Er zijn eigenlijk maar drie mogelijkheden: paars-plus, rechts met Wilders en een zakenkabinet.
Spannende verkiezingsavond
De kiezer heeft gesproken en heeft een mooi verdeeld landschap gecreëerd. De grootste partij van het land heeft nog geen 21% van de stemmen. Tot het laatste moment was het spannend wie de grootste zou worden. Het is Marc Rutte van de VVD geworden. Wat net als in 1994, 2002 en net als in 2006 ook nu weer gebeurde was: een forse afrekening. In 1994 kreeg het CDA een fors pak slaag. In 2002 waren dat de PvdA en de VVD. In 2006 was dat opnieuw de PvdA. In 2010 was dat het CDA. Daarmee is een oude wijsheid naar het rijk de fabelen gestuurd: degene die breekt zal verliezen! Wouter Bos van de PvdA heeft het kabinet opgeblazen, maar het CDA krijgt straf. Opmerkelijk trouwens dat de hele kabinetscrisis geen enkele rol heeft gespeeld in de verkiezingstrijd.
Formeren
Er zijn slechts twee coalities mogelijk van drie partijen: VVD, CDA en PVV en VVD, CDA en PvdA. En de een met vier partijen: VVD, PvdA, D66 en Groen Links. De ultra rechtse coalitie met de PVV kan met 76 zetels, maar Rutte wil een hervormingskabinet en heeft dan aan Wilders een lastige. Een ander probleem voor de optie Wilders is dat de coalitie in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft. De PVV is niet vertegenwoordigd in de Eerste Kamer en de VVD en het CDA hebben in de Eerste Kamer slechts 35 zetels en dat is 3 zetels te weinig voor een meerderheid. Paars plus is voor Rutte niet aantrekkelijk, omdat hij zich in de verkiezingen heeft afgezet tegen de PvdA en vier jaar geleden het CDA bespot heeft omdat in de verkiezingscampagne van 2006 Balkenende en Bos een tweestrijd streden en samen in een kabinet kwamen. Ook al is Rutte de premier, hij heeft een minderheidspositie in het kabinet met drie linkse partijen. Ook Paars plus heeft trouwens geen meerderheid in de Eerste Kamer. Dat is iets miinder problematisch. Met of CDA of de SP zal in de meeste gevallen wel een meerderheid te vinden. En dan de derde mogelijkheid: een brede coalitie van VVD, PvdA en CDA. Het aardige van deze coalitie is dat die in een variant kan van een zakenkabinet. Met een bezetting van mensen uit de kring van de drie partijen, maar op enige afstand van het Haagse. Wellicht zelf nog met ministers van buiten de kring van de drie. Denk aan Hans Wijers en Alexander Rinnooij-Kan. De consequentie van deze mogelijkheid is dat het dan logisch is dat de politieke kopstukken in de Kamer gaan zitten. En wie zal de VVD dan naar voren schuiven als premierkandidaat: Nelie Kroes. En als zij liever gewoon minister wil worden dan moet de VVD proberen Ben Verwaayen te strikken.
Michiel Verbeek
10 juni 2010
