De EU als zone van democratie, vrede en welvaart is een positieve stem waard op 22 mei.
Europa heeft geholpen om de vrede te bewaren. De gezamenlijke economische markt is goed geweest voor de economische ontwikkeling. De financiële crisis van 2008 heeft laten zien dat er sprake kan zijn van solidariteit in Europa. En overigens valt er nog veel te doen in Europa.
Vrede
Hoe kritisch je ook op Europa kunt zijn, het project heeft geholpen om na de Tweede Wereldoorlog de gezamenlijkheid op te zoeken en te werken aan onderling vertrouwen. De verbondenheid van landen helpt om het beslechten van conflicten zonder bloedvergieten te doen. We hoeven maar even buiten de grenzen van de Europese Gemeenschap te kijken om te zien dat verovering of herovering niet verdwenen is.
Grote economische markt
Met de interne economische markt hebben landen de mogelijkheid gecreëerd voor bedrijven om makkelijk zaken te doen over de eigen landsgrenzen. Zonder hoge drempels van overheidszijde kan er geïmporteerd en geëxporteerd worden. Kun je als bedrijf geen geschikte mensen vinden in het eigen land, dan kun je makkelijk mensen uit andere Europese landen over laten komen. 70% van de Nederlandse export vindt binnen de EU plaats.
De euro
De euro heeft het betalingsverkeer in 18 van 28 EU landen enorm veel makkelijker gemaakt. Ondanks dat gegeven is er nog steeds 14 jaar na de invoering een hard geluid te horen tegen de euro. Voor vakantiegangers is het toch makkelijk als je straks ook in Kroatië met je euro’s kunt betalen? Geen gedoe meer met het omwisselen van geld. Voor bedrijven is het meer dan makkelijk, het is een zegen. Ondanks de kritiek en de zware tijden in de jaren na de financiële crisis van 2008 is de euro nog steeds een krachtige munt. Met de huidige koers moet er 1,3992 dollar betaald worden voor 1 euro. In 2000 bij de start van de euro was de hoogste koers: 1,0388 dollar voor 1 euro. In de discussie is vaak het argument te horen dat een muntunie niet zonder een politieke unie kan. Dat kan best! Dat hebben we in de afgelopen jaren gezien. Laat de politieke unie ontstaan als daar echt noodzaak toe gevoeld wordt! En laten we dat niet forceren.
Economische blokken
Voor veel spelers in de economie is de hele wereld het ‘speelterrein’. Die mondialisering van de economie leidt tot grote multinationale bedrijven en tot grote economische blokken. Binnen die economische blokken ontstaan voorrechten voor de deelnemers in het blok. Dat hebben we gezien bij de interne markt in Europa. Deze ontwikkeling leidt er ook toe dat de economische blokken belemmeringen kennen die alleen geslecht kunnen worden door de kracht van een blok. Voor een bedrijf uit Nederland zal het minder makkelijk zijn om de Chinese markt te betreden dan samen met partners uit het Europese blok.
De grote mondiale problemen
De grote mondiale problemen zijn: hoe gaan we om met de klimaatverandering, hoe voeden wij straks 9 in plaats van 7 miljard mensen op aarde, en hoe komen wij aan duurzame energie voor de economische ontwikkeling en bevolkingsgroei? Voor de aanpak van de nadelige gevolgen van lucht-, bodem en waterverontreiniging biedt de landsgrens geen bescherming. Dat zal in groter verband aangepakt moeten worden. Direct mondiaal zal niet eenvoudig zijn, maar Europees moeten we grote stappen kunnen maken. In Europees verband kunnen kaders worden gesteld, die door overheden, individuele burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen in de lidstaten gerealiseerd moeten worden. De samenwerking binnen economische blokken biedt meer kansen op verstandige mondiale afstemming. Als Europa nu een beetje strenger wordt op het gebied van energie, is de kans groot dat we een snellere stap voorwaarts maken op het gebied van duurzame energie.
