Is CO2 afvang en opslag nuttig of niet en is een kolencentrale onvermijdelijk? Dat waren de centrale vragen tijdens de bijeenkomst van COS-Groningen en Dwars Diep (Politiek en Cultureel debat centrum Groningen) op 12 december 2009 in het Usva gebouw in Groningen. Ik mocht als oud-voorzitter van het COS de discussie leiden.
Met 6 deskundigen die speciaal waren uitgenodigd en een zaal met ruim 100 geïnteresseerden en ook deskundigen werden een viertal vragen besproken: Is een kolencentrale nodig? Is CO2 opvang en opslag (in het jargon heet het CCS, carbon capture and storage) veilig? Levert CCS een belangrijke bijdrage in het tegengaan van het broeikaseffect? En biedt de techniek van CCS een mogelijkheid voor een exportproduct en levert het iets op voor de regio? In het gesprek had ik voortdurend aan mijn zijde de hoogleraren Henk Moll en Catrinus Jepma. Moll is milieukundige en oud-politicus. Moll heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van een Multi-fual centrale (een centrale die op meerdere brandstoffen elektriciteit kan leveren) in de Eemshaven. Catrinus Jepma is volop bezig met de plannen van de provincie Groningen en een aantal bedrijven om de CO2 opvang en opslag in de Eemshaven te realiseren. Naast de twee professoren waren Desmond de Vries, projectleider CCS van de provincie Groningen, Rolf Schipper van Greenpeace en Siegbert van der Velde van Milieufederatie uitgenodigd. De heer van der Velde moest wegens ziekte verstek laten gaan.
Catrinus Jepma is groot voorstander van CCS, omdat volgens hem de techniek niet gemist kan worden als we serieus een poging willen doen om het CO2 probleem te verkleinen. In Kopenhagen staat ook de terugdringing van CO2 als centraal punt op de agenda. Jepma wil graag een systeem van belasting en subsidies op CO2 uitstoot. Een bedrijf zou een bepaalde hoeveelheid CO2 mogen uitstoten. Komt het bedrijf daarboven dan moet er belasting betaald worden. Blijft een bedrijf eronder dan ontvangt het bedrijf een subsidie. Jepma wil prikkels inbouwen waarbij verminderen van CO2 uitstoot wordt gestimuleerd. En die prikkels moeten eenduidig zijn en door overheden langjarig worden volgehouden. Het moet lonend zijn voor bedrijven om technieken te gebruiken die CO2 uitstoot voorkomen en als dat niet lukt moet het lonend worden om te investeren in systemen om CO2 op te vangen en op te slaan. Volgens Jepma is er nog zo’n 5 tot 10 jaar nodig om de techniek goed uitontwikkeld te hebben.
Exportproduct
Vanuit het COS is er altijd een focus op de effecten voor ontwikkelingslanden. Zou de techniek van CCS voor Nederland een interessant exportproduct zijn, ook voor ontwikkelingslanden. Henk Moll ziet wel een mogelijkheid voor het ontwikkelen van de techniek boven de grond, maar het belangrijkste is onder de grond. De kansen voor CCS zijn erg afhankelijk van de grondsitiuatie in een betrokken land. Dat is erg situatie afhankelijk.
Kolencentrale
Veel enthousiasme voor een kolencentrale was er niet in de zaal. Rolf Schipper had het idee dat de mogelijkheid van CCS de mogelijkheden voor kolencentrales beter mogelijk zou maken. Hij is vanuit Greenpeace faliekant tegen de kolencentrales. Als je hoort van professor Jepma dat een kolencentrale tenminste 2x zoveel CO2 produceert dan een gasgestookte centrale dan past de kolencentrale niet in een beleid van de transitie naar duurzame energie. Minister Cramer kan de geplande kolencentrale van RWE in de Eemshaven tegenhouden, maar doet dat niet. Volgens Schipper heeft dat te maken met de politieke verhoudingen in het kabinet. Voor Jepma staat de ontwikkeling van CCS los van de kolencentrale. Overal waar CO2 vrijkomt kan CCS op toegepast worden. Op zich hadden niet veel mensen in de zaal principiële bezwaren tegen CCS, maar vreesden wel dat daarmee de kolencentrale veel moeilijker afgehouden kan worden. Oud-TNO man Bos deelde zijn technische kennis met de zaal over de gevaren van grootschalige concentratie van CO2 en kwam tot de conclusie dat er gemikt moet worden op kleinschalige opwerking van elektriciteit. Dat is minder gevaarlijk voor aanslagen en het rendement ligt veel hoger. De professoren geloofden tegen de achtergrond van een verhoogde elektriciteitsvraag er niet in dat je zonder grote centrales kunt in de toekomst. Rolf Schipper is bang dat de aandacht en de geldmiddelen voor CCS ten koste gaat van massieve inzet op echte duurzame bronnen. Waarom zouden de spaarzame middelen nu inzetten op systemen gericht op het afvangen van CO2 uitstoot in plaats van systemen gericht op het voorkomen van CO2?
**CCS in de Eemshaven
** De provincie Groningen is een groot voorstander van CCS in de Eemshaven. Samen met een aantal bedrijven is een flinke lobby opgezet bij de Europese gemeenschap om middelen te krijgen uit een groot Europees project. Desmond de Vries verwacht grote voordelen voor de regio.
Het kabinet
Het kabinetsbeleid richt zich op drie sporen. Spoor 1: energiebesparing. Spoor 2: duurzame energie. En spoor 3: afvangen en opslaan van CO2. De plannen van de provincie Groningen kunnen rekenen op steun van de regering, maar of dat ook geldt voor de inwoners van de provincie is de vraag? Desmond de Vries van de Provincie heeft goed gekeken naar de problemen in Barendrecht. Hij weet dat alleen een goedkeurende MER (Milieu Effect Rapportage) niet voldoende is.
12 december 2009
