Vrijdag 26 november was ik voor de tweede keer bij het symposium van beleggingsexpert, Rienk Kamer in Den Haag. Als 20 jaar organiseert Rienk Kamer een jaarlijks symposium waarin alleen hij optreed. Waar maak je het nog mee dat je getrakteerd wordt op een lezing van twee keer twee uur met een pauze van 30 minuten! Het was weer de moeite waard. Alle 2.000 aanwezigen kregen een hand-out met 84 charts. In de presentatie zelf kwamen meer dan 100 dia’s voorbij. Heerlijk tegen de gangbare opvatting in van een presentatie moet niet uit teveel dia’s bestaan!
M****oeilijke tijden
Rienk Kamer vond het lastige tijden. De trends staan loodrecht op elkaar. We zitten in een tijd van extremen. Beleggen in deze tijd is lastig, volgens Kamer. Voor dat hij een aantal beleggingsadviezen zou geven werd eerst de geschiedenis geanalyseerd ende vele crisissen en de internationale politiek geduid. De vraag is: austerity of stimulus? Het woord ‘austerity’ kende ik nog niet, maar betekent soberheid. De vraag is dus stimuleren of soberheid? Ben Bernanke van de Amerikaanse Centrale Bank weet het zeker: stimuleren. In de Europese landen heeft het stimuleren plaats gemaakt voor soberheid. Alle Europese landen ontrollen een stevig bezuinigingsbeleid. Rienk Kamer is bang voor deflatie. Een situatie van dalende prijzen. Dat kan funeste gevolgen hebben. Als goederen goedkoper worden lopen de winsten van bedrijven terug. Als de winst terug loopt zullen bedrijven mensen moeten ontslaan. Als er werknemers ontslagen worden daalt de koopkracht en zullen de uitgaven dalen. En dalende uitgaven zal weer leiden tot lagere prijzen en dan is de cyclus rond. Zo kan de economie eenvoudig stagneren. Het vervelende van deflatie is dat het lijkt op tandpasta.Als het uit de tube is krijg je het er weer moeilijk in! Aanwijzingen voor deze tendens zijn: Basel 3, de afspraken van banken om meer basiskapitaal te hebben tegenover uitleningen, de bezuinigingen in Europa, de valuta onrust en de dreiging van protectionisme.
Het nieuwe normaal
Komt er een double dip of valt het mee? Volgens Kamer is de ‘baisse’ nog niet voorbij. De neergang is nog niet omgeslagen in een lange periode van opgaande lijn. We zitten in een periode van het nieuwe normaal. En dat nieuwe normaal is dat we nog steeds ineen periode zitten van een stagnerende economie.
Advies
Rienk Kamer had helaas niet de alles verpletterende tip. De staatsobligaties zijn nog steeds de moeite waard en verder kiest Kamer voor agribusiness en de emerging markets, of te welde opkomende economieën als China en India.
Michiel Verbeek
28 november 2010
