In de Verenigde Staten van Amerika hebben Republikeinse en Democratische politici gevaarlijk spel gespeeld. Pas op het laatste moment is er een compromis bereikt over het schuldenplafond. In Europa krijgen de politici het maar niet voor elkaar om uit de wurggreep te komen van de financiële markten door gebrek aan leiderschap en doorzettingsmacht.
VS
De patstelling kon ontstaan omdat de Republikeinen in het ene Huis de meerderheid hebben en de Democraten in het andere. De Republikeinen wilden vasthouden aan hun principiële standpunt van bezuinigen en geen belastingverhoging. De Democraten wilden wel dealen, maar wilden ook afrekenen met het speciale belastingvoordeel uit het Bush-tijdperk voor de allerrijksten. Als je onderwerpen tot principes verheft dan valt er niet veel te onderhandelen. Vooral de Republikeinen speelden hoogspel om Barack Obama dwars te zitten. In de politiek moet je eigenlijk alleen maar pragmatici hebben! Er moet altijd de bereidheid zijn om te onderhandelen. Als de Republikeinen hun verzet tegen een compromis hadden gehandhaafd, dan had de regering van Obama nog meer bezuinigingen moeten doorvoeren. Met als mogelijke consequentie dat de beperkte economische groei in de VS om zeep geholpen zou zijn. En dat de financiële markten echt nerveus zouden zijn geworden. Een volgende crisis was dan zeer waarschijnlijk.
Oplossing in Europa binnen handbereik
In Europa krijgen de politici het maar niet voor elkaar om een paar stevige besluiten te nemen, waardoor de regeringen uit de wurggreep komen van de financiële markten. Er wordt iedere keer een stapje gezet, die al snel weer te klein blijkt te zijn. De landen van de Europese Gemeenschap vormen samen de grootste economisch macht van de wereld. Groter dan de Verenigde Staten en groter dan China. Ze moeten zich als zodanig gedragen! De politiek in de Eurozone (16 landen) en de Europese Gemeenschap (alle 27 landen) moet aan de financiële markten duidelijk maken dat Europa een economische macht is dat geen enkel land laat vallen. Nu wordt er een land gered en zie je de financiële markten onmiddellijk een volgend slachtoffer uitzoeken. Er is nog steeds veel onzekerheid en nervositeit over het herstel van de ingrijpende economische crisis van 2008. Aanvallen op een financieel zwak land door speculaties hebben geen zin als de solidariteit gewaarborgd is. Ongetwijfeld een aantal politici begrijpen dat maar al te goed, maar er is te weinig lef, leiderschap en doorzettingsmacht. Als Europa uit deze impasse wil komen moeten ze een stevige stap maken in de richting van politieke- en financiële samenwerking. De financiële markten worden rustig als de Europese landen zouden besluiten om de begrotingstekorten gezamenlijk te financieren samen met de ECB (Europese Centrale Bank) door de uitgifte van Euro-obligaties. Dat zou betekenen dat alle Europese landen tegen eenzelfde lage rente geld kunnen lenen om tekorten te financieren. Vervolgens moeten er harde afspraken gemaakt worden over begrotingsbeleid en schuldbeleid. Het lijkt erop dat Europa voor de keuze staat om prooi te worden van de spelers op de financiële markten of een stap maken naar een politieke unie! Sommigen denken dat er nog een derde scenario is door Europa op te spitsen in een sterk Noorden en een zwak Zuiden. Maar dat zou weleens een illusie kunnen blijken te zijn, omdat die noordelijke staten als Duitsland, Nederland en Frankrijk erg veel baat hebben bij de zuidelijke staten als afzetgebied. En dat bij een splitsing kwijt kunnen raken doordat ze dan te duur worden.
Economische opbouw
Door de problemen van de overheidsschulden en de politieke spelletjes kan er geen perspectiefrijke start gemaakt worden met werken aan economische ontwikkeling. Politiek en bedrijfsleven moeten zich gaan concentreren op mooi producten maken, goede diensten leveren, innovatie en onderwijs. Als deze impasse nog veel langer aanhoudt is de kans op een double dip alsnog heel reëel. De tijd begint te dringen.
Michiel Verbeek
7 augustus 2011
