In mijn directe omgeving hoor ik van de dagelijkse praktijk op het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO). Daar word ik niet vrolijk van. Als oud-docent ben ik meer dan gemiddeld geïnteresseerd in het wel en wee van het MBO. Met het rapport van de commissie Dijsselbloem heeft het onderwijs flink in de spotlights gestaan, maar dat is alweer weggeëbd. De commissie Dijsselbloem beperkte zich tot het studiehuis, het nieuwe leren en de tweedefase structuur. Het was wel tekenend voor Den Haag dat vrijwel alle onderwijsspecialisten wilde leren van de fouten van het studiehuis. Den Haag zou geen nieuwe structuren van hogerhand meer moeten opleggen. Het nieuwe uitgangspunt zou worden ‘het wat’ voor de politiek en ‘het hoe’ voor de school. Tijdens alle discussies over het rapport denderde de trein van het traject van Competentie Gericht Leren in het MBO rustig verder. Dit ‘hoe’ wordt gewoon ouderwets van hogerhand opgelegd. En het ziet er niet naar uit dat dat niet veel goeds gaat brengen in het MBO.
Stilzwijgend drama
In het MBO voltrekt zich een stilzwijgend drama! Docenten worden allang niet meer gezien als de professionals met verstand van hoe je jonge mensen iets kunt leren, maar het zijn uitvoerders van administratief werk, planners en begeleiders van leerprocessen geworden. Voor degenen die geen zin heeft in al die administratieve taken en begeleiding, maar alleen wil lesgeven kan kiezen voor 40 uur in de week lesgeven. Ja, je leest het goed! Toen ik 15 jaar geleden zelf in het onderwijs zat bestond een fulltime baan uit maximaal 28 lesuren. Daarover heen kwam tijd voor correctiewerk en voorbereiding. Dat mag je tegenwoordig in je eigen tijd doen! En dan te bedenken dat het aantal lesuren voor een docent toen al veel meer was in vergelijking met andere Europese landen. Maar het kan nog erger! De politiek heeft bedacht dat jongeren tot hun 27ste of een baan hebben en werken of op school zitten. Een nobel streven, maar naar welke school moet de 24-jarige uit het criminele circuit die niet wil werken en al helemaal niet naar school wil? Waar moet de jongeman van 21 jaar heen met een flinke gedragsstoornis, die al jaren werkloos is en geen uitzicht heeft op een baan? Die moeten naar het MBO. Naar een speciale onderwijsstroom? Welnee, we zetten die leerlingen in de klas met meisjes en jongens van 16 jaar die met hun VMBO-diploma op zak naar het MBO komen. Maar het kan nog erger. Het management van de ROC’s (Regionale Opleidingscentra) zit lekker ver van het primaire onderwijsproces en is alleen maar geïnteresseerd in het de financien van de school. En dat valt niet mee met de huidige financiering. Dus wat zegt het management: ‘We werken met een vaste verhouding van 1 docent op 28 leerlingen. En als een docent ziek is moet het team de uitval zelf opvangen’. En als die groepen nu een beetje homogeen zouden zijn, dan is 28 nog te doen, maar die groepen zijn helemaal niet homogeen. Docenten worden geconfronteerd met veel leerlingen met verschillende achtergronden, verschillende vooropleidingen en leerlingen met ‘rugzakjes’ (dus met leer- en gedragsproblemen). Het is een wonder dat de docenten van het MBO niet eens opstaan en tegen hun management zeggen: genoeg is genoeg! Het moet anders. Ze zouden moeten zeggen: ‘Wij bepalen hoe we de leerlingen gaan voorbereiden op een diploma’. ‘Hoe meer verschillen in de klas, hoe kleiner de klas’. ‘Er wordt een afspraak gemaakt over de verhouding tussen het aantal docenten en het aantal leerlingen van 1 op 20’. En leerlingen met een opvoed- of leerprobleem tellen voor 1,5’. Maar docenten gaan dit niet doen. Ze laten de ellende verder over zich uitstorten, omdat ze moe gebeukt zijn en uit angst voor het verliezen van hun baan. Helaas voor leerlingen op het MBO. Het blijft op de meeste ROC’s behelpen!
Koning Willem 1 College
Ondanks het droeve beeld uit het voorgaande gloort er toch een beetje hoop. Er is toch ook nog goed management te vinden in het MBO. En wel op het Koning Willem 1 College in Den Bosch. Onder leiding van directeur Coen Free heeft de school het roer omgegooid. In een inspirerend manifest wordt de teloorgang van het MBO geschetst en wordt er een wenkend perspectief gegeven. ‘We laten ons niet langer knevelen door een pervers, gecorrumpeerd systeem’. De school gaat ‘back to the future’ door de huidige MBO structuur met één overkoepelend systeem in te ruilen voor een systeem met min of meer samenhangende subsystemen’. Het Koning Willem 1 College biedt vijf schooltypen aan:
Het PBO(Primair Beroeps Onderwijs): een opleiding voor**** eenvoudige beroepen op de arbeidsmarkt met een speciale pedagogisch-didactische aanpak. Er wordt in kleine groepen gewerkt.
Het MVO(Middelbare Vak Opleidingen): de opleiding is gericht op de drieslag: leerling – gezel – meester. Het gaat om de opleiding van hoogwaardige vak- en ambachtslieden.
Het MBO(Middelbaar Beroeps Onderwijs): een echte vooropleiding voor het HBO. Met veel lesuren op school, gevuld met kennisoverdracht, ontwikkeling van denkvaardigheden, masterclasses, projectonderwijs, praktijksimulaties, ‘ouderwets stages’, en de ontwikkeling van maatschappelijk bewustzijn.
KW1C.nl.online. 24 uur per dag, 7 dagen in de week les via internet in samenwerking met een Amerikaans College en een Vlaamse dienst voor Arbeidsbemiddeling.
De BOVO(Bovenbouw Voortgezet Onderwijs): deeltijdopleidingen voor voortgezet onderwijs als tweedekans onderwijs.
De aanpak bij het Koning Willem 1 College in Den Bosch maakt mij blij. Er zijn nog scholen, waar men in opstand komt tegen de teloorgang van het Middelbaar Beroepsonderwijs!
Wil je het hele manifest lezen? Dat kan: Manifest Koning Willem 1 College
5 september 2008
