D66, Groen Links en de Christen Unie hebben de VVD en het CDA geholpen aan een sluitende begroting 2013. Donderdag 26 april 2012 was een memorabele dag. De Kunduz coalitie heeft onder leiding van Jan Kees de Jager een programma op hoofdlijnen gemaakt dat naar Europa gestuurd kan worden. Daarmee maakt Nederland z’n reputatie van financieel solide lidstaat waar! Inhoudelijk zijn er trouwens nog wel wat vraagtekens en kritiekpunten. Die zullen de komende dagen zeker gehoord worden!
Pensioen
Het pensioenakkoord tussen werkgevers, werknemers en het ministerie van Henk Kamp is afgelopen dagen bewierookt door de PvdA, maar is terecht van tafel geveegd. Het ging uit van een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 66 vanaf 2015. Voor de komende begrotingsjaren levert dat niets op en het is een abrupte overgang. De Kunduz coalitie kiest voor een geleidelijke overgang. Vanaf 2013 wordt de pensioenleeftijd jaarlijks met 1 maand verhoogd. Dit systeem is al in 1995 voorgesteld door de econoom Flip de Kam in zijn boek ‘Tijdbom’ over de AOW. D66 bepleit het al jaren. Alleen de ene maand is wat karig. Had eigenlijk minstens 3 maanden moeten zijn. De keuze wordt wat vreemd in de combinatie met de pensioengerechtigde leeftijd voor het aanvullende pensioen. Die gaat in 2014 naar 67 jaar. Een voorbeeld. De heer Jaspers wordt op 1 maart 2013 62 jaar. In de huidige situatie kan de heer Jaspers op 1 maart 2016 met pensioen. Hij krijgt dan AOW en een aanvullend pensioen. In het voorstel van de Kunduz coalitie krijgt de heer Jaspers op 1 juni 2016 AOW, maar pas op 1 maart 2018 een aanvullend pensioen. Want dan is de heer Jaspers 67 jaar. Heel merkwaardig!
Arbeidsmarkt
De zogenaamde hervorming van de arbeidsmarkt is meer een lastenverzwaring voor bedrijven. De eerste 6 maanden van een ww-uitkering moet betaald worden door de werkgever. Dat is voor kleine bedrijven een hele forse lastenverhoging. Daar komt nog bij dat de ww-premie voor de werkgever omhoog gaat. Daar staat tegenover een beperking van de ontslagvergoeding. Het is zeer de vraag of kleinere bedrijven daar profijt van zullen hebben?
Woningmarkt
De hervorming van de woningmarkt betekent dat de rente aftrek voor nieuwe hypotheken jaarlijks minder wordt, omdat er rekening gehouden wordt met een aflossing van de schuld in 30 jaar. Op korte termijn levert dit nog niet veel op. Zeker niet als er niet veel nieuwe hypotheken worden afgesloten. Verlaging van de renteaftrek op de korte termijn had niet misstaan in dit akkoord. Speciaal voor VVD en CDA is opgeschreven: ‘De regering is voornemens om de hypotheekrenteaftrek te handhaven’. Grappig: vrijwel geen enkele partij wil de hypotheekrenteaftrek volledig afschaffen. Veel partijen wil de regeling een beetje versoberen! De huren voor huurders met inkomens tussen 33.000 en 43.000 euro per jaar gaan omhoog. In de stukken over het akkoord staat dat er structureel 5,4 miljard wordt verdiend met deze maatregel. Dat is bijna 50% van de totale kosten aan van de renteaftrek. Het wordt niet duidelijk hoeveel de besparingen in 2013 en 2014 zijn.
Zorg
Er is nog geen oplossing gevonden voor een bezuiniging in de zorg. Er zijn alarmerende berichten over stijgende zorgkosten. Enige relativering over de zorgkosten zou goed zijn. Kijk eens naar de echte cijfers van de zorg: http://www.michielverbeek.nl/Item.aspx?id=1114. De coalitie heeft gekozen voor een taakstellende ombuiging van 1,6 miljard. En ze willen de inkomens van medisch specialisten aanpakken door te vergelijken met collega’s het buitenland. Gaan we dat ook op andere terreinen doen?
