Woensdag 26 oktober 2011 bereikten de regeringsleiders van de 17 Eurozonelanden (België, Cyprus, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Slovenië, Slowakije en Spanje) een akkoord over de aanpak van de economische crisis. Het doel was om de financiële markten ervan te overtuigen dat Europa in gemeenschappelijkheid de problemen te lijf gaat. Er worden geen landen los gelaten! De beurzen in de hele wereld reageerden positief.
Het doel
Het doel was om de financiële markten tot rust te krijgen. Het vertrouwen in de landen van Eurozone moest heroverd worden. De eerste reacties op de beurzen waren positief, maar is het genoeg? En zou een institutionele belegger vanaf de 26ste met vertrouwen staatsobligaties kopen van Italië?
Het akkoord
Het akkoord kent in het Nederlands slechts 15 pagina’s. De hoofdrolspelers Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië hebben meer bereikt dan was verwacht. Dat leidde tot een positieve stemming. De landen hebben met succes eenheid uitgestraald: ‘ Wij hebben een strategie uitgewerkt die een krachtig streven naar begrotingsconsolidatie, steun aan landen in moeilijkheden en een versterking van de governance in de eurozone behelst en leidt tot meer onderlinge economische integratie en een ambitieuze agenda voor groei’. Spanje en Italië hebben vergaande maatregelen aangekondigd met betrekking tot begrotingsevenwicht. Er zal een verzoek worden gedaan aan banken om 50% af te waarderen van de Griekse schulden. De Griekse banken hebben zo’n 100 miljard aan schulden en de niet Griekse banken, verzekeraars en pensioenfondsen zo’n 150 miljard. 50% afwaardering over 250 miljard is 125 miljard. Daartegenover staat slechts 30 miljard aan steun aan banken die in de problemen komen. Het is niet duidelijk in hoeverre banken de bereidheid hebben om mee te werken. In het noodfonds worden geen extra middelen gestort, maar men denkt toch het fonds te kunnen verruimen tot 1.000 miljard euro. Of er moeten andere financiers komen als China en Brazilië of de gelden worden ingezet in de vorm van een verzekering van 20% van de schuld. Stel een pensioenfonds koopt Italiaanse staatsobligaties dan zijn ze verzekerd van een dekking van de schuld van 20% via het noodfonds. Het noodfonds waar nog zo’n 200 miljard euro vrij besteedbaar in zit moet dan zo’n 1.000 miljard euro kunnen aantrekken. Hier wordt een zogenaamde hefboomwerking in stelling gebracht. Het derde element uit akkoord is de begrotingsdiscipline. Een belangrijke eerste stap, maar nog weinig afdwingbare maatregelen.
Is het genoeg?
De mooie woorden wekken even vertrouwen, maar ze moeten wel snel ondersteund worden met flinke daden!
De PvdA en z’n adviseurs
Het kabinet Rutte zal steun moeten krijgen voor dit akkoord van de PvdA, omdat de PVV geen cent meer naar Griekenland wil laten gaan. Ronald Plasterk, financieel woordvoerder van de PvdA, heeft afgelopen week de spanning opgebouwd door te roepen dat het een robuust akkoord moet zijn, anders geen steun. In Buitenhof van 30 oktober 2011 zaten drie adviseurs van de PvdA: hoogleraar Arnoud Boot, oud financieel woordvoerder van de PvdA, Paul Tang en hoogleraar Flip de Kam. Arnoud Boot is akkoord mits de IMF een sterke rol krijgt om de begrotingsdiscipline af te dwingen. Paul Tang is nog net zo twijfelachtig als toen hij Kamerlid was en Flip de Kam is tegen aanvaarding van akkoord. Voor De Kam is het resultaat onvoldoende. Hij vroeg Paul Tang: ‘Zou jij een staatsobligatie kopen van Italië’? Toen werd het stil. Ronald Plasterk zal een eigen uitweg moet formuleren. Het akkoord is in de markt redelijk goed gevallen, maar dat zal niet blijvend zijn. Betrokkenen zullen snel doorhebben dat er mooie woorden in het akkoord staan, maar nog weinig keiharde afspraken. Plasterk zou de suggestie van Arnoud Boot over kunnen nemen om een grotere rol te bepleiten voor het IMF bij de controle op de begrotingsdiscipline. Investeringen in staatsobligaties van Eurozonelanden van China en Brazilië zouden ook via het IMF kunnen lopen. Voorts moet Plasterk de suggestie doen om de begrotingstekorten en staatsschulden gezamenlijk te gaan financieren. Dan kan Flip de Kam een goed antwoord krijgen op zijn vraag over de aankoop van Italiaanse staatsobligaties. Het antwoord luidt dan dat er alleen maar euro-obligaties te koop zijn. En die zijn ijzersterk!
Michiel Verbeek, 30 oktober 2011