Mijn eigen Europese ervaringen
In de periode 1994 – 2002 was ik als wethouder in Haren plaatsvervangend lid van de commissie transport van het Comité van de Regio’s. Dat is een adviesgroep van de Europese commissie, het Europees Parlement en de Raad van ministers. Het Comité is samengesteld uit lokale en regionale bestuurders. In die periode heb ik ervaren dat het ambtenarencorps van Europa heel erg voorop liep en van hoge kwaliteit was. De commissie Transport hield zich bezig met ICT, maar ook met duurzaam vervoer. Een onderwerp was bijvoorbeeld duurzaam vrachtvervoer in grote steden. Hoe kun je met de combinatie van overslagpunten kleinschalig goederenvervoer regelen in de stad? Wat ook interessant was van het Comité was dat je heel erg op de argumenten met elkaar discussieerde. Hele felle en snelle debatten waren er niet bij, omdat er vertaald moest worden. Natuurlijk het is een hele dure oplossing, maar wel met het voordeel dat politici leerden te luisteren!
Het Europese Hof
Van mijn broer, advocaat te Groningen, heb ik geleerd dat het Europese Hof een zegen is voor de rechtspraak. Hoog gekwalificeerde rechters die geen last hebben van politieke invloed. Ze spreken recht in kamers met meerdere rechters en laten zich uitsluitend leiden door juridische analyses en gevolgtrekkingen.
Het acquis voor nieuwe toetreders
In de publieke opinie wordt vaak gedacht dat er nauwelijks eisen gesteld worden aan nieuwe landen. Dat is een groot misverstand. Aan zo’n toetreding gaat een heel proces vooraf. Dat heet het acquis communautaire. De gemeenschappelijke onderbouw van rechten en plichten die alle lidstaten uit hoofde van de Europese Unie bindt. Tot het acquis communautaire , dat voortdurend in ontwikkeling is, behoren:
- de strekking, de beginselen en de politieke doelstellingen van de Verdragen;
- de op grond van de Verdragen aangenomen wetgeving en de rechtspraak van het Hof van Justitie;
- de verklaringen en resoluties die in het kader van de Unie zijn aangenomen;
- de besluiten uit hoofde van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid;
- de besluiten die op het terrein van justitie en binnenlandse zaken zijn overeengekomen;
- de internationale overeenkomsten die de Gemeenschap heeft gesloten, alsook de overeenkomsten die de lidstaten onderling op beleidsterreinen van de Unie zijn aangegaan.
Kandidaat-lidstaten moeten het acquis communautaire aanvaarden vooraleer zij toetreden tot de Unie. Afwijkingen op het acquis zijn uitzonderlijk en hebben een beperkte draagwijdte. Om te kunnen toetreden, zijn de kandidaat-lidstaten verplicht het acquis om te zetten in hun nationale wetgeving en vanaf de daadwerkelijke toetreding toe te passen.
Massief investeren in duurzame energie
De samenwerking in Europa moet doorgaan voor de vrede en de economische ontwikkeling, maar er is nog veel te doen. Vanuit Europa moet de doorbraak komen op het gebied van duurzame ontwikkeling. Door ambitieuze politieke doelstellingen en hoge eisen op termijn te stellen aan bedrijven. Europa zou massief moeten inzetten op een duurzame economie. Niet alleen Duitsland en Denemarken moeten vooruitstrevend zijn op het gebied van de inzet van zonenergie en biomassa. Stevige ambities en heldere regelgeving kan leiden tot innovaties en zekerheden voor bedrijven. Dat lokt investeringen uit op het gebied van steeds betere zonnepanelen en grootschalige investeringen in bijvoorbeeld vergisting van afval. Van afval maken we weer grondstoffen. Het cradle to cradle principe: het is of herbruikbaar of het wordt teruggeven aan de natuur en is dus biologisch afbreekbaar. Europa moet helpen om de grote doorbraken te maken.
Bankenunie
De financiële crisis van 2008 heeft ons geleerd dat financiële constructies uit de hand kunnen lopen. En dat kwam niet alleen door de banken, maar vooral door de overheden die teveel ruimte gaven. De bankenunie kan helpen om te voorkomen dat overheden direct alle lasten op zich moeten nemen. Ruim 6.000 banken in de EU vallen straks onder de bankenunie. Bij grote problemen zal er niet direct naar de overheid en de belastingbetaler worden gekeken, maar zullen eerste aandeelhouders en obligatiehouders worden aangesproken als het misgaat. Vervolgens zullen banken buffers moeten aanhouden om klappen op te vangen. Binnen de Europese Monetaire Unie is er een stabilisatiestructuur beschikbaar voor grote problemen. Ook de regeling van hoe om te gaan met spaartegoeden is geregeld. Tot 100.000 euro zijn spaartegoeden gegarandeerd. In het depositogarantieregeling is afgesproken tot hoever er eerst per land opgevangen moet worden en wanneer de solidariteit van alle betrokken landen.
