Dinsdag 13 september 2011 vertelde minister Jan Kees de Jager in een interview dat er diverse scenario’s in bespreking zijn over Griekenland. Ook het scenario van een Grieks faillissement. Voor een bedrijf betekent faillissement het einde van het bestaan, voor een land betekent dat een groot deel van de schulden zal moeten worden afgeschreven en voor Griekenland zou het uit de Eurozone betekenen.
Wellicht uit de Europese Gemeenschap. In een interview kun je daar nog rustig en genuanceerd over praten, maar de media gaat er onherroepelijk mee op de loop. We mogen blij zijn dat het bericht niet heel erg breed verspreid is. Als ik Griek was en ik had het gevoel dat het de Europese landen Griekenland zouden laten vallen, dan had ik onmiddellijk mijn geld van een Griekse bank afgehaald. Als het faillissement zou worden afgekondigd dan is de kans groot dat alle tegoeden bij banken worden bevroren en dat de Grieken maar een beperkt bedrag uit de pinautomaat kunnen halen. Er had zomaar een bankrun kunnen ontstaan. Gelukkig dat Merkel en Sarkozy na een overleg met de Griekse president, Papandreou, aan de wereld hebben duidelijk hebben gemaakt dat Griekenland bij de Eurolanden hoort en er bij moet blijven.
Het pleidooi voor stoppen met Griekse steun wordt groter
Steeds meer economen vinden dat een groot deel van de schulden van Griekenland moeten worden kwijtgescholden en dat Griekenland uit de Eurozone moet en terug naar de Drachme. Die economen denken dat Griekenland nooit onder de schuldenlast uit kan komen. Laten we nog eens even goed naar de cijfers kijken en die vergelijken met een aantal andere landen. Griekenland heeft een BBP (Bruto Binnenlands Product) van €213 miljard euro. De staatsschuld bedraagt 142,8% van het BBP oftewel: €304 miljard. En een begrotingstekort van 10,5% van het BBP, oftewel: €22 miljard. De grote vrees van veel economen is dat de Griekse economie de steeds grotere last van de schuld niet kan dragen. Het probleem wordt steeds groter als Griekenland rentes van meer dan 10% moet betalen voor de leningen ter financiering van de schuld. Als de Europese landen akkoord gaan met het steunpakket is dat probleem opgelost. Dan krijgen we redelijke rentes. Gecombineerd met een stevig belastingplan en het privatiseren van een aantal staatseigendommen moet Griekenland te redden zijn. Het voordeel is dat alle schuldeisers hun schuldposities kunnen houden. Het steeds vooruit schuiven van verstandige beslissingen van de politiek drukt Griekenland steeds dichter bij de afgrond.
Wat gebeurt er als het wel fout gaat?
Als het wel fout gaat met Griekenland dan zal er een gevecht ontbranden tussen de schuldeisers. De kans is groot dat als eerste een aantal Griekse banken onderuit gaan. Als de schuldposities bij de Griekse overheid vervallen dan hebben de banken te weinig dekking voor de uitstaande leningen. Kans op faillissement van die banken is dan aanwezig. Vervolgens krijgen Duitse en Franse banken problemen. Ik sluit niet uit dat de Duitse regering de Duitse banken zal helpen met een herkapitalisatie operatie. Dan kunnen ze in Duitsland de schade nog een beetje beperken. Voor de Franse overheid zal dat moeilijker liggen. De Franse banken zullen ongetwijfeld in de problemen komen. Er zal vervolgens een domino effect optreden. Vergeet niet dat banken minimaal 12 keer zoveel leningen hebben uitstaan dan dat ze zelf aan kapitaal hebben. Al die uitstaande leningen komen in de problemen. En dat betekent dat bedrijven, pensioenfondsen en andere financiële instellingen in de problemen kunnen komen. Die keten van ellende zal het sentiment op de beurzen weer verslechteren en dat leidt tot een vicieuze cirkel naar beneden. Waar de val eindigt is moeilijk te zeggen, omdat het niet te overzien is welke partijen allemaal aan elkaar verknoopt zijn. Voorspellingen dat we een grotere neergang krijgen dan na de val van Lehman Brothers bank is heel reëel. Wat is het toch vreemd dat er zo weinig is geleerd van die crisis! Ik durf de stelling aan dat we in heel wat beter vaarwater hadden gezeten als de Fed (de Centrale bank van de Verenigde Staten) gekozen had voor steun aan Lehman Brothers in 2008!
En wat gebeurt er in Griekenland zelf?
Ik vermoed dat de meerderheid van de Griekse bevolking niet zal treuren als ze terug moeten naar de Drachme. Het land is in één keer van een groot deel van z’n schuld af. De Griekse economie is een hele sterk intern gerichte economie. Het leven zal goedkoper worden. Onder gunstiger omstandigheden kunnen de Grieken weer gaan bouwen. Los van het juk van Europa! Misschien dat Europeanen even twijfelen om naar Griekenland op vakantie te gaan, maar als ze merken dat de Euro heel gunstig ligt ten opzichte van de Drachme dan kan de Griekse zon toch wel weer aantrekkelijk zijn. Waarom zou Papandreou zich zo inzetten voor het behoud van de Euro voor Griekenland?
Helpen van Griekenland is eigenbelang
Dat zoveel landen en economische partijen pleiten voor steun aan Griekenland is puur uit eigenbelang.
Euro-obligaties
En overigens ben ik van mening dat een begrotingstekort en een forse staatsschuld niet onoverkomelijk is zolang de schulden er tegen redelijke kosten gefinancierd kan worden. En daarom moeten alle Eurozone landen gezamenlijk hun staatsschulden financieren. Dat moet lukken tegen 3% à 3,5%. Met de uitgifte van Euro-obligaties via de ECB (Europese Centrale Bank) en een straf begrotingsbeleid met controle door een nieuwe Europese autoriteit, moet dat kunnen!
Michiel Verbeek
16 september 2011
