De nieuwe gezondheidsopvatting van Machteld Huber biedt veel aanknopingspunten voor verbeteringen op het gebied van welzijn en zorg!
--afbeelding verwijderd--
Machteld Huber hield donderdag 28 april 2016 de Boumalezing in het Grand Theatre in Groningen. Tot voor kort werkte de arts/onderzoeker voor het Louis Bolk instituut, maar nu voor haar zelf opgerichte organisatie iPH, Institute for Positive Health. Onder grote belangstelling vertelde zij over de nieuwe opvatting over gezondheid. De Boumalezing is vernoemd naar Siebe Jan Bouma, de oud-stadsarchitect van de gemeente Groningen. Dat gezondheid iets met stedebouw te maken heeft, werd in de loop van de avond wel duidelijk.
--afbeelding verwijderd--
Dit is nog steeds de heersende opvatting van gezondheid. Vastgelegd door de Wereld Gezondheids Organisatie van de Verenigde Naties. Maar de opvatting van Machteld Huber wint terrein. Zelf verzekeraars gaan steeds meer rekening houden met deze nieuwe opvatting. Bestuurders in het sociaal domein (welzijn, zorg en participatie) zijn al langer gecharmeerd van de nieuwe opvatting:
--afbeelding verwijderd--
Omslag
Er is een omslag gaande in de gezondheidszorg in de richting van veel meer zelfmanagement. Veel aandacht voor ehealth en preventie. Machteld Huber liet dat indringend zien aan de hand van een dia, die ze geleend heeft van Bas Leernink van Menzis. Deze beweging wordt sterk financieel gestuwd. Huber waarschuwde in dat verband er wel voor dat de nieuwe gezondheidsopvatting niet misbruikt wordt voor bezuinigingen!
--afbeelding verwijderd--
Maar zoals Johan Cruyff al zei: ieder nadeel heb z’n voordeel. Deze ontwikkeling biedt ook een uitgelezen mogelijkheid om anders om te gaan met gezondheid en meer aandacht te besteden aan de individuele beleving van gezondheid. Gezondheid beoordelen op basis van alleen een objectief waarneembare ziekte sluit niet aan bij de oplossingsmogelijkheden van nu. De veerkracht van mensen is veel belangrijk geworden. Daardoor worden mensen meer aangesproken op hun kracht in plaats van alleen op hun zwakte. In het denken over gezondheid gaan we van een controlesysteem naar een adaptatie systeem. Het adaptatiesysteem is een beweeglijk model. Het balletje beweegt in de kom. De kunst is om de beweging wel daar binnen te houden. Machteld Huber verwees bij dit onderdeel naar Marten Scheffer, die veel studie maakt van kritische omslagpunten bij transities. Op een gegeven moment kan een transitie in de buurt komen van een ‘tipping point’ (een kantelpunt). Dan kan een kleine verandering een catastrofale uitwerking hebben.
Ziekte als lichamelijke uitdaging van het leven
Mooie uitspraak. Kan iemand de veerkracht opbrengen om de ziekte te overwinnen door aandacht te hebben voor de dingen die nog wel kunnen? Uit het onderzoek van Huber blijkt dat er 6 hoofddimensies zijn te onderscheiden die daarbij een rol spelen:
--afbeelding verwijderd--
Vervolgens heeft ze een spinnenwebmodel gemaakt om op de onderdelen te kunnen scoren. Alle 6 dimensies zijn voorzien van een aantal onderdelen waarop gescoord kan worden.
--afbeelding verwijderd--
Machteld Huber liet in een aantal grafieken nog zien hoe verschillende doelgroepen aankijken tegen het belang van de verschillende dimensies. Vraag je het zieke mensen zelf dan blijkt zingeving een sterk gezondmakende factor te zijn. Bij artsen en beleidsmakers scoort dat niet hoog. Wat Machteld Huber graag ziet dat de scoringsmeter individueel wordt ingevuld. En dat er dan de best passende oplossingen gevonden worden. En dat zal per persoon sterk kunnen verschillen. Met deze aanpak kun je individueel de laag vinden waar de wortels zitten van het herstel. Werken aan het bevorderen van veerkracht en betekenisvol leven in een gezondheid bevorderende omgeving. Vandaar uit was de link naar de bebouwde omgeving makkelijk gemaakt. Buurten en wijken die ontmoeting en omzien naar elkaar bevorderen helpen de gezondheid. Vormen van eigenaarschap in de buurt helpen ook mee.
Begrijpen, grip en zinvolheid
Om het nieuwe gezondheidsbegrip succesvol handen en voeten te geven moet je je eigen situatie begrijpen (compresensibility) , je moet grip hebben op je eigen leven (manageability) en je moet het leven zinvol vinden (meaningfullness). Oud en krakkemikkig zijn wil nog niet zeggen dat je ongelukkig bent. Stel dat het koppie het nog prima doet, dan kan er nog best voldoende zinvolheid in het leven zijn!
Lessen voor het sociaal domein
Wat nu te doen in het sociaal domein voor zover de gemeente een rol speelt? Gezondheid wordt individueel bepaald. In het geval de hulp van ons WIJZ-team (Werk, Inkomen, Jeugd en Zorg) wordt ingeroepen, kan de scoringsmeter van Machteld Huber helpen bij de zoektocht naar oplossingen. De resultaten van het gebruik van de scoringsmeter zal bijgehouden moeten worden. Als in veel gevallen bepaalde onderdelen hoog scoren, kan er gekeken worden naar het realiseren of uitbouwen van algemene voorzieningen. Op die manier bouw je aan het versterken van het fundament waarop individuele gezondheid steeds beter kan gedijen!
Michiel Verbeek, 29 april 2016
