De media heeft het moeilijk met de aanpak van Herman Wijffels. De meeste parlementaire journalisten willen weten of de hypotheekrenteaftrek een breekpunt is en kunnen zich niet voorstellen dat André Rouvoet niet de eis van terugdraaien van de abortuswetgeving op tafel legt. En hoe is het mogelijk dat Balkenende en Bos en vooral Verhagen en Bos zo gemoedelijk met elkaar omgaan. De parlementaire journalisten kunnen alleen maar kijken naar de politiek als plek van relletjes, ruzie, meningsverschillen en toestanden. En die staan raar te kijken als zich een ander beeld voordoet. Als je Balkenende en Bos vraagt naar hun opvatting over hypotheekrenteaftrek, dan krijg je een verschillende mening te horen. Dat is lekker voor de parlementaire journalisten, maar op die manier smeed je nooit een coalitie. In de verkiezingen worden door politieke partijen een verschillen uitvergroot, in de kabinetsformatie staat de zoektocht naar overeenkomsten centraal. En Herman Wijffels faciliteert dat voortreffelijk. Even weg van de waan van alle dag. Even in alle rust met elkaar van gedachten wisselen. We gaan niet praten over een voorstel als het beperken van de hypotheekrenteaftrek, maar we gaan praten wat we daar mee willen. Het voorstel van Wouter Bos en André Rouvoet om de hypotheekrenteaftrek te beperken heeft te maken met de hele markt van bouwen en wonen. Wijffels zal dus eerst de dialoog willen voeren over wat de onderhandelaars willen bereiken. Om vervolgens mogelijke wegen daar naar toe te onderzoeken. En die wegen scherp te toetsen aan de doelen. Hoe duidelijker de doelen gesteld zijn, hoe beter de toetsing is te doen! Alle drie de partijen zijn het erover eens dat er te weinig gebouwd wordt, dat starters op de woningmarkt nauwelijks of niet in staat zijn een woning te kopen en dat er scheefgroei ontstaat tussen de koop- en huurmarkt. We moeten af van de discussie over de hypotheekaftrek, maar moeten praten over het verbeteren van het functioneren van de markt van bouwen en wonen.
De uitdaging van de vergrijzing
Eenzelfde probleem doet zich voor bij ‘de bejaardenbelasting’. Het CDA heeft met succes de PvdA in verlegenheid gebracht met ‘de bejaardenbelasting’ in de verkiezingstijd. Nu wordt de uitdaging van de vergrijzing geagendeerd. Eerst weer doelen formuleren, dan inventariseren van mogelijke wegen naar die doelen en dan de wegen kritisch onder de loep nemen. Als de doelen vergelijkbaar zijn ontstaat er geen hard debat, maar een constructieve dialoog.
En dan de ethische thema’s. Natuurlijk halen de media de oud-EO voorzitter voor de camera omdat die wel wil roepen dat als de Christen Unie de abortus-, homohuwelijk- en euthanasiewetgeving niet ingrijpend weet te wijzigen dat ze dan niets te zoeken hebben in het kabinet. André Rouvoet gaat niet zeuren over de wetgeving, maar gaat aan de slag met de context. Om de wens van euthanasie te beperken is uitbreiding van palliatieve zorg een interessante optie. Om abortus tegen te gaan zal Rouvoet kiezen voor betere voorlichtingsprogramma’s en opvang van vrouwen die ongewenst zwanger zijn geraakt.
De zorg en de perverse prikkels
In Netwerk van vrijdag 5 januari was een bericht over de winsten bij organisaties in de gehandicaptenzorg. Ouders van gehandicapten kinderen sprake er schande van. Zij zien in de instellingen dat er te weinig personeel is om hun kind goed te begeleiden en tegelijkertijd zien ze instellingen die eigen vermogen aan het opbouwen zijn. Dat is onverdraaglijk. Ook Chiel Bos, vertegenwoordiger van de zorgverzekeraars vindt dit absurd. Wat is hier precies aan de hand? Gebeurt dit omdat de zorg in handen dreigt te geraken investeringsmaatschappijen? Waar Herman Wijffels samen met de onderhandelaars over zullen praten is welke prikkels moeten er in het systeem ingebouwd worden dat het interessant en lucratief is om kleine zorgcentra op te zetten en waarbij 90% van de beschikbare middelen naar het primaire proces gaat. Hoe kunnen de perverse prikkels in het systeem omgebouwd worden? Dat geldt trouwens niet alleen in de zorg. In het onderwijs speelt hetzelfde en de branche van kinderopvang staat op de rand van ontsporen. Ook daar hebben de investeringsmaatschappijen zich op gestort. Wat moeten we denken van investeringsmaatschappij die inmiddels 1.300 kinderopvang organisaties financiert?
Sociale samenhang
Tot slot zal de nieuwe ploeg op zoek gaan naar nieuwe perspectieven voor investeringen in sociale samenhang en uitdagende onderwijsprogramma’s. Die investeringen in armoedebestrijding en sociale samenhang zou de SP nog wel eens versteld kunnen doen staan!
Focus op de doelen
Ik hoop dat Herman Wijffels het voor elkaar krijgt om de focus te houden op de gezamenlijke doelen en een kritische houding ten opzichte van de wegen naar die doelen. En dat de politieke kopstukken niet gedwongen worden om op basis van druk van de achterban en de media standpunten gaan innemen die de gekozen aanpak onmogelijk maakt.
