Onlangs hoorde ik een interview met de psycholoog René Diekstra op de radio. Hij werd gevraagd naar zijn hulp aan de toenmalige trainer van FC Heerenveen en nu trainer van Jong Oranje, Foppe de Haan. De Haan heeft in zijn tijd bij Heerenveen goed gebruik van de tips van Diekstra. Na het interview even in de boekenkast gesnuffeld. Het boekje: Ik kan denken/voelen wat ik wil stond er. Het boekje is al een hele tijd op de markt. De eerste druk is van ruim 20 jaar geleden. Ik heb de 29ste druk uit 2006. Ik vind de uitleg van Diekstra altijd erg boeiend. Zo ook nu weer. Diekstra constateerde bij Heerenveen op een gegeven moment dat ze de thuiswedstrijden vrijwel allemaal wonnen, maar uitwedstrijden niet. Hoe kan dat? Als het niet aan het veld ligt of de speltechnische en speltactische kwaliteiten, dan moet het iets psychisch zijn. Diekstra gaf Foppe de Haan uitleg over de 4 G’s en de 4 F’en.
De 4 G’s
De eerste G staat voor gebeurtenis. De tweede G voor: gedachten. De derde G voor: gevoelens. En de vierde G voor: gedrag. Een bepaalde gebeurtenis wekt onmiddellijk een aantal gedachten op. Die gedachten worden gekoppeld aan bepaalde gevoelens. En die leiden weer tot een bepaald gedrag. Stel je gaat met de auto op vakantie en je krijgt een lekke band. Je raakt de macht over het stuur kwijt. Onmiddellijke gedachten die bij je op komen is dat dit je laatste minuten zijn. Aan die gedachten koppelen zich gevoelens van angst. Het loopt gelukkig toch nog goed af, maar de gebeurtenis, de gedachten en de gevoelens hebben wel een bepaald gedrag veroorzaakt. Na het ongeluk wil je niet graag meer achter het stuur. Rijden in een auto brengt de gedachten en de gevoelens van het ongeluk terug. Als het enigszins kan wordt autorijden gemeden. De therapie die Diekstra veelvuldig heeft toegepast komt uit de Verenigde Staten. Door training kun je de trits: autorijden, ongeluk, angst, niet meer rijden doorbreken door andere gedachten te trainen bij autorijden. Als dat lukt zullen de gevoelens anders worden en vervolgens het gedrag. Diekstra vond dat ook toepasbaar bij de voetballers van Heerenveen. Als zij in de bus stappen naar de plaats voor de uitwedstrijd komen er gedachten op en gevoelens. Er voltrekt zich als het ware een mentaal draaiboek. Trainer Foppe de Haan zou moeten achterhalen welk mentaal draaiboek iedere speler in z’n hoofd afdraait om vervolgens na te gaan hoe er geïntervenieerd zou moeten worden. Dat zou per speler verschillend kunnen zijn. Foppe de Haan is daar mee aan de slag gegaan met succes!
Clarence Seedorf
Deze aanpak is ook uiterst doeltreffend bij slechte ervaringen met penalty’s. Welk draaiboek ontrolt zich in het hoofd van Clarence Seedorf als hij de opdracht krijgt van de trainer om een penalty te nemen? Dat levert vast geen positieve gedachten en gevoelens op. Integendeel. Zijn negatieve ervaringen met een penalty op een cruciaal moment heeft hem getekend. Ook Seedorf kan zijn gedachten en gevoelens in deze veranderen.
Dennis Bergkamp
Ik las in de NRC van 11 april 2008 dat Dennis Bergkamp toch een trainersopleiding wil gaan doen. Prachtig nieuws! Dat dacht Marco van Basten ook. Hij heeft onmiddellijk Bergkamp aangeboden om bij Ajax iets te gaan doen. Dat gaat vast door. Bergkamp had altijd een probleem met vliegen. Dat is ook zo’n voorbeeld van de gebeurtenis ‘vliegen’ is ooit gekoppeld geraakt aan negatieve gedachten en negatieve gevoelens met voor Bergkamp het uiterst vervelende gevolg: nooit meer vliegen. Met van Basten en Bergkamp gaan we bij Ajax weer mooie tijden tegemoet met internationaal voetbal. Het lijkt me goed dat Bergkamp even bij Diekstra langs gaat.
Scholieren en studenten
Scholieren en studenten die last hebben van faalangst bij tentamens en examens hebben ook erg veel baat bij zelf nadenken over het draaiboek wat er in hun hoofd afgedraaid wordt als het zover is. Met wat hulp zouden zij kunnen nagaan waar ze moeten interveniëren in hun draaiboek. De gedachten en gevoelens zijn in de goede richting te sturen! Zelf of met hulp.
De 4 F’en
De 4 F’en komen niet voor in het genoemde boekje, maar zijn wel interessant. De 4 F’en hebben te maken met het bouwen van een team. Hoe sta je in een team? De eerste F staat voor: feelings , hoe voel je je in het team. De tweede F staat voor: functies , wat kun je aan het team bijdragen. De derde F staat voor: futures , wat zijn je mogelijkheden in het team. De vierde F staat voor: feedback , krijg je regelmatig reflectie van anderen op je functioneren. Deze vier elementen zijn van essentieel belang bij het goed functioneren van een team. Vanaf mei 2008 ga ik leidinggeven aan een nieuwe organisatie van Biblionet Groningen en Biblionet Drenthe. Ik ben mij bewust dat de 4 F’en voor ieder lid van de groep een rol speelt. Ik zal mij er voor inzetten om voor een ieder de 4 F’en positieve betekenis te geven.
12 april 2008
