DENKFOUTEN
recht, macht en internet
Het is mijn bedoeling om iets te schrijven over denkfouten. Om te beginnen wil ik er een drietal beschrijven, één op het gebied van het recht, omdat dat mijn gebied is, één op het gebied van de macht, omdat de Tweede Wereldoorlog net weer in de belangstelling staat, en één op het gebied van het internet, omdat dat de grootste zegening van de mensheid schijnt te zijn sinds het evangelie.
recht
De eerste denkfout die ik aan de orde wil stellen ligt besloten in het rechtsgevoel, dat vandaag de dag in krant en tijdschrift en op radio en televisie geregeld in stelling wordt gebracht, want misdaad en strafrecht staan in de belangstelling. In zoverre men aan dit rechtsgevoel enige invloed wil geven op het recht berust het op een fatale denkfout. Laat ik proberen dat uit te leggen aan de hand van een voetbalwedstrijd.
Voetbal kan net als misdaad vele en soms heftige emoties opwekken. Maar al die emoties laten de kern van de zaak onverlet: wie in het kader van een bepaald aantal vooraf vastgestelde regels de meeste doelpunten maakt, is de winnaar. Voor mijn voetbalgevoel had Nederland destijds in 1974 van Duitsland moeten winnen en als het internet toen had bestaan en men had een wereldwijde enquête gehouden, dan zou mijn voetbalgevoel waarschijnlijk door een meerderheid zijn gedeeld. Maar hoewel ik al zesentwintig jaar volhoud dat Nederland had moeten winnen, staat het voor mij niettemin als een paal boven water dat al het voetbalgevoel van de wereld ten spijt, Duitsland die wedstrijd met twee tegen één heeft gewonnen. En veel, veel erger dan de nederlaag van Nederland zou ik het vinden, als dit anders was.
Want als het rechtsgevoel het recht bepaalt, houdt het recht op recht te zijn en wordt het macht.
macht
De tweede denkfout die ik aan de orde wil stellen is de neiging om degene die macht uitoefent dat te verwijten, bij voorkeur als die macht is getaand. Nadat hij de oorlog had verloren, is Adolf Hitler door iedereen verguisd, maar in 1933 is hij op democratische wijze tot kanselier gekozen. Hier geldt het woord van de Griekse geschiedschrijver Procopius: Want het zou ronduit monsterlijk zijn om eerst, als de gelegenheid om voor de betere weg te kiezen zich nog voordoet, te zwijgen en later, als men de door het lot bepaalde uitkomst kan waarnemen, met beschuldigingen te komen.
Het is onredelijk om de machthebber te verwijten dat hij de hem gegeven macht uitoefent. Dat hij dat doet is vanzelfsprekend. Macht die niet wordt uitgeoefend, is geen macht.
Niemand is machtig in zijn eentje. Een ieders macht wordt bepaald door het aantal van zijn volgelingen. Lieden met verwerpelijke ideeën zijn er vele. In feite houdt iedereen er wel een aantal verwerpelijke ideeën op na in de ogen van sommige anderen. Dat is niet iets om wakker van te liggen. Pas als mensen volgelingen weten te vinden voor hun verwerpelijke ideeën moet je oppassen. Om een tweede Tweede Wereldoorlog te voorkomen heeft het weinig zin om breed uit te meten dat Hitler verwerpelijke ideeën had. De feiten hebben dat genoegzaam uitgewezen. Veel interessanter is de vraag waarom zo velen, toen Hitler nog niet verloren had, die ideeën helemaal niet verwerpelijk vonden, hoewel een ieder die het weten wilde op voorhand wist waartoe ze zouden kunnen leiden. De Romeinse geschiedschrijver Livius zegt er dit van: Zo is de massa: óf zij vernedert zich tot slavernij óf zij heerst als een tiran; de vrijheid die de middenweg vormt, weet ze niet met mate te gebruiken of te bezitten.
internet
De derde denkfout die ik aan de orde wil stellen is dat het gebruik van een ander bestelformulier een nieuwe economie in het leven zou roepen. Niemand schijnt onaangetast te blijven voor wat volgens mij dit tijdvak kenmerkt, dat ik het tijdvak zou willen noemen van de overtrokkenheid, van de overdrijving, van de ongerijmde vergelijkingen, en van het uit het oog verliezen van alle proporties, hield een bekende Nederlandse schrijver een Nederlandse rechtbank voor. De eerste die raadt welke schrijver dit was krijgt van mij Een Eigen Huis cadeau. U kunt uw inzending aan mijn broer, de wethouder met de website, sturen.
