Rob Wijnberg, filosoof en redacteur van NRC-Next, heeft een prachtig nieuw boek geschreven. Ik volg hem met grote belangstelling omdat ik erg enthousiast ben over de dingen die van hem zie en lees en omdat het de neef is van een goede vriend van mijn broer. Ik vond zijn boek Boeiuh ook erg goed. Hij is al een aantal keren een goede gastpresentator geweest bij Matthijs van Nieuwkerk in De wereld draait door. Voor hem een heel moeilijk programma, omdat alles snel en kort moet, terwijl Rob Winberg iemand is die wil weten hoe dingen werkelijk in elkaar zitten en graag tijd neemt om een probleem door te spitten. Kort geleden was hij gastpresentator van het programma Tegenlicht van de VPRO. Hij maakte een programma over onderwijs. Hij ging terug naar zijn basisschool en gymnasium in Groningen. Ik vond het een integer programma, maar het was niet af. Er moet een vervolg komen. Ik dacht direct na het programma dat ik contact met hem moet opnemen om met hem van gedachten te wisselen over een wens van mij: een boek schrijven over onderwijs onder de titel Mijn school. Toen Buitenhof afscheid nam van Ronald Plasterk als columnist is gekozen voor meerdere columnisten. Op deze site heb ik toen een pleidooi gehouden voor Rob Wijnberg. Terug naar zijn nieuwe boek.
Nietzsche & Kant lezen de krant
Nietzsche & Kant lezen de krant heet het nieuwe boek van Rob Wijnberg. Ik heb het boek nog niet uit, maar ben al wel zeer enthousiast. Leerzaam en onderhoudend. Het boek is opgebouwd rondom de thema’s: vrijheid, waarheid en macht, god en geloof, seks en liefde, identiteit, gelijkheid en de staat. Hij behandelt thema’s uit de huidige politiek in een filosofische context. Ik vind het een leerzaam boek. Een greep:
1. Keuzestress wordt veroorzaakt door een gebrek aan voorkeuren. Keuzevrijheid is pas aan de orde als er redenen zijn om het ene boven het andere te verkiezen. Bij een overvloed aan keuzes kunnen de alternatieven erg op elkaar lijken. Dan is er geen voorkeur te geven. Dus geen keuzevrijheid!
2. Bij het onderdeel de ‘vrije wil’ komt Shopenhauer om de hoek. Kun je willen wat je wilt?
3. Het vrije woord en het recht om te twijfelen. Je mening kenbaar maken heeft alleen zin als je er iets mee beoogt. Meningsuiting vereist grenzen op grond van een ‘conceptie van het goede’- een idee van wat ‘goed’ is (nastrevenswaardig) en ‘kwaad’ (afkeurenswaardig. Zonder zo’n idee zou het vrije woord niets anders zijn dan het recht ‘om geluid te maken’.
4. Wijnberg houdt een interessant pleidooi om de vrijheid van godsdienst op te laten gaan in de vrijheid van meningsuiting, vergadering en vereniging.
5. Het verschil tussen ‘ethics of care’ en ‘ethics of justice’.
6. Wijnberg citeert graag Sjoerd de Jong: ‘Wie de westerse cultuur wil verdedigen, matigt zijn toon – niet uit angst, maar uit fatsoen’.
7. Het advies aan Wouter Bos om een film te maken. In deze tijd doe je er als politicus verstandig aan om je boodschap in beeld te brengen. Wijnberg haalt hier Richard Rorty erbij: ‘de waarheid wordt niet langer gevonden, maar gemaakt’.
8. In een hoofdstuk over Joran van der Sloot wordt het onderscheid gemaakt tussen de leugenaar en bullshitter. De leugenaar ontloopt het detail, de bullshitter is juist overdreven gedetailleerd. Van der Sloot was een typische bullshitter!
9. Dieren moeten geen zelfstandige rechten krijgen, omdat alleen mensen die rechten kunnen vertegenwoordigen.
10. Gekwetst zijn is het ervaren van een verstoring van het zelfbeeld en de eigen plaats in de wereld. Een kwetsing is een aanval op iemand identiteit. Daarom zijn gelovigen zo snel gekwetst.
Lezen dit boek!
19 april 2009
