‘Paars met de Bijbel’ noemt de NRC de coalitie van het Begrotingsakkoord. Knap werk van Jeroen Dijsselbloem om zijn begroting veilig te stellen. Toch een raar proces. Het kabinet had eigenlijk geen deal moeten sluiten met de oppositie in de Tweede Kamer, maar met die in de Eerste Kamer.
Steun in de Eerste Kamer
In de Tweede Kamer is er voldoende steun voor het beleid van het kabinet Rutte/Asscher, maar als het om wetgeving gaat is er een meerderheid in de Eerste Kamer nodig. Die denkt het kabinet te bereiken door te dealen met oppositiefracties in de Tweede Kamer. Is eigenlijk een beetje gek. Rutte, Dijsselbloem en Asscher moeten het straks hebben van Roger van Boxtel (5 zetels), Roel Kuiper (2 zetels) en Gerrit Holdijk (1 zetel). Toch zijn ze gaan onderhandelen met Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij. In de Eerste Kamer hebben VVD en PvdA samen 30 zetels (16 VVD en 14 PvdA). Het kabinet krijgt er een wet door als alle leden van de eigen fracties voor stemmen en alle leden van D66, CU en SGP. Er zijn 75 zetels in de Eerste Kamer. Paars met de Bijbel heeft in de Eerste Kamer de kleinst mogelijke meerderheid van 38 zetels. Rutte, Dijsselbloem en Asscher gaan er vanuit dat de Kamerleden van D66, CU en SGP aan de leiband lopen van de fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Waarschijnlijk is dat ook wel het geval, maar zonder een enkele zetel over is het wel link!
Raar proces
Het kabinet gaat eerst onderhandelen met de partners in de polder (werkgevers en werknemers) en sluit een moeizaam tot stand gekomen akkoord. Daarna hoopt en verwacht het kabinet dat de Tweede Kamer blij is met het behaalde draagvlak en dat de plannen onmiddellijk omarmd worden. ‘Dat dacht ik niet’, moeten veel Kamerleden hebben gedacht. Wie is hier de baas: de polder of de politiek? Alexander Pechtold karakteriseerde het onderonsje in de polder als: ‘Waar het kabinet draagvlak zocht, vond het remkracht’. De Algemene Beschouwingen na de Miljoenennota gaf blijk van verstarde posities. Toen had het kabinet de eigen plannen gewoon in de Tweede Kamer moeten gaan bespreken met een open mind voor de hele oppositie en de coalitiepartijen. In een normale behandeling van de verschillende begrotingen hadden er meerderheden gezocht moeten worden voor aanpassingen. Maar zo is het niet gegaan. Het kabinet wilde vooraf steun en was bereid om te onderhandelen.
Stokpaardjes binnen halen
CDA en Groen Links vielen snel af. Christen Unie (CU), SGP en D66 wilden wel verder. De adrenaline stroomde weer door de aderen van de voorlieden Slob, van der Staaij en Pechtold. Er was geen andere manier denkbaar waar ze zo direct stokpaardjes konden verzilveren. Rutte, Dijsselbloem, Asscher, Samsom en Zijlstra zagen dat en gaven wat ruimte in de snoepwinkel. Na 10 dagen onderhandelen waren ze op 11 oktober klaar. Het kabinet kocht steun van D66, CU en SGP om de hele begroting voor 2014 door het parlement te krijgen. CU en SGP hebben zich onsterfelijk gemaakt in de kazernes in Assen en Ermelo en bij de TBS kliniek Veldzicht en de omgeving. Die blijven met een regionale economische impuls een jaartje langer open. In de hoop dat van uitstel afstel komt! ‘De Bijbel partijen’ hebben ook goede zaken gedaan voor de grote gezinnen. De bezuiniging in de Kinderbijslag is teruggedraaid, maar Jeroen Dijsselbloem constateerde terecht dat de hervorming van de kindregelingen overeind is gebleven. Architect van ‘Paars met de bijbel’, Alexander Pechtold, was ook heel tevreden. Hij wilde lastenverlaging, meer geld voor het onderwijs en een versnelling van het sociaal akkoord. Eerst heette het nog flinke ingrepen in het Sociaal Akkoord, nu is het een versnelling. Met een substantieel bedrag voor onderwijs wisten de coalitiepartners dat ze D66 aan boord zouden krijgen!
Makkelijke bezuinigingen
In het bezuinigingsplan van 6 miljard zat de verrassende maatregel van de stamrecht BV’s. Uitkeringen uit de stamrecht BV wordt aantrekkelijk gemaakt door een lager belastingtarief. Op die manier hoopt het kabinet belastinginkomsten naar voren te halen. In het Begrotingsakkoord 2014 is er weer zo’n oplossing gevonden. In box 2 zitten winstuitkeringen die nu belast zijn met 25%. Door het tarief te verlagen naar 22% hoopt het kabinet dat er weer inkomstenbelasting naar voren wordt gehaald. Deze maatregel leverde de ruimte op om de oppositiepartijen een paar stokpaardjes te gunnen. Het is voor alle betrokkenen te hopen dat de verlaagde belastingtarieven echt het gewenste gedrag uitlokt.
50.000 meer banen
Het is prettig voor het kabinet en de 3 gedoogpartijen dat de media de boodschap van 50.000 extra banen overal zwaar aanzet. Dijsselbloem benadrukte in zijn commentaren dat het de uitkomst is van het CPB model voor de komende 10 tot 15 jaar. De verlies- en winstrekening van banen is niet zo eenvoudig te bepalen. De extra ombuiging van 480 miljoen bij de Rijksoverheid zelf betekent al snel een verlies van 5.000 banen. En dat is op de korte termijn. De extra bezuiniging op de Rijksoverheid was nodig voor meer lastenverlichting voor burgers en bedrijven.
Kamerbehandeling
Heeft een Kamerbehandeling van de begrotingen nog wel zin? Als er fantastische voorstellen komen die door VVD en PvdA omarmd worden, zal het kabinet het ook wel goed vinden. Als er geen akkoord had gelegen dan hadden VVD, PvdA en kabinet meer hun best moeten doen om oppositiepartijen mee te krijgen. Via de fracties in de Tweede Kamer hadden de fracties in de Eerste Kamer gepaaid moeten worden. Maar dat hoeft allemaal niet meer. De meerderheid in de Eerste Kamer is al binnen. Het kabinet doet er verstandig aan om dat niet uit te stralen, want dat kunnen de Eerste Kamerleden: Roger van Boxtel, Hans Engels, Thom de Graaf, Joris Backer en Marijke Scholten (D66), Roel Kuiper en Peter Ester (CU) en Gerrit Holdijk (SGP) misschien nog vervelend worden.
Michiel Verbeek, 12 oktober 2013
