Ik ben als directeur van Biblionet ID dagelijks bezig met nadenken over de decentralisaties in het Sociale Domein. Wij proberen met onze dienstverlening zo goed mogelijk aan te sluiten bij problemen en wensen van gemeenten. In mijn vorige werkleven was ik wethouder in de gemeente Haren. In dit blog combineer ik even mijn huidige werkleven en mijn vorige door me te verplaatsen in de schoenen van een wethouder in het Sociale Domein.
Met de drie decentralisaties komt een deel van de AWBZ naar de Wmo, maar ook de complete jeugdzorg en werk & inkomen uit de Participatiewet komt naar de gemeente. Daar kan nog aan toegevoegd worden het Passend Onderwijs. Wethouders en ambtenaren krijgen te maken met volstrekt nieuwe en vaak onbekende doelgroepen. En doelgroepen die heel ingewikkeld zijn. Als we het als gemeente op een vergelijkbare wijze gaan doen als het Rijk en de Provincie gaan we financieel nat. De decentralisatie gaat immers met een forse bezuiniging gepaard. We gaan het daarom heel anders doen!
Het sociale wijkteam
De kern van de hulpverlening ligt bij de sociale wijkteams. De teamleden zijn vraagbaak, maar gaan ook op problemen af. Ze zijn helpers en oplossers. Het zijn goed geschoolde professionals met gezag en persoonlijkheid. Het zijn zogenaamde T-shaped __ professionals: generalisten, maar allemaal met een eigen specialisme. Samen krijg je een ijzersterke combinatie van allemaal generalisten, maar ook veel specialismen. Wie levert deze nieuwe professionals? Ik zou kijken naar de besten bij de welzijnsstichting, het maatschappelijk werk en de eigen gemeentelijke organisatie. Daarnaast zou ik kijken bij zorginstellingen, jeugdinstellingen en het Bureau Jeugdzorg. En ik zou absoluut een systeemtherapeut aan het team toevoegen. Als de teamleden bekend zijn zou ik nog nagaan of deze mensen goed met elkaar kunnen samenwerken in een team. Bijvoorbeeld met een kleurentest of een Belbin teamrollentest.
Eigen kracht en eigen regie
Als het wijkteam een vraag krijgt dan zal het toegewezen wijkteamlid in eerste instantie gericht zijn op het zoeken naar de eigen kracht van iemand en mogelijkheden om iemand weer in de eigen kracht te zetten en kijken of iemand eigen regie kan houden en misschien kan terugkrijgen. Komt het wijkteamlid tot de conclusie dat iemand ondersteuning nodig heeft dan wordt er gekeken naar het sociale netwerk. En pas in laatste instantie naar voorzieningen. Het sociale wijkteam is het eerste aanspreekpunt voor hulp en voor meldingen. Huisartsen en hulpverleners die ‘achter de voordeur’ lastige situaties aantreffen zullen graag doorverwijzen naar het sociale wijkteam. Leden van de wijkteams gaan dan op mensen af. Ze voeren een goed gesprek. De inbreng van de systeemtherapeut in het team helpt bij het systemisch leren kijken en denken.
Publieksinformatie en de Sociale Kaart
Om mensen eigen regie te laten behouden en terug te geven zal de gemeente zorgen voor goede publieksinformatie. Op een website moeten hulpvragers hun vraag kunnen stellen en moeten daar adequate antwoorden op krijgen. Ze moeten getipt worden door andere mensen in vergelijkbare situaties over hoe zij hun problemen hebben opgelost. Jalp is gemaakt voor deze informatievoorziening. De gemeente koppelt de publieksinformatie aan een internetapplicatie voor het bij elkaar brengen van vraag en aanbod van vrijwilligers (zoals We Helpen). Advertenties van vragers en aanbieders worden getoond bij de publieksinformatie. Als gemeente zijn we alert op de ontwikkeling van ‘zelfhulpapps’. In samenwerking met andere gemeenten ga ik in gesprek met makers van apps en volgen we de ontwikkelingen van quantified self in Groningen. Apps die kunnen helpen om mensen meer in eigen kracht te zetten en regie te laten voeren!
Professionele instituten
De leden van de wijkteams zullen praten, ondersteunen, maar ook zaken regelen. Ze zullen zoveel mogelijk vragen zelfstandig proberen op te lossen, maar er zullen vragen en problemen zijn waarbij professionele instituten betrokken moeten worden. Soms kunnen ze volstaan met het consulteren van een psychiater of een andere professional. En soms zal een professionele instelling ingeschakeld moeten worden, omdat de problematiek de competenties van het sociaal team overstijgt. Op basis van een vooraf afgesloten raamovereenkomst, waarin een prijs per uur of een prijs per traject is afgesproken. Wijkteamleden weten vooraf precies voor hoeveel geld ze expertise inhuren!
Vrijwilligerswerk
Leden van de sociale wijkteams zullen samen met de hulpvrager en diens directe ondersteuners uit de familie en het overige sociale netwerk een soort arrangement van ondersteuning afspreken. Is het sociale netwerk niet voldoende kan het vrijwilligerswerk worden betrokken.
Experimenteren
Voor gemeenten is het gebruikelijk om een nieuw beleidsterrein te starten met een visie in een uitgebreide beleidsnota. Maar hoe kun je nu als gemeente een uitgebalanceerde visie verwoorden als je nog helemaal geen ervaring hebt met de nieuwe doelgroepen? Daarom kunnen we beter experimenten opstarten en ervaring opdoen! Na enige jaren is er nog voldoende tijd voor een goede visie en een beleidsplan!
Michiel Verbeek, 18 augustus 2013
