Afgelopen week hebben alle Harener huishoudens hun aanslag Onroerende Zaak Belasting (OZB) ontvangen met een uitgebreide brief ter toelichting op de wijzigingen in de drie grote gemeentelijke belastingen: OZB, afvalstoffenheffing en het rioolrecht.
De lasten voor 2000 zijn flink verschoven door het afschaffen van de 100% dekking van het rioolrecht. Na een lange discussie in de gemeenteraad is hierover in november 1999 een compromis bereikt.
Tot 1 januari 2000 werd het rioolrecht geïnd op basis van het aantal vertrekken (een ruimte van 5 vierkante meter of meer) en toiletten in het huis. Een toilet was iets duurder dan een vertrek. Alle partijen in de gemeenteraad waren het er over eens dat dit systeem afgeschaft diende te worden. Maar daar hield de eensgezindheid op. Er waren tenminste vier verschillende meningen over een nieuw systeem. Uiteindelijk werd dat teruggebracht tot twee.
Waterspoor contra alles via de OZB
De VVD en D66 waren en zijn voorstander van een rioolrecht dat precies voldoende is voor de dekking van de kosten aan de riolering en dat de heffing zou moeten geschieden op basis van een vast recht en een variabel recht op basis van het watergebruik (waterspoor). PvdA, CDA, Groen Links/de Groenen en GPV wilden het liefst een volledige financiering van de rioolkosten uit de algemene middelen, of te wel geheel via de OZB.
Het compromis van november 1999 bestond erin dat de 100% kostendekking afgeschaft zou worden, dat er een vast rioolrecht voor ieder aangesloten huishouden zou komen en dat de rest van de rioleringskosten uit de OZB opbrengsten zouden moeten worden gefinancierd. Het rioolrecht werd op ƒ 200,- gesteld. Dat vonden de PvdA, CDA, Groen Links/de Groenen en GPV eigenlijk nog teveel. De lastenverlichting voor alle huishoudens diende als oplossing. In plaats van ƒ 100,- heeft Haren gekozen voor ƒ 75,- voor ieder huishouden en een deel alleen voor de laagste inkomens via het participatiefonds. Het rioolrecht zou daardoor op ƒ 125,- uitkomen in plaats van ƒ 200,-. Dat was de afspraak.
De uitvoering van het besluit
Bij de uitvoering van dit beleid stoten wij op het volgende probleem: het rioolrecht wordt maandelijks in rekening gebracht aan de gebruiker van een woning. Indien een woning drie maanden niet bewoond wordt komt er voor die drie maanden geen rioolrecht binnen. Iedere inwoner van Haren op 1 januari moet de volledige OZB betalen in Haren. Zouden wij de lastenverlichting via de OZB regelen dan weten we zeker dat iedereen de lastenverlichting ontvangt. Doen we de lastenverlichting via het rioolrecht dan zullen een aantal mensen niet de volledige lastenverlichting krijgen. Daarom hebben wij gekozen voor verrekening via de OZB. De gemeenteraad was daarover zeer ontstemd. Ondanks de praktische bezwaren wilde men in meerderheid toch verrekening via het rioolrecht. Gelukkig hoefde voor dit jaar niet alles over gedaan te worden, maar moest het college toezeggen om het rioolrecht in 2001 substantieel te verlagen. In de meerjarenbegroting was voor 2001 een rioolrecht berekend op ƒ 210,-. Dat zal dus nu ƒ 210,- minus ƒ 75,- is ƒ 135,- worden.
Oorzaak lastenstijging
De lasten in de gemeente Haren zijn de afgelopen jaren flink hoger geworden. De belangrijkste oorzaak daarvan is dat wij in 1995 fors gekort zijn door het Rijk. Die korting toen bedroeg zo'n 40% van de totale OZB opbrengsten van toen. De gemeenteraad stond toen voor de keuze of flink bezuinigen of de lasten fors omhoog. Het college heeft vervolgens steun gekregen voor een drie-sporenbeleid: structurele lastenverhoging, meer efficiency in de organisatie en inzetten van een deel van de reserve.
Effecten herwaardering
We hebben in de jaren tussen 1995 en 2000 de gemiddelde lastenstijging redelijk volgens plan kunnen laten verlopen. Echter in individuele gevallen kan de lastenverhoging extra beïnvloed worden door de herwaardering van het onroerend goed. Indien door de herwaardering het onroerend goed in Haren gemiddeld met 30% stijgt zal het tarief zover worden verlaagd zodat de totale opbrengst gelijk blijft. Maar als je huis plotseling 70% meer waard wordt dan zal de eerste 30% in het tarief verwerkt zijn, maar de overige 40% zal wel degelijk tot lastenstijging leiden. Voor ons als gemeente is dat heel vervelend. Wij zijn echter verplicht die herwaarderingen uit te voeren.
Lasten in 2001 en de jaren daarna
In de maanden maart en april zal het college zich volop bezighouden met de uitgangspunten voor de begroting 2001. Wij zullen spreken over de beleidsterreinen waar beleidsintensiveringen nodig zijn. We zullen eveneens spreken over de lastendruk in de komende jaren. Als u suggesties heeft over de lastenontwikkeling of over onderwerpen waarop meer inzet gepleegd moet worden of terreinen waarvan u vindt dat bezuinigd zou moeten worden, hou ik mij aanbevolen. U kunt mij bereiken via e-mail: m.verbeek@wxs.nl
