De aanval van Emile Roemer op de 3% norm van de EU (Europese Gemeenschap) als maximum voor het begrotingstekort in het Financieel Dagblad werd gesteund door hoogleraar Financiële Geografie, Ewald Engelen. Op Twitter gaf ik aan dat de 3% norm arbitrair is, maar dat het erom gaat dat landen zich aan een afspraak moeten houden. Waarop Ewald Engelen antwoordde: ‘Moeten we ook een domme afspraak volgen?.’
Ewald Engelen
Ewald Engelen is sinds kort een veel geziene deskundige in diverse talshows, in colums en is heel actief op twitter. Over financiële geografie is weinig te vinden op internet. Waarschijnlijk is Ewald Engelen zelf het vakgebied ‘financiële geografie’. Hij heeft gelijk dat de 3% norm voor het maximale begrotingstekort en 60% voor de maximale overheidsschuld arbitrair zijn. In beide gevallen gaat het om percentages van het BNP (Bruto Nationaal Product). Engelen moet tevreden zijn geweest over de wijze van gebruik van deze normen binnen de EU tot 2011. Er zijn nooit boetes opgelegd in het verleden of er zijn nooit rechten tijdelijk beperkt. Sinds een jaar ligt het anders.
Achtergrond van de 3% en de 60%
De beide percentages zijn bedacht als richtsnoer bij de start van Groei- en Stabiliteitspact. Ze hebben iets met elkaar te maken en werden bedacht tegen de achtergrond van een jaarlijkse groei van 5% van het BNP. Met zo’n groei zou de overheid een begrotingstekort mogen maken van maximaal 3% om te voorkomen dat de schuld van 60% hoger zou worden. Stel het BNP is in jaar 1: 300 miljard. Met een groei van 5% is het BNP in jaar 2: 315 miljard. Stel de schuld was al 60%: 60% x 300 = 180 miljard. Een begrotingstekort van 3% betekent een stijging van de staatsschuld van: 3% x 300 = 9 miljard. De staatschuld wordt dan 180 + 9 = 189 miljard. Dit bedrag in procenten van het nieuwe BNP is nog steeds 60% (189:315 x 100% = 60%).
Alle landen in de Eurozone voldoen niet aan de richtsnoer. Ze hebben allemaal hoge schulden, ze hebben allemaal begrotingstekorten en het belangrijkste is dat een groei van 5% bij lange na niet gehaald wordt. Kortom de problemen worden steeds groter. Een deel van de landen in de Eurozone moeten andere landen helpen die steeds grotere financieringsproblemen hebben. Dat willen ze wel doen, maar daar moet iets tegenover staan. En dat is saneren en begrotingsdiscipline. Er moeten dus harde afspraken gemaakt, waar iedereen zich vervolgens aan houdt. Daar gaat het nu om.
Begrotingstekort hoger dan 60%
Het is waarschijnlijk zeer de moeite waard om na te denken of dat percentage van 60% voor de staatsschuld niet aangepast moet worden. Uit het veel aangehaalde onderzoek naar de effecten van staatsschuld van de economen Reinhardt en Rogoff blijkt dat een staatsschuld van rond de 80% nadelige consequenties heeft voor de groeicapaciteit van een land. Vanuit dat perspectief zou een grotere staatschuld zeker in de huidige tijd aanvaardbaar zijn. Maar de Eurozonelanden moeten dat wel met elkaar afspreken!
Bezuinigen of investeren?
In de Stemwijzer wordt de domme vraag gesteld: ‘moeten we bezuinigen of investeren om uit de crisis te komen?’. Was het maar zo simpel. De grote vraag is wie gaat er met welk geld investeren? Overheden zijn de aangewezen partijen om in een tijd dat de consumenten en bedrijven minder besteden en investeren zelf het goede voorbeeld te geven. Schuld maken door de overheid is dan niet alleen aanvaardbaar, het is zelf noodzakelijk! Op die manier kan een onderbesteding worden voorkomen. En daarom pleit Roemer voor investeren door de overheid. Het probleem is alleen dat die nationale overheden door de kredietcrisis en de financiële crisis zelf diep in de problemen zitten. Maar wie doorbreekt dan de patstelling? Volgens mij lukt dat alleen op Europees niveau. Goede afspraken maken over saneringsoperaties in sommige landen, gecombineerd met gezamenlijke financiering van schulden zodat de rentes voor alle landen redelijk zijn en een fors investeringsprogramma uitgevoerd door de Europese Commissie en met financiering door de ECB (Europese Centrale Bank). En daarom is de Europa houding van Emile Roemer zeer schadelijk voor de belangen voor Nederland!
Michiel Verbeek, 19 augustus 2012
