Het boek van Jesse Klaver over de mythe van het economisme is uit. DWDD besteedde er aandacht aan, maar ook Buitenhof (13 september 2015) met gesprekspartner Bas Jacobs.
Jesse Klaver vindt dat veel teveel van waarde alleen in geld wordt uitgedrukt met soms perverse gevolgen. Er dient meer gesprek gevoerd te worden over de ‘waarde’ zelf in plaats van in geld uitgedrukte efficiency. Achter het economisme zitten impliciete aannames als meer groei en minder overheid. In het onderwijs leidt het tot perverse prikkels als teveel toetsen en afrekenen op de scores op toetsen en het rendementsdenken. Door het economisme is de moraal verdwenen uit de politiek. Dat wil Klaver terugbrengen. Het is geen aanklacht tegen de economische wetenschap, maar wel tegen de politiek. Bas Jacobs heeft moeite met het begrip. Het is zo’n verzamelwoord. Het is een aanklacht tegen het neo-liberalisme, maar ook nog veel meer. En doelen en middelen worden door elkaar heen gehaald volgens Jacobs. Een beter milieu als doelstelling kan geholpen zijn met een marktprijs voor vervuiling.
De prijs van gelijkheid
Bas Jacobs heeft ook zelf een nieuw boek: De prijs van gelijkheid. In dat boek komt de welvaartstheorie uitgebreid aan de orde. Tijdens de dialoog tussen Klaver en Jacobs moest ik denken aan die welvaartstheorie en wat ik daarvan geleerd heb van Pieter Hennipman, Vilfredo Pareto, Arnold Heertje en Hans van den Doel.
--afbeelding verwijderd--
De welvaartstheorie
Economie is meer dan ‘markt en geld’. Economie gaat over alle schaarse middelen, ook als de waarde niet direct in geld kan worden uitgedrukt (denk aan vrije tijd in ruil voor minder werken). De welvaartstheorie laat zien dat het onzin is om iets al dan niet ‘economisch verantwoord’ te noemen. De economie kan niets voorschrijven. Het moet beslissingen over schaarse middelen aan de politiek overlaten.
Het criterium van Vilfredo Pareto houdt __ in dat de collectieve welvaart geacht wordt te zijn toegenomen als de welvaart van één of meer leden van de betreffende groep groter wordt zonder dat de welvaart van één of meer andere leden van die groep kleiner wordt. Later is deze kijk aangevuld, die ook erg nuttig is voor politici: Indien de winst van een bepaalde welvaartsverandering voor de winnaars zo groot is, dat daaruit niet alleen de verliezers voor hun verlies zouden kunnen worden gecompenseerd, maar dat daarna bovendien een netto-winst zou overblijven, de welvaartsverandering potentieel een welvaartsverbetering is op grond van het criterium van Pareto.
Ik heb zin om de boeken van Jesse Klaver en Bas Jacobs te gaan lezen. Het boek van Klaver is onmiddellijk voor iedereen beschikbaar als ebook. Het boek van Jacobs is nog niet als ebook beschikbaar. Dat moet snel anders Bas!
--afbeelding verwijderd--
Michiel Verbeek, 13 september 2015
