Ik heb het rapport ‘Kiezen en verbinden’ van het CDA gelezen. Over de partij van respect. Over de partij die een dramatische electorale neergang meemaakt. Een partij die probeert met nieuwe woorden en waarden weer contact met de samenleving te maken. Een partij die voort gaat met de oude traditie van een soort beginselprogramma met verheven teksten. Een partij die radicaal door het midden wil.
Radicaal door het midden
Dit rapport is een langetermijnvisie voor de komende 15 jaar. En dan staan er bij de concrete onderdelen voorstellen die 20 jaar geleden al op de politieke agenda zijn gezet door anderen en nu als een scherp inzicht worden uitgevent. Mede-auteur, Jack de Vries, probeerde de koers van ‘radicaal door het midden’ in De Wereld Draait Door uit te leggen aan de hand van de spanning tussen economie en milieu. Volgens het CDA zijn economie en milieu goed te verbinden. Dat is radicaal door het midden. Vermeende tegenstrijdigheden met elkaar verbinden. Beste meneer de Vries dat inzicht hebben veel andere politieke partijen, maatschappelijke organisatie en bedrijven al meer dan 15 jaar en zijn daar dagelijks mee bezig. Ondanks de beperkte steun van de huidige staatssecretaris van milieu van CDA-huize.
**
De woorden**
Wie zou er aangesproken worden door teksten als: ‘nieuwe wegen op bestendige waarden’, ‘gematigde opvattingen geven ruimte voor verschil’, ‘naastenliefde en gerechtigheid’, ‘zonder normen zijn waarden weerloos’? Of ‘onderlinge betrokkenheid van mensen en innovaties van onderop leiden tot duurzaamheid en gemeenschapszin’ tegenover: ‘zucht naar snel geld, de gemakkelijke keuze voor gemak en genot, onverschilligheid en platheid, ophitsing en het zaaien van verdeeldheid’.
**
De waarden**
De waarden van het CDA zijn beschreven in 8 punten:
Identiteit en pluriformiteit
Duurzame dynamiek
Via Europa in de wereld
Kennis maakt het verschil
Waardevolle gezondheid
Maatwerk en solidariteit
Degelijke financiën
Slagvaardige overheid
Uitstekende thema’s voor een nieuw kabinet of kan het CDA hiermee ook uit de voeten in het huidige kabinet? Waarschijnlijk wel. Dat is altijd zo lastig als de begrippen multi interpretabel zijn.
**
Hervormingsbewegingen**
De keuze voor de 5 hervormingsbewegingen maakt het CDA het zichzelf iets lastiger. Die zijn iets minder multi interpretabel.
Van vrijblijvend naar betrokken
Van grenzen naar ruimte
Van verbruiken naar waarderen
Van polarisatie naar participatie
Van nazorg naar voorzorg
**
CDA: het christelijke D66?**
Het idee van het radicale midden is in het verleden gebruikt door Hans van Mierlo van D66. Ook een club die niet graag in het linkse of rechtse kamp getrokken wil worden. In het rapport van het CDA zijn er veel overeenkomsten met D66 te vinden. Het CDA lijkt een beetje het christelijke D66 van de politiek te willen worden. Maar toch zit er wel een belangrijk verschil tussen de achterliggende gedachte achter dat radicaal door het midden. Voor D66 heeft dat te maken met hun pragmatische opstelling. Analyseer problemen, verzamel mogelijke oplossingen en de consequenties van die oplossingen en maak dan een afgewogen keuze. Bij het CDA is radicaal door midden geen pragmatische keuze, maar een principiële. Vanuit de gedachte dat altijd verschillende opvattingen met elkaar verbonden moeten worden. De uitkomst kan daardoor heel anders uitpakken dan bij D66.
**
Concrete voorstellen**
Bij zo’n beginselprogramma wil je als opstellers het liefst zo min mogelijk met hele concrete oplossingen voor problemen komen, omdat je dan zeker weet dat daar de discussie over gaat. Toch zitten er een paar concrete punten in. Het huidige systeem van hypotheekrenteaftrek is niet langer handhaafbaar, omdat het slecht uitpakt op het terugdringen van de schuldenberg. En dat is een principieel punt voor het CDA. De vlaktaks is een instrument dat het CDA de mogelijkheid biedt om een 360 graden draai te maken op het terrein van de hypotheekrenteaftrek. Voor Balkenende was dit bij de verkiezingen van 2010 een breekpunt. Bij een vlaktaks krijgen we 1 belastingtarief van circa 35% van het bruto inkomen. Om te voorkomen dat de belastingopbrengsten veel minder worden, zullen de meeste aftrekposten worden afgeschaft. Dan zal de hypotheekrenteaftrek ook deels of geheel moeten sneuvelen. Mooie uitweg voor het CDA voor een pijnlijke draai! Interessant is de keuze voor de uitgaven voor onderwijs en onderzoek. Die moeten op het gemiddelde niveau van OESO. Dat betekent investeren! Tot slot verdient het idee van het vouchersysteem voor ouderenzorg aandacht.
**
Conclusie**
Het is een misverstand dat een politieke partij eerst een koers moet uitzetten en dan daar de beste leider bij moet zoeken. Als je een grote politieke partij wil zijn moet je een mediagenieke leider hebben die het gevoel van de achterban kan verwoorden. Met een populaire leider volgt een programma vanzelf. Kijk naar de succesjaren van Hans Wiegel, Ruud Lubbers, Dries van Agt, Frits Bolkestein, Joop den Uyl, Hans van Mierlo, Jan Terlouw, Wouter Bos, Alexander Pechtold, Jan Marijnissen en Emile Roemer. In deze tijd van televisie en afrekenen is er meer behoefte aan concrete maatregelen, dan aan verheven uitgangspunten. Het CDA zal met dit programma goed scoren bij een deel van de eigen achterban, maar zal zeer waarschijnlijk geen nieuwe groepen aanspreken. Zouden we aan de vooravond zitten van een marginaal CDA? Of zou er een leider opstaan die de club toch weer nieuw leven in zal blazen? Fractievoorzitter Sybrand Buma (zo noemde hij zichzelf als vakantie reporter van Eén Vandaag) groeit in zijn rol en maakt een energieke indruk. Hij zou best de nieuwe leider van het CDA kunnen worden!
Michiel Verbeek, 22 januari 2012
