Zonder euro-obligaties kan het ESM weleens een debacle worden. Dan krijgen de anti-Europa partijen gelijk en valt de euro uiteen.
ESM
De Tweede Kamer is akkoord met deelname aan het ESM (Europees Stabiliteits Mechanisme). Het is de geplande structurele opvolger van het tijdelijke EFSF (Europese Financiële Stabiliteits Faciliteit). De Eurolanden stoppen ca. 80 miljard euro in het ESM (Nederland 5,7% x 80 = 4,6 miljard euro) en vervolgens kan er voor zo’n 620 miljard euro aan leningen uitgegeven worden. Aan landen die tijdelijk steun nodig hebben. Maar kan het ESM wel z’n werking hebben zonder euro-obligaties?
Euro-obligaties
Het grote probleem bij een aantal Eurolanden is dat de economie stagneert, dat het begrotingstekort oploopt en dat daardoor de staatsschuld toeneemt. Om de schuld te financieren moet er geld geleend worden op de kapitaalmarkt. Landen in moeilijkheden worden steeds meer geconfronteerd met stijgende rentes op de leningen. Daardoor moet er meer geleend worden en wordt de staatsschuld groter. Een mogelijkheid om die hoge rentes tegen te gaan is een gezamenlijke financiering van de schulden in de eurozone. Dat kan door de uitgifte van euro-obligaties via de ECB (Europese Centrale bank). De ECB haalt het geld op voor alle Eurozonelanden. Het speculeren op zwakke landen door de financiële markten is dan voorbij. Opeens staan alle Eurozonelanden garant. Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Finland (4 van de 17 landen in de Eurozone) zijn geharnaste tegenstanders van deze aanpak. Mark Rutte verwierp de euro-obligaties met de opmerking dat ‘Euro-obligaties niet leiden tot groei, maar tot uitstel van hervormingen’. De euro-obligaties zijn niet in eerste instantie bedoeld om de groei te stimuleren, maar om de rentes op staatsleningen te beteugelen. Duitsland en Nederland moeten zich iets meer realiseren dat hun lage rente niet zo zeer komt door eigen fantastisch beleid, maar door de hoge rentes in Zuid-Europa. Merkel en Rutte zijn bang dat de landen in moeilijkheden (Griekenland, Portugal, Ierland en Spanje) hun bezuinigingen en hervormingen laten vieren als ze schulden kunnen financieren met euro-obligaties. Als je die kans niet uitsluit dan hebben Merkel en Rutte gelijk. Maar je kunt dat wel uitsluiten.
Klein begin met euro-obligaties
De ECB heeft in de afgelopen periode het surrogaat gelanceerd voor euro-obligaties. Zij hebben ruim 1.000 miljard euro aan leningen met een hele lage rente richting banken aangeboden. Die aanpak heeft zeker gewerkt, maar blijkt niet afdoende te zijn. Kijk naar de cijfers van de rentes op staatsobligaties voor Italië, Spanje,Griekenland, Portugal en Ierland. Met een gezamenlijke financiering moet het rentepercentage teruggebracht kunnen worden naar 3%, hooguit 4%. Maar het meedoen aan deze gezamenlijke financiering vereist ook meedoen aan een programma van bezuinigingen en hervormingen. Samen met het IMF (Internationaal Monetaire Fonds) en de ECB zou de Europese Commissie per land een programma kunnen opstellen. Hou je niet aan de spelregels dan mag je het weer alleen proberen op de financiële markten. Het probleem van Rutte tegen de euro-oblibaties is oplosbaar!
ESM zonder euro-obligaties
Als er geen gezamenlijke, solidaire oplossing komt in Europa en er komen geen euro-obligaties, maar het ESM wordt wel ingesteld dan is de kans groot dat de garanties in het systeem worden aangesproken. Eerst door Griekenland, Portugal en Ierland. Dat is waarschijnlijk wel op te vangen,maar als Spanje echt een beroep moet doen op het ESM, dan gaat het om grote bedragen en danis het fonds snel uitgeput. En dan zitten we in een situatie dat ook Italië aan de deur gaat rammelen. Het fonds is dan snel leeg, maar de problemen nog steeds levensgroot. Alle tegenstanders van Europa krijgen politiek de wind in zeilen en de afbrokkeling van Europa kan beginnen. Het grootste economische blok in de wereld houdt op te bestaan en ieder gaat weer voor zichzelf.
Conclusie
Een volgestort ESM met forse garantie van de lidstaten van de Eurozone maakt goede kans een fiasco te worden als er geen euro-obligaties komen. De gieren staan klaar om de aangeschoten landen uit hun leiden te verlossen.
Michiel Verbeek, 28 mei 2012
