De kersverse voorzitter van de Europese Commissie heeft een investeringsplan aangekondigd. De inleg van 21 miljard euro vanuit Europa in het investeringsfonds moet leiden tot een investeringsbedrag van 315 miljard euro.
Ik heb afgelopen maand een paar gastlessen gegeven op het Alfacollege over de kwakkelende economie na de financiële crisis van 2008. Als we de economie weer aan de loop willen krijgen dan moet er gekeken worden naar de economische kringloop. Wie zorg ervoor een impuls? Van de consumenten en producenten vals niet veel te verwachten. De financiële instellingen zijn meer bezig met hun eigen dekking van leningen en zetten eerder een rem op uitlenen, dan dat ze de economie aanjagen. De overheid is de enige partij die de economie kan aansporen, maar dat gebeurt niet omdat ze in het keurslijf zitten van de 3% norm voor het begrotingstekort en de 60% norm voor de staatsschuld. Al eerder op deze site heb ik bepleit dat bij investeringen in de reële economie de schulden wel iets mogen oplopen om de economie uit het slop te halen. Maar de discipline binnen Europa weerhoudt de landen van een tandje extra bijzetten. En dat is er nog maar één stimulator: Europa zelf. De Europese Commissie probeert het tij te keren. Hulde aan de Europese Commissie!
De Europese Commissie stelt zich garant voor 16 miljard euro. Om de garantie hard te maken wordt de helft daarvan, 8 miljard, meteen als reserve aangehouden. Dat is geld dat uit de Europese begroting wordt gehaald.
De Europese Investeringsbank (EIB) maakt een eigen reservering van 5 miljard euro voor het fonds. Opgeteld bij de garantie van de Commissie is er 21 miljard euro aan garanties. Hiermee mag de EIB 63 miljard euro aan leningen uitschrijven.
De leningen van de EIB mogen een hoger risicoprofiel hebben dan gebruikelijk. De EIB zal met zogeheten 'first loss guarantees' een aanzienlijk deel van mogelijke verliezen bij investeringen op zich nemen. Door deze vorm van risico dekkende leningen wordt voor private partijen aantrekkelijker gemaakt om in het fonds te investeren. Op basis van eerdere ervaringen van de Commissie en de EIB gaat de Commissie ervan uit dat nog eens 252 miljard euro aan privaat kapitaal kan worden aangetrokken. Uiteindelijk moet iedere euro waar de Commissie garant voor staat het 15-voudige aan kapitaal opleveren.
Beheer fonds
De Europese Investeringsbank zal het fonds beheren. Dit moet er ook voor zorgen dat leningen op louter economische merites worden beoordeeld en niet, zoals de Europese begroting, door politiek opportune keuzes wordt bepaald, aldus Commissievoorzitter Juncker.
De EIB zal samenwerken met de Europese Commissie en de lidstaten. Binnen de lidstaten is de partner in eerste instantie een nationale financiële instelling, al dan niet aangevuld met nationale en regionale autoriteiten.
Keuze voor investeringsfonds
Eén van de grote problemen bij het economisch herstel in de Europese Unie zijn achterblijvende investeringen. Met name geld in de private sector zit 'vast'. Overheden zijn door de crisis al meer geld gaan uitgaven waardoor de totale overheidsschuld sterk is toegenomen. Met deze constructie moet een relatief klein bedrag aan publieke middelen veel geld losmaken dat kan worden geïnvesteerd in de economie.
Gerichte investeringen
Het merendeel van de investeringen, zo'n 240 miljard euro, wordt geïnvesteerd in projecten die de Europese economie structureel versterken. Het gaat dan om investeringen in infrastructuur in brede zin, zoals slimme energienetwerken, digitale netwerken en transport. Sterke nadruk hierbij ligt op projecten die duurzaamheid bevorderen. Ook onderwijs, onderzoek en innovatie zijn sectoren waar het fonds voor aangewend zal worden.
De projecten die worden ondersteund, moeten wel aantoonbare resultaten opleveren. Projecten die de groei het meest weten te stimuleren krijgen voorrang. Ook wordt er gekeken naar de kans dat een project financiering kan weten te genereren uit andere bronnen.
Er is 75 miljard euro gereserveerd voor het midden- en kleinbedrijf en middelgrote bedrijven. Eén van de belangrijkste redenen is dat de extra investeringen veel extra banen zouden moeten creëren. Dit deel van het fonds heeft veel overeenkomsten met het al bestaande Europese investeringsfonds.
Bronvermelding: een groot deel van dit bericht is overgenomen van http://www.europa-nu.nl/
Michiel Verbeek, 7 december 2014
