat om en Wilders en Verdonk groot te maken. Wilders maakt voor de gemeenteraadsverkiezingen een goede kans om weer te gaan scoren. Tenminste als hij voldoende kandidaten kan vinden. Dat heeft hij knap gedaan met z’n Tweede Kamer fractie. Als hij met de gemeenteraadsverkiezingen wil meedoen heeft hij heel veel mensen nodig. Ik denk dat hij die niet bij elkaar weet te verzamelen in alle ruim 400 gemeenten in Nederland. Vergeet niet dat Wilders niet echt gericht is op problemen oplossen, maar op schoppen tegen de bestaande elite en exploiteren van onvrede!
Wat moeten de progressieve partijen doen?
Je zou kunnen zeggen dat de progressieve partijen rustig moeten wachten tot de PVV in problemen komt. Maar deze periode kan ook gebruikt worden om te komen tot nieuwe partijvorming. Wat mij betreft zouden de PvdA, Groen Links en D66 met elkaar moeten gaan praten over een nieuwe sociaal democratische partij met een focus op duurzame ontwikkeling. Een sterke nieuwe progressieve groepering is spannend en zal veel media aandacht kunnen trekken en zal met nieuw elan besturen! Ik doe graag mee met zo’n nieuwe partij!
6 juni 2009