Europese defensie
Op het gebied van defensie valt er nog veel meer samen te werken en daardoor geld te besparen. In de komende fase van samenwerking hoop ik dat er serieus nagedacht wordt over een Europees leger. In het kader van de samenwerking binnen de NAVO moeten er toch op die manier besparingen door te voeren zijn.
Eurobonds
Na de financiële crisis van 2008 is de gedachte opgekomen om begrotingstekorten en staatsschulden gezamenlijk te financieren. Het voordeel daarvan is dat spelers op de financiële markten niet zo gemakkelijk meer zwakke landen in de problemen kunnen brengen. In het dieptepunt van de crisis moest Griekenland op de markt ruim 25% rente betalen voor leningen voor de financiering van hun schulden. Dat kwam omdat Griekenland in de problemen zat en daardoor de vrees ontstond van niet terugbetalen van schulden. Ter compensatie van de risico’s moest een hele hoge rente betaald worden. Met zulke hoge rentes zou ieder land vanzelf in de problemen raken. Als de Europese landen solidair zijn met elkaar op de financiële markt dan kunnen de marktpartijen niet meer zwakke landen zo genadeloos aanpakken. Deze gezamenlijke financiering kan met Eurobonds. Samen lenen door samen schuldbekentenissen uit te geven.
Organisatorische aanpassingen
Het wordt steeds lastiger om alle landen een vertegenwoordiger te geven in de Europese Commissie. De EU bestaat nu uit 28 landen. Allemaal met een commissaris. Dat kan niet doorgaan als er nog meer landen bijkomen. Er moet gezocht worden naar een oplossing van een commissaris met steun van een aantal landen, of het Europees Parlement krijgt de mogelijkheid om de commissarissen te kiezen. In de organisatorische aanpassingen zal ook voortdurend gezocht moeten worden naar verbeterpunten. Twee daarvan zouden moeten zijn dat het Europees Parlement een commissaris naar huis moet kunnen sturen en het Europees Parlement moet voorstellen kunnen doen aan de Europese Commissie.
Kandidaten voorzitterschap Europese Commissie
De huidige commissievoorzitter, Jose Barosso, treed af en zal opgevolgd moeten worden. Er zijn vier kandidaten uit het Europees Parlement: Guy Verhofstadt van de liberalen, Martin Schultz van de socialisten, Ska Keller van de Groenen en Jean-Claude Juncker van de Christendemocraten.
Mij lijkt Guy Verhofstadt een hele goede nieuwe commissievoorzitter. Het zal een voorzitter zijn die met veel energie en kennis de Europese zaak zal bepleiten. En mee zal helpen om het Europees Parlement weer verder te ontwikkelen.
Op wie moeten we nu stemmen?
Als je een hekel hebt aan Europa en vindt dat we moeten stoppen met de EU en de euro. En je denkt dat Nederland best zonder Europese partners op de wereldmarkt kan opereren. En je bent bereid om het risico te nemen dat de Nederlandse economie in zwaar weer komt, dan moet je PVV overwegen. Als je zo min mogelijk wilt doen in Europees verband, maar niet uit de euro en de EU wilt stappen, dan moet je de SP overwegen. Kies je extreem voor groen en accepteer je minder economische groei en neem je tegenstand van het bedrijfsleven op de koop toe, dan moet je serieus de Groenen overwegen. Kies je ervoor vanuit een middenpositie Nederland en Europa voort te stuwen dan sta je voor de keus van Liberalen (D66 of VVD), Christendemocraten (CDA) en Socialisten (PvdA). Binnen de middenpartijen kun je kiezen voor een activistische Europa koers gericht op ruimte voor innovatie, ondernemerschap, meer Europese samenwerking en een massieve inzet op een duurzame economie. Spreekt je dat aan dan is D66 je partij. De nummers 1 t/m 3 op de lijst van D66 hebben ruime ervaring en hebben gezag opgebouwd in de afgelopen jaren. Dat zijn: Sophie in ’t Veld, Gerben-Jan Gerbrandy en Marietje Schaken.
Voor de hele kandidatenlijst verwijs ik graag naar: https://d66.nl/organisatie/kandidaten-europees-parlement/
Michiel Verbeek, 17 mei 2014