Lonen
Als de overheid veel minder geld beschikbaar heeft dan is het logisch dat er minder geld is voor lonen in de publieke sector. De lonen van ambtenaren worden in 2012 en 2013 op de nullijn gezet. Niet leuk voor agenten, ambtenaren en docenten, maar wel heel logisch. De coalitie probeert ook de marktsector in de lonen te laten beperken, maar slaagt daar niet echt in. De hogere inkomens krijgen een werkgeversheffing. Het is nog niet duidelijk hoe dat uitgewerkt wordt.
Fiscale vergroening
D66, Groen Links en de CU hebben een belangrijke wissel weten om te zetten op het gebied van de vergroening van de belastingen. Het gebruik van fossiele brandstof wordt zwaarder belast en verduurzaming gestimuleerd.
Bedrijven en banken
Een aantal geplande lastenverlichtingen voor het bedrijfsleven gaan niet door en de banken krijgen een extra hoge belasting. Deze belasting is gebaseerd op de gedachte dat de banken de crisis hebben veroorzaakt en nu voor de oplossing moeten meebetalen. Degenen die hier zo hartstochtelijk voor pleiten vergeten dat de Amerikaanse overheid de grootste schuldige is van de kredietcrisis van 2008. Zie: http://www.michielverbeek.nl/Item.aspx?id=1005. En er worden in internationaal verband al heel wat maatregelen genomen om banken te beperken in handelen voor eigen gewin.
Schatkistbankieren
Het levert niet direct geld op maar gemeenten, provincies en waterschappen worden verplicht om overtollige middelen te investeren in schatkistpapier.
Terugdraaien van eerdere bezuinigingen
De belangrijkste reden voor Groen Links om mee te doen was de mogelijkheid om een aantal bezuinigingen gedeeltelijk terug te draaien. Op het passend onderwijs, natuur, PGB’s, GGZ bijdragen, huishoudinkomenstoets, podiumkunsten, griffierechten en preventieve/palliatieve zorg.
Houdbaarheid van het akkoord
Diederik Samsom van de PvdA zat tijdens het maakproces van het akkoord in een spagaat. Aan de ene kant wilde hij graag meedoen en verantwoordelijkheidsbesef tonen, anderzijds was hij electoraal doodsbang voor te grote afstand van de SP. Emile Roemer voelde zich prima buiten het akkoord. Samsom en Roemer hadden het in het debat op donderdag vooral gemunt op Jolande Sap van Groen Links. Sap gaf aan dat ze niet gebonden is aan onderwerpen die nog niet in de Tweede Kamer tot een besluit zijn gekomen. Samsom en Roemer speelde toen de kaart uit dat dit akkoord een houdbaarheidsdatum heeft tot 12 september als er nieuwe verkiezingen zijn. Een flauw spelletje, want zo is het altijd. Een besluit is geldig tot dat het besluit is ingetrokken of overruled wordt door een nieuw besluit. De Tweede Kamer kan op ieder moment nieuwe wetgeving afspreken. Dit akkoord is de basis voor de begroting 2013 tot het moment er nieuwe besluiten genomen worden. Als er in het najaar bij de begrotingsbehandelingen nieuwe inzichten en nieuwe meerderheden zijn, kan er van alles veranderen. Niets nieuws onder de zon.
De eis van Europa
De eis van maximaal 3% van het BBP (Bruto Binnenlands Product) begrotingstekort is bedacht bij het verdrag van Maastricht in combinatie met een maximale staatsschuld van 60%. Men ging toen nog uit van een groei van het BBP van zo’n 5%. Bij zo’n groei zou een land een begrotingstekort kunnen permitteren van 3% om op een gelijke schuld te blijven. Stel de economie op 100. Met een groei van 5% komt de economie op 105. De staatsschuld stijgt bij een begrotingstekort van 60% naar 63%. Maar de verhouding is gelijk gebleven. Kijk maar: 63:105 x 100% = 60%. De 3% en de 60% zijn niet heilig, maar er ligt wel een harde afspraak waar Nederland zich aan verbonden heeft. De economie gaat om vertrouwen. Dat de Kunduz coalitie koste wat kost die 3% heeft willen realiseren heeft te maken met vertrouwen!
Michiel Verbeek, 26 april 2012
