Nederland heeft een begrotingstekort, een te hoge staatsschuld ten opzichte van de norm in de Europese Gemeenschap, een negatieve economische groei en de werkloosheid zal in 2012 gaan oplopen. Toch doet Nederland het ten opzichte van veel andere Europese landen heel behoorlijk. Als in Europa 8 maatregelen worden genomen dan gloort er een mooie toekomst!
Nederland wordt door de kredietbeoordelaars nog steeds in de top 3 van Europa geplaatst. Maar als het niet goed gaat met de Eurozone, dan zal Nederland daar ook steeds meer last van krijgen. Nederland heeft last van het getreuzel in Europa over de aanpak van schuldencrisis en de problemen op de financiële markten. De huidige economische constellatie is blijkbaar zo ingewikkeld dat er geen snelle maatregelen genomen kunnen worden De effecten zijn niet goed te overzien. Ik denk dat er voldoende economische power zit in Europa en in de wereld om de huidige negatieve spiraal om te buigen. We moeten de huidige situatie begrijpen als uitloper van de crisis van 2008. Met het faillissement van de Lehman Brothers Bank zakte het hele financiële stelsel door de vloer. De opgeblazen bubble knapte. De overheden in Amerika en Europa hebben in 2008 zeer adequaat de financiële sector geholpen. Daarmee is chaos voorkomen. Het gevolg was echter wel dat alle verdampte inkomsten door de crisis effect zou hebben op de reële economie. Overheden hebben schulden moeten maken om de banken te helpen en zagen vervolgens de schulden oplopen omdat de neergaande economie zorgde voor minder belastinginkomsten en meer overheidsuitgaven (bedrijfssteun en uitkeringen). Na de banken kwamen de overheden in de financiële problemen. En wie stimuleert dan nog de economie in een laagconjunctuur fase? De bedrijven en consumenten redden dat niet als er onzekerheid is bij de overheden en banken. Ondanks de moeilijke financiële situatie van veel Europese landen zal het initiatief toch van de overheden moeten komen. En dat kan. Niet door heel veel geld in de economie te pompen, maar zekerheid te bieden aan bedrijven, financiële markten en consumenten. Er zijn 8 maatregelen die gerealiseerd moeten worden. Dan is er geen enkele reden meer om somber te zijn over de toekomst. De acht maatregelen zijn:
1. De president van de Europese Gemeenschap, Herman van Rompuy en de voorzitter van de Europese Commissie, Manuel Barosso, moeten samen namens de EU een statement uitdragen dat de Europese Gemeenschap het grootste economische blok in de wereld is en dat de wereldpositie mede afhangt van de onderlinge solidariteit. In een geglobaliseerde wereld is Europa een belangrijke economische factor.
2. De Eurolanden maken afspraken over begrotingsdiscipline. Bij overtredingen van de begrotingsregels zijn de sancties helder en worden direct van kracht. De uitzonderingen op de afspraken worden in een verdrag opgenomen.
3. Voor een Euroland dat niet aan de afspraken van begrotingsdiscipline voldoet wordt een traject van herstel opgezet onder leiding van de Europese Commissie en het IMF (Internationaal Monetaire Fonds).
4. Het nieuwe noodfonds (ESM) wordt omgevormd tot een bank. EU landen kunnen via deze bank hun staatsschulden financieren tegen redelijke rentes. De ESM kan dan eenvoudig euro-obligaties uitgeven om meer geld aan te trekken. Ook van buiten het EU gebied kan geld worden aangetrokken. Uitleningen kan deze bank alleen doen aan landen van de EU.
5. Er komt een Europese denktank van gerenommeerde economen. Bij een economische crisis wordt de denktank ingeschakeld voor een snelle adequate analyse en een voorstel met oplossingen. De analyse en de oplossingen wordent onmiddellijk besproken in een top van Europese leiders. Deze aanpak moet de Europese leiders dwingen om snel te kunnen beslissen.
6. De vennootschapsbelasting (belasting voor bedrijven) wordt in de hele EU gelijkgeschakeld. De inkomstenbelasting blijft een nationale aangelegenheid.
7. Er komt een inspirerend plan voor economische groei van de Europese Commissie.
8. Het bankensysteem zal worden aangepast met de zogenaamde ‘Volcker rule’. Daarmee wordt een scheiding aangebracht tussen het normale bankieren en het bankieren gericht op eigen gewin. De mogelijkheid van banken om schaduwbanken op te richten wordt onmogelijk gemaakt. Het nationaliseren van banken in tijden van crisis wordt eenvoudiger gemaakt. De overheden zullen zich niet gaan bemoeien met het bonusbeleid van banken en er komt geen speciale bankenbelasting en ook geen transitiebelasting.
Nederland en bezuinigingen
In februari komt het CPB (Centraal Planbureau) met nieuwe cijfers van de economie. Op basis van die cijfers zal het kabinet Rutte ongetwijfeld concluderen dat er extra ombuigingen moeten gaan plaatsvinden. De regeringspartijen zullen hun uiterste best gaan doen om de PVV binnenboord te houden. Maar tot welke prijs? Voor het CDA zal dat waarschijnlijk een korting op het budget van Ontwikkelingssamenwerking worden. Als het CDA dit een te hoge prijs vindt, dan is een kabinetsbreuk bijna niet te voorkomen. Wat zou het kabinet moeten doen bij de verwachte tegenvallende cijfers van het CPB? Ik weet wel een paar maatregelen:
1. De AOW wordt verhoogd. Vanaf 2013 wordt de AOW leeftijd voor iemand jaarlijks 2 maanden opgeschoven vanaf het behalen van 65 tot maximaal 67.
2. Er komt een staatscommissie die in 6 maanden een analyse moet maken van de woningmarkt en een voorstel tot aanpassingen. Vooruit lopend op de uitkomst wordt de hypotheekrenteaftrek beperkt tot de eerste schijf van het belastingstelsel.
3. Het inkoopbeleid van de Rijksoverheid wordt onder de loop genomen met een taalstellende opdracht van 1 miljard euro minder.
4. De WW-duur wordt verkort.
5. De salarissen in de hele overheidssector worden ook in 2012 op de 0-lijn gezet.
6. Gemeenten worden gefaciliteerd om gemeentelijke werkbedrijven op te zetten. Niemand in een gemeente krijgt meer een uitkering. Iedereen die niet zelf een inkomen kan realiseren, kan zich melden bij het Gemeentelijke Werkbedrijf. Daar wordt gekeken wat iemand aan arbeidsmogelijkheden heeft of wat iemand kan bijdragen in het kader van vrijwilligerswerk. Alle uitkeringen die vanuit het Rijk overgeheveld worden naar de gemeenten worden gekort met 10%.
7. De verwachting is dat vooral 2012 een zwaar jaar wordt. Om die reden wordt gekeken naar het investeringsprogramma van het Rijk met het doel om een aantal projecten 1 of 2 jaar uit te stellen.
Michiel Verbeek, 29 januari 2012
