Het was een weerzinwekkende afslachting van cartoonisten, medewerkers van de redactie, politieagenten en een gast van de redactie. En hoe nu verder?
**Barbaarse slachting van de broers Kouachi **
In koelen bloede hebben de broers Cherif en Said Kouachi 12 mensen neergeschoten: 5 cartoonisten (Charb, Cabu, Honoré, Tignous en Wolinski), 1 receptionist (Frederic Boisseau), 1 economisch redacteur (Bernard Maris), de schrijver van de rubriek Charlie Divan (Elsa Cayat), 1 corrector (Mustapha Ourra), 2 politieagenten (Frank Brinsolaro en Ahmet Merabet en 1 toevallige gast (festivaldirecteur Michel Benaud). Het beeld van de vragende politieagent op straat laat je niet los. Zijn vraag werd beantwoord met een kogel door z’n hoofd! De moordenaars schreeuwden bij het weggaan: _We hebben de profeet Mohammed gewroken en hebben Charlie Hebdo vermoord. _Ik vrees dat ze dat echt hebben gedacht. De overgebleven redactieleden zullen ongetwijfeld uit naam van de vermoorde collega’s doorgaan met het blad. Met veel meer abonnees? Charlie Hebdo is niet dood!
Grote verbondenheid
Kort na de aanslag voelde menigeen in Frankrijk en ver daarbuiten verbondenheid met de cartoonisten van Charlie Hebdo. Geen idee hebbend van het werk van het weekblad. Sterker nog, de meesten hadden nooit een cartoon van het blad gezien. De barbaarse aanslag werd gevoeld als aanslag op ons allen en een aanslag op de vrijheid van meningsuiting. In de a-symmetrische oorlogsvoering wordt ver van het echte strijdtoneel de vijand in het hart geraakt. Op uiterst effectieve wijze. Dat is woensdag 7 januari 2015 gebeurd.
**De nar wordt niets aangedaan, dacht Theo **
De nar wordt niets aangedaan, dacht Theo van Gogh . Dat is een grote misvatting. Alles wat een realistisch beeld geeft, kan als een rode lap op een stier werken bij extremisten. Zo ook de provocerende cartoons van Charlie Hebdo. De tekenaars van het blad deinsden nergens voor terug. Voor hun was het provoceren van de macht en godsdienstige ideologen een tweede natuur. In 2011 hadden ze de profeet Mohammed als hoofdredacteur opgevoerd met als gevolg een molotovcocktail door het raam en een brand in het redactielokaal. Charlie Hebdo was er om fanatici de maat te nemen. In 2012 maakten ze een tekening van een naakte Mohammed. Hoe boos kun je mensen maken? Als je bedenkt dat jonge Marokaanse voetballers niet eens in hun blootje onder de douche gaan met teamgenoten, kun je wel voorstellen hoeveel bloed er onder Moslimnagels is gehaald met zo’n tekening! De dalende oplage (van 180.000 naar 50.000) van het blad leverde geen argument op om de toon een beetje te matigen. De redactie heeft zich erover verbaasd dat de moslim extremisten zo rustig waren. Boven de tekening in het eerste nummer in 2015 stond: Nog altijd geen aanslag op Frankrijk. Dat er politieagenten zijn gedood bij Charlie Hebdo heeft te maken met de permanente bewaking van o.a. hoofdredacteur Stephane Chabonnier (cartoonist Charb).
Jihadisten van vrije meningsuiting****
De vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar kent ook grenzen. Daar waar de vrijheid van de ander ernstig in het gedrang komt. De cartoonisten van Charlie Hebdo voelden niets voor ‘softe’ zelfcensuur. Dus ook na de brand van 2011 was er geen enkele reden een toontje lager te zingen. Ik kan niet aan de vraag ontkomen waarom journalisten, cartoonisten of politici steeds verder willen gaan met provoceren. Denken ze daarmee ideologen tot inkeer te krijgen? Zou het gematigde Moslims, die snakken naar een beetje Verlichting in hun godsdienst, helpen? Of Moslims die graag vreedzaam willen samenwonen met mensen met andere religies? Worden zij met hun blinde kruistocht niet vanzelf ook extremisten? De Jihadisten van de vrije meningsuiting? Zouden ze zich niet moeten richten op de grote groep, die niet extremistisch is? Zou je niet de mensen aan de randen van bepaalde groepen willen beïnvloeden, zodat die zelf weer effect kunnen uitoefenen naar binnen toe? Op die manier kun je toch langzamerhand ook andere religies laten proeven aan de Verlichting. De Katholieken en de Protestanten hebben er ook heel wat decennia over gedaan voor ze een beetje toleranter werden. Verandering is niet te verwachten bij de meest extremen, maar altijd bij de middengroep. Als je echt iets wil veranderen dan moet je je geduldig op die groep richten. Halsstarrig zelf extreem blijven helpt niet!
