In de interne formatiestrubbelingen binnen de CDA wordt Maxime Verhagen aldoor afgeschilderd als de geslepen strateeg en Ab Klink als de denker, de man van de inhoud of de naïeveling. Maar is dat wel een terechte karakterisering? Weet u nog de aanhef van de brief van Klink? Juist: ‘Beste Henk, Maxime’. Waarom ga je een brief schrijven aan je kompaan bij de onderhandelingen of aan je voorzitter, die diverse bijeenkomsten organiseerde om met elkaar mondeling van gedachten te wisselen. Misschien is Ab Klink wel de echte strateeg. Hij was erg verbaasd over wat hem overkwam bij de besprekingen en kon z’n kompaan blijkbaar niet overtuigen. Hoe organiseer je druk over de rug van de deelnemers van de formatiebesprekingen? Door je fractiegenoten in de bespreking te betrekken. Woensdag 1 september heeft de CDA fractie daarover uitgebreid gesproken. De fractie leden hebben Klink ongetwijfeld gevraagd de punten op papier te zetten. Vervolgens borrelde in het Klink-kamp de vraag op: ‘hoe vergroten we de druk op de fractie?’ Met een beproefd middel: informatie lekken. En kijk wat aan het eind van de week het effect is? De formatie van VVD, CDA en PVV is gestopt. Wie is nu de strateeg?
De brief
Het is opmerkelijk dat de actie van Klink voor vele ingewijden toch wordt veroordeeld met het argument dat ook Klink had moeten afwachten op het regeerakkoord en het gedoogakkoord. Degenen die dat beweren hebben toch de brief van Klink of slecht gelezen of niet begrepen of allebei. Klink geeft aan dat ze dicht bij een akkoord waren, waar Klink met zijn CDA-fractie met tevredenheid mee aan de slag hadden kunnen gaan. Dat is niet het punt van Klink. Het punt van Klink is dat Geert Wilders zich aan de onderhandelingstafel provocatief opstelt door aan te geven dat hij flink zou gaan uitpakken bij bijvoorbeeld de regeringsverklaring. Wilders heeft voeding gegeven aan Klink dat een streng asiel en migratiebeleid door Wilders uitgelegd zou worden als de start van de de-Islamisering van Nederland. En daar bleef het niet bij. Had Klink dit niet van te voren kunnen weten? Je had het kunnen vrezen, maar je had ook de gedachte kunnen hebben dat door de intensieve samenwerking de toon van Wilders aangepast zou worden aan de nieuwe statuur. Dat is toch reëel? Dat is toch niet naïef? Klink schrijft in zijn brief over de opmerking van Wilders over de regeringsverklaring: ‘Hij (Geert Wilders, MV) raadde de collega’s aan op dat moment naar een ander kant te kijken en voorspelde dat de hoofden van de coalitiepartners rood zouden kleuren. Een samenbindende visie zou echt niemand hoeven te verwachten’. Dat is toch niet investeren in elkaar en in elkaars vertrouwen!
Wilders heeft geen vertrouwen meer
Na de consultatie van de eigen fractie heeft Wilders op vrijdag 3 september de stekker eruit getrokken. Hij heeft geen vertrouwen meer in het CDA vanwege de drie dissidenten. Verhagen heeft Wilders niet kunnen overtuigen van de nieuwe eensgezindheid van de CDA fractie.
Verkeerde informateurs
Terugkijkend op de 86 dagen formatie blijf ik van mening dat er volstrekt verkeerde informateurs zijn aangesteld. Het begon met Uri Rosenthal en het eindigde met Ivo Opstelten. Beide heren waren ongeschikt als informateur. Zij waren beide onderdeel van het campagnekamp van Mark Rutte. Informateurs mogen binding hebben met een bepaalde politieke partij, maar moeten een beetje afstand hebben van de dagelijkse politiek om objectief te onderzoeken naar mogelijke samenwerking. Rosenthal wist precies wat Rutte wel wilde en wat niet. Het snel laten vastlopen van de mogelijkheid VVD, CDA en PVV blijkt toch gewoon een truc geweest te zijn als je nu de politieke leiders hoort?
Wat nu?
Rutte heeft verklaard dat hij een concept regeerakkoord wil gaan schrijven. Om vervolgens te kijken welke partijen willen meedoen. Als Rutte het onderhandelingsresultaat van VVD, CDA en PVV als uitgangspunt neemt en alsnog gokt op die coalitie dan is dat een lachertje voor de politiek. Onder het mom drie keer is scheepsrecht. Dat gaat niet gebeuren! Maar wat dan wel? Een extraparlementair kabinet of zakenkabinet of een coalitie van VVD, CDA, PvdA en D66. Langzamerhand zal iedereen zich erbij neer moeten leggen dat voorkeurscoalities niet mogelijk zijn. Het zal slikken worden!
3 september 2010
Michiel Verbeek
