Minister Ollongren moet vragen beantwoorden van Kamerleden over de herindeling van Haren en Wim Voermans en Geerten Waling hebben met hun nieuwe boek weer eens helder aangetoond dat Nederland last heeft van de waanzin van de religie van de schaalvergroting.
In dit blog doe ik een dringend beroep op minister Kajsa Ollongren om Kamerleden het juiste beeld van Haren voor te schotelen, doe ik een poging om D66 voor een historische misser te behoeden en doe ik verslag van het hoofdstuk over herindelingen uit het boek Gemeente in de genen van Wim Voermans en Geerten Waling.
--afbeelding verwijderd--
Hoe komt het toch dat de ‘religie van de schaalvergroting’, zoals Voermans en Waling dat noemen, zo omarmd wordt in Den Haag? Ik denk dat [rapport 18 over het Openbaar Bestuur uit de reeks rapporten brede heroverwegingen uit april 2000 ](/uploads/docs/Rapport toekomst Openbaar Bestuur_2010.pdf)een belangrijke verklaring is voor het hardnekkige geloof in opschaling van gemeenten. Lees het rapport en je ziet waarom zoveel Haagse ambtenaren en politici naar iets van 200 gemeenten willen.
Hoogleraar Staats- en Bestuursrecht, Wim Voermans, en historicus, Geerten Waling besteden in hoofdstuk 7 van hun boek Gemeente in de genen uitgebreid aandacht aan dit fenomeen. Ik hoop dat minister Ollongren dit boek leest.
--afbeelding verwijderd--
Voermans en Waling sluiten hoofdstuk 7 als volgt af: ‘Door onbegrijpelijke, van bovenaf doorgedrukte herindelingen verliezen veel burgers voorgoed het vertrouwen in de politiek en keren zich af van de democratie. Ze worden daarmee eigenaar af’. Dat laatste is zo interessant, omdat we juist van veel andere kanten in de samenleving horen dat burgers een sterk verlangen hebben naar vormen van ‘eigenaarschap’ in hun leven. En politici in Den Haag roepen voortdurend dat ze het vertrouwen van mensen in de politiek proberen terug te winnen. ‘Herindelingen zijn bestuurlijke speeltjes en ze zijn compleet aan het doorschieten’. ‘Het allergrootste democratische probleem met herindeling van gemeenten is dat burgers het niet willen’. In de gemeente Haren heeft 75% van de stemgerechtigde kiezers ‘nee’ gezegd tegen een fusie met Groningen. De casus Haren komt uitgebreid aan bod in het boek. De drijvende krachten achter de herindelingsplannen zijn volgens Voermans en Waling, de provinciebesturen. Dat hebben wij gemerkt in Haren. In het boek wordt hoogleraar Douwe Jan Elzinga aangehaald over de herindeling Landgraaf en Heerlen. Elzinga pleit voor meer rechtsbescherming van gemeenten. Als gemeente ben je overgeleverd aan het politieke oordeel van Den Haag. Nergens kun je als gemeente, laat staan als burger, recht halen. Wat zou het mooi zijn als we in de casus Haren voor een rechter ons pleidooi voor zelfstandigheid hadden kunnen houden naast het verhaal van de provincie Groningen. Dan zouden alle feiten en omstandigheden gewogen moeten worden. Nu speelt politieke willekeur een grote rol. In het boek wordt ook nog een interessant onderzoek aangehaald van Sander Gerritsen. ‘De individuele kiezer voelt minder verantwoordelijkheid om de democratie te redden, er zijn immers genoeg andere stembusgangers’. Uit alle onderzoeken van de autoriteit op het gebied van lokale financiën, het COELO, blijkt dat er geen financiële voordelen zitten aan herindelingen. Daar hoef je het niet voor te doen. SCP-onderzoeker Pepijn van Houwelingen trekt uit alle onderzoeken de conclusie dat ‘herindelingen blijvende schade berokkenen aan de ‘bestuurskracht’ in de samenleving’. Minister Ollongren heeft inmiddels 10 wetsvoorstellen voor herindeling ingediend bij de Tweede Kamer. Zij lijkt daarmee ‘de herindelingsmachine van haar voorganger in de hoogste versnelling te houden’. Er zijn een aantal door gemeenten zelf gewenste herindeling bij, maar ook een aantal ongewenste. Hoe gaat Ollongren straks de herindeling van Haren bepleiten in de Kamer? Daaraan gaat nog vooraf haar beantwoording van een aantal kritische vragen van Kamerleden die op de hoorzitting van 19 januari 2018 in Groningen zijn geweest. Het wordt spannend of de Kamerleden goede en volledige antwoorden krijgen. Als de minister zich bij de beantwoording te veel laat inseinen door de provincie Groningen, dan moeten we vrezen. En hoe zal het Kamerdebat gaan? Als de minister het aandurft om werkelijk na te gaan of Haren in staat is als zelfstandige gemeente door te gaan dan blijft Haren zelfstandig. Immers de gemeente Haren voert alle gemeentelijke taken naar behoren tot goed uit, heeft de financiën weer op orde, is een loyale partner in de regio en de grote meerderheid van de inwoners en de gemeenteraad van Haren willen de zelfstandigheid. Als de minister en de coalitie meehuilt met het ongefundeerde verhaal van de provincie Groningen, dan heeft de meerderheid van de Harense bevolking het nakijken, want rechtsbescherming is er niet! Zullen de minister en diverse Kamerfracties net als bij het ten grave dragen van het raadgevende referendum, ook weer warme pleidooien gaan houden voor nieuwe vormen van burgerparticipatie? Of blijft die lippendienst naar invloed van burgers achterwege? In dit verband is het interessant om te weten dat wij in Haren na de uitslag van de burgerraadpleging een uitgebreid burgerparticipatieproces hebben uitgerold. Wij hebben daar gebruik gemaakt van de uiterst interessante methodiek van de Large Scale Intervention. Grappig dat vanuit de provincie nog van Kamerleden ooit enige interesse is geweest voor de uitkomsten hiervan!
--afbeelding verwijderd--
Als D66’er ben ik enorm teleurgesteld in de partij over de wijze waarop het raadgevende referendum om zeep is geholpen, er een truc is uitgehaald om de afschaffing niet referendabel te verklaren en hoe D66 de inzet voor het correctief referendum heeft verlaten. Veel D66’ers (zeker in Haren) zullen het niet aankunnen dat daar ook nog eens een gedwongen herindeling overheen komt. Zullen minister Ollongren, de D66-fractie en andere fracties in de Tweede Kamer het aandurven om alleen te kiezen voor herindelingen van onderop? Of gaan ze in Den Haag door met het inperken van de democratie in Nederland en het ‘eigenaarschap’ van burgers? Hoeveel boeken moeten er nog volgen om de religie van de opschaling te ontmaskeren?
--afbeelding verwijderd--
Michiel Verbeek, 3 maart 2018