Extreem worden kan heel snel****
Cherif en Said Kouachi hebben veel gedaan wat Mohammed verboden heeft. Ze hebben er op los geleefd. Ze hebben drugs en drank gebruikt en hebben voor het huwelijk seks gehad, maar ze zijn waarschijnlijk in hun eigen ogen en die van bevriende extremisten toch weer op het juiste pad gekomen. Hun leven is veranderd door de beelden van de vreselijke mishandelingen van Moslims door Amerikaanse soldaten in de Abu Graib gevangenis. De knop ging om en de broers zijn geradicaliseerd. Er hoeft niet zoveel te gebeuren om te radicaliseren! En het kan ook nog eens alle kanten opgaan. Heb je veel gezien van de aantasting van het klimaat kun je een fanatieke milieuactivist worden. Als je teveel dierenleed hebt gezien in de bio-industrie, kan je hart zo maar sneller gaan kloppen voor activistische anti-dierenleed organisaties. Zie je hoe de Islamitische Staat of Boko Haram tekeer gaat tegen onschuldige mensen met een beetje andere gedachten, dan wil je de strijd wel aan en wordt je zomaar voorstander van harde acties tegen hun verwerpelijke etnische zuiveringen. En zie je hoe Amerikanen op afstand burgerdoelen raken in Irak en Syrië, dan is het niet raar dat Moslims ten strijde willen trekken tegen Amerika. Oor de anti-Amerika propaganda van extremisten is de haat tegen de Amerikanen de laatste jaren in grote delen van de wereld weer sterk toegenomen.
Met z’n allen de straat op****
Op donderdag 8 januari 2015 was er in Nederland blijkbaar niet veel nodig om veel Nederlanders in de benen te krijgen. In veel steden is solidariteit getoond met de slachtoffers van Charlie Hebdo. Politici grepen hun kans om samenbindend te zijn in hun afschuw. Het is een aanval op de vrijheid van meningsuiting. De vele mensen op straat vormen: een teken van vastberadenheid om niet te zwichten. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam werd geroemd door zijn uitspraak dat mensen die eigenlijk niets van de vrijheid van meningsuiting willen weten maar beter kunnen ‘oprotten’. Tegen wie had de burgemeester het eigenlijk? Menig commentator vond het heel goed dat Aboutaleb als ‘boze moslim’ afstand nam van zijn extreme geloofsgenoten met uitspraken als: dit is niet mijn Islam. Wat is dat toch vreemd. Zou iemand in Nederland denken dat Aboutaleb vriend is van Cherif Kouachi omdat ze allebei Moslim zijn? Waarom moeten Moslims zich uitspreken tegen de barbaarse daad van de broers Kouachi? Blanke Nederlanders gaan toch ook niet iedere zondag verantwoording afleggen voor dwazen die zich weer hebben misdragen op het voetbalveld? Om dat ze witte autochtone Nederlanders zijn!
Welkom in de a-symmetrische oorlogsvoering****
De Arabische lente is faliekant mislukt. In Tunesië waar het ooit begon is nog iets over, maar veel andere landen in het Midden-Oosten zijn ondergedompeld in het bloed van de burgeroorlog. Het vreemde van de situatie in Syrië, Irak, Egypte en Libië is dat Amerika en de Westerse medestrijders op het punt staan om oude vijanden als nieuwe vrienden aan zich te binden. Immers de vijanden van de huidige vijanden zijn onze nieuwe vrienden. Jonge mensen (vooral jonge mannen) die in het Westen niet aan de bak kunnen komen en voortdurend het gevoel hebben dat ze gediscrimineerd worden, hebben maar een klein duwtje nodig om iets goeds te doen voor onderdrukte geloofsgenoten ver weg. Als je niets te verliezen hebt in het Westen, dan ben je snel gerekruteerd voor de Jihad! Jonge mensen zijn in hun zoektocht naar identiteit extra gevoelig voor een betekenisvolle bijdrage aan een groep waarmee je je verwant voelt. In de a-symmetrische oorlogsvoering zijn mensen nodig die de vijand op grote afstand weten te raken. Het liefst in de eigen habitat.
**Hoe nu verder? **
Direct na de aanslag op Charlie Hebdo is er een klopjacht op de daders ingezet. Uiteindelijk zijn de broers op vrijdag 9 januari na een ontzetting van een gijzeling om het leven gekomen. Tegelijkertijd was er ook een gijzeling in een Joodse supermarkt Parijs door een kennis van de broers, gericht op een vrijgeleiden voor de moordenaars van Charlie Hebdo . Daar waren aan het eind van de dag 4 doden onder de gijzelaars te betreuren. De Westerse samenlevingen zullen gaan beseffen dat de a-symmetrische oorlogsvoering in het Midden-Oosten ernstige gevolgen kunnen hebben bij ons om de hoek. Dus niet op het slagveld in het Midden-Oosten, maar thuis om de hoek. Treinstations, vliegvelden, vliegtuigen, warenmarkten, scholen of een redactielokaal! In Frankrijk, in Spanje, in Engeland, in Duitsland en ook in Nederland. En het zal erger worden. We moeten immers steeds weer geraakt worden. Voor de onthoofdingen van de Islamitische Staat zijn we niet de straat op gegaan, voor de aanslag op Charlie Hebdo wel. Na de verwerking van deze schok moeten we weer verder met ons leven. Dingen doen die nuttig zijn voor onszelf, onze dierbaren en onze samenleving. Na verloop van tijd zullen we weer opgeschrikt worden door een barbaarse actie die iets te maken heeft met oorlog in het Midden-Oosten. Degenen die net als de cartoonisten van Charlie Hebdo het niet kunnen laten om alles aan de kant te zetten voor de vrijheid van meningsuiting en niet zich willen inspannen om niet-extremisten proberen te raken, zullen als eersten aan de beurt zijn! Als we echt een verandering willen, moeten de Amerikanen en de Westerse bondgenoten ernstig overwegen om te stoppen als wereldpolitie op te treden. En het Midden-Oosten te laten aan inwoners van alle landen van het Midden-Oosten. Kijken wat er dan gebeurd. Misschien dat dan de haat tegen Amerika minder wordt en het extremisme afneemt!
Michiel Verbeek, 9 januari 2015
