Waarom was er zo’n ophef over het Irak-onderzoek? Omdat de VVD ongelooflijk opportunistisch opeens voor een onderzoek is en omdat de oppositie niet goed uit de voeten kon met het voorstel van Balkenende om de commissie Davids in te stellen. Het kan toch niet echt gaan om lessen te trekken uit het besluitvormingsproces van de toenmalige regering. Er waren toen al voldoende redenen om niet aan die oorlog te beginnen. Zoals vaker zijn twee wereldleiders steeds meer gaan geloven in hun eigen onwaarachtige verhalen. Nederland heeft bewust gekozen om af te zien van militaire steun, maar wilde wel in het ‘goede’ kamp zitten en hebben Bush en Blair serieus genomen. Er is maar een reden voor de ophef en dat is politiek gewin. Balkenende is de enig zittende politicus van die tijd. Die komt altijd in de problemen bij een onderzoek. Net als in veel Europese landen heeft de toenmalige regering zich laten meeslepen. Met het voorstel van Balkenende om dan toch maar in te stemmen met een onderzoek was er extra reden voor de oppositie om de pijlen af te vuren op Balkenende. ‘De premier blokkeert de rechten van de Tweede Kamer’. ‘De Tweede Kamer wordt monddood gemaakt’. Er kon gestreden worden voor edele doelen. Maar doorzichtig blijft het. In het debat op woensdag 4 februari vond ik Pieter van Geel (CDA) sterk in het debat met Alexander Pechtold (D66). Met zijn opvatting dat de toenmalige regering een zorgvuldig procedure heeft gevolgd en met de kennis van toen een verstandig besluit heeft genomen, ben ik het volstrekt oneens. Maar in het debat over het verschil tussen een onderzoek door een onafhankelijke commissie en een parlementaire enquête was van Geel overtuigend. Pechtold was verrast en probeerde eerst de interventie van Van Geel over de vermeende superioriteit van de parlementaire enquête met enig dedain af te doen. Daar slaagde hij echter niet in. Uiteindelijk noemde Pechtold de openbare ondervragingen en de mogelijkheid van onder ede horen. De vraag van Van Geel was of voor waarheidsvinding de parlementaire enquête echt veel beter is. Van Geel vindt die superioriteit onzin. In artikel 20 van de wet op de parlementaire enquête staat: Een minister, een gewezen minister, een staatssecretaris, een gewezen staatssecretaris en een ambtenaar die ten behoeve van een minister werkzaam is of is geweest, zijn niet verplicht informatie aan de commissie te verstrekken over de beraadslagingen in een vergadering van de ministerraad. Een ambtenaar die ten behoeve van een minister werkzaam is of is geweest, is evenmin verplicht informatie aan de commissie te verstrekken over de in een vergadering van de ministerraad genomen beslissingen en de gronden waarop zij berusten. Dat betekent dus dat ex-bewindslieden niet verplicht kunnen worden om te spreken in het openbaar over vergaderingen van de ministerraad. Functionarissen van de inlichtingendiensten zullen in het openbaar om reden van staatsveiligheid ook niet zo spraakzaam zijn. Functionarissen uit het buitenland zijn niet verplicht om te verschijnen voor de commissie en bij de bouwfraude enquête was het opvallend dat erg veel betrokkenen leden aan collectief geheugenverlies. Kortom, als het om de waarheidsvinding gaat hoeft de onafhankelijke commissie niet bij voorbaat onder te doen bij een parlementaire enquête. Sterker nog de kans is groot dat een goede onafhankelijke commissie meer informatie boven water krijgt.
De oppositiedames, Agnes Kant en Femke Halsema, waren alleen maar kwaad, verongelijkt en opgewonden. Ik heb stellig de indruk dat hun effectiviteit daardoor erg gering is. Ze mogen blij zijn dat niet op grote schaal gekeken wordt naar dit soort debatten. Hun boosheid krijgt nu ruim aandacht in de media. Als je het lange tijd achter elkaar moet zien en aanhoren wordt je er knap flauw van! De schone schijn van opkomen voor de rechten van de Tweede Kamer en waarheidsvinding over de besluitvorming van de politieke steun aan Bush en Blair verbloemde niet de echte redenen van Kant, Halsema, Wilders, Rutte, Verdonk en Pechtold: via het in het nauw brengen van Balkenende de regering te laten struikelen! Ik misken niet het recht van de oppositie om te proberen om de regering omver te brengen, maar net doen alsof het om verheven doelen gaat, wekt bij mij veel onbegrip op!
7 februari 2009
