Heeft minister Edith Schippers het ei van Columbus uitgebroed, of betekent het schipperen langs de klippen van de Eerste Kamer een forse financiële tegenvaller in de dop?
De zorgverzekeraar is in het zorgstelsel geplaatst naast de zorgvrager of de zorgverzekerde. Die moet voor de zorgvrager efficiënt zorg inkopen. De zorgvrager heeft daar belang bij, omdat de gezamenlijke zorgvragers uiteindelijk de kosten betalen op basis van een solidariteitsprincipe. De zorgaanbieder levert zorgdiensten en wil dat kostendekkend doen en liefst met enige winst. Dat levert een prikkel tot volume maken op. De zorgaanbieders moeten voor hun prijs/kwaliteit verhouding in toom gehouden worden door zorgverzekeraars. Zorgvragers kunnen dat zelf niet en willen dat ook niet. Om kosten te besparen willen de zorgverzekeraars niet bij alle zorgaanbieders inkopen. Daar waar getwijfeld wordt aan de juiste prijs/kwaliteit verhouding wil de zorgverzekeraar geen contract aangaan. En wil vervolgens ook niet verplicht worden om diensten van niet-gecontracteerde zorgaanbieders te betalen. Als dat zou worden doorgevoerd denken zorgverzekeraars dat ze ca. 1 miljard aan zorgkosten zouden kunnen uitsparen. Er was een prima aanvulling op het plan dat gesneuveld is in de Eerste Kamer denkbaar door een arts de mogelijkheid te geven met een verwijzing naar een niet-gecontracteerde zorgaanbieder. Alleen in dat geval wordt de zorgverzekeraar gedwongen de dienstverlening van de zorgaanbieder te vergoeden.
Niet weer naar de Eerste Kamer
Minister Schippers heeft geen mogelijkheden gevonden om haar doelstelling te realiseren via een wetswijziging en behandeling in Tweede- en Eerste Kamer. Niet nog een keer spitsroeden lopen bij opstandige senatoren, moet ze gedacht hebben. Dus heeft ze iets anders bedacht.
Reductie op het eigen risico
Als de zorgverzekerde akkoord gaat met de gecontracteerde zorgaanbieders, dan krijg je een reductie op je eigen risico. Hoeveel is nog niet duidelijk. Als je later toch naar een zorgaanbieder wil, die niet gecontracteerd is, dan betaal je alleen de reductie op de eigen risico. Een handige oplossing met weinig risico voor de zorgverzekerde. Iedereen zal voor deze oplossing kiezen. Je gaat dan niet een duurdere polis nemen met alle vrijheid. Als je toch wilt afwijken betaal je niet meer dan de reductie terug. Met deze oplossing schippert de minister handig langs een paar lastige klippen, maar ik vrees dat ze haar financiële doelstelling niet gaat halen. De eigen bijdrage is nu €375 per verzekerde per jaar. Er zijn ongeveer 12 miljoen Nederlanders ouder dan 18 jaar. 12 miljoen x 375 = 4.500 miljoen of te wel 4,5 miljard. Stel de reductie is 20%. Dat betekent 20% x 4.500 miljoen is 900 miljoen minder aan inkomsten in het zorgstelsel. Dat is al een vergelijkbaar groot bedrag aan kostenbesparing. 20% Besparing op het eigen risico betekent €75. Dat moet de korting toch wel minimaal zijn. Diederik Samsom was zondag 8 februari 2015 erg enthousiast over de nieuwe aanpak van Schippers. Hij gaf aan dat in bepaalde gevallen het eigen risico naar nul euro zou kunnen gaan. Ik ben wel erg benieuwd onder welke omstandigheden dat zal plaatsvinden.
Contractering en kwaliteit
Schippers ziet contractering en inzetten op kwaliteit als kerninstrumenten voor beheersing van de kosten van de zorg. In het oorspronkelijke plan zou dat gerealiseerd worden. De variant van reductie van het eigen risico is ook gunstig voor grote zorggebruikers, volgens Schippers. Dat is zeker waar, maar zal de keuze voor gecontracteerde zorgaanbieders voldoende besparing opleveren om de extra inkomstenderving aan eigen bijdragen te kunnen opvangen, laat staan een algehele kostenbesparing realiseren?
Perverse prikkel in de financieringssystematiek
Er zit een perverse prikkel in het huidige financieringssysteem. Overschrijdingen worden in het huidige model pondspondsgewijs teruggehaald via het macrobeheersingsinstrumentarium (MBI). Voor een zorgaanbieder is het gunstig om veel volume te draaien zonder contract met de zorgverzekeraar. Het is volstrekt terecht dat Schippers dat wil terugdringen.
Betere informatie en meer invloed verzekerden
In de notitie ‘Kwaliteit loont’ kondigt Schippers aan de informatievoorziening via een aantal websites te verbeteren en probeert ze de invloed van verzekerden op verzekeraars te versterken. De vertegenwoordiging van verzekerden krijgt meer invloed op de algemene gang van zaken en het inkoopbeleid en de mogelijkheden voor ledenbetrokkenheid wordt verruimd. Gedacht wordt aan virtual communities.
Versterking positie individuele beroepsbeoefenaren
Veel zorgverzekeraars leggen individuele beroepsbeoefenaren een standaardcontract voor die ze mogen tekenen bij het kruisje. Schippers wil de positie van deze individuele beroepsbeoefenaren versterken door het contract niet toe te staan als er niet eerst een fatsoenlijk gesprek heeft plaatsgevonden. En er komt een verbetering van de geschillenprocedure met een onafhankelijke geschillencommissie.
Conclusie
Edith Schippers heeft flink zitten te broeden op een oplossing en lijkt het ei van Columbus te hebben uitgebroed. Maar de volledige financiële consequenties van wie wanneer welke reductie van het eigen risico kan verwachten is nog niet duidelijk. Het zou me bevreemden als Schippers deze plannen kan uitvoeren in combinatie van een reductie van 1 miljard op de totale zorgkosten!
De notitie van Edith Schippers onder de titel ‘Kwaliteit loont’ is hier te vinden: http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2015/02/06/schippers-kwaliteit-loont-in-de-zorg.html
Michiel Verbeek, 8 februari 2015
