‘We zullen komend jaar, of zelfs de komende jaren nog wel last houden van de gevolgen van de ergste financiële crisis sinds de Grote Depressie, maar uiteindelijk herwint het optimisme zijn oude kracht, keren groei en welvaart terug, en wordt de kiem voor toekomstige crises gezaaid’. Zo eindigt Nouriel Roubini optimistisch zijn boek ‘De Crisiseconomie’ en houdt z’n lezers voor dat er weer nieuwe crises komen. Hoogleraar Roubini is internationaal bekend geworden als een van de weinigen die de financiële crisis in 2008 heeft zien aankomen. In het voorjaar van 2010 verscheen zijn boek ‘De Crisiseconomie’ in de Verenigde Staten. De Nederlandse versie uit 2011 is voorzien van een nawoord.
Glass-Steagall Act
Roubini geeft een mooi inzicht hoe de crisis kon ontstaan, en wat de echte oorzaken waren van de crisis. Wat ik toch mis bij Roubini is een stevig verwijt aan de Amerikaanse overheid. Elders op deze site beargumenteer ik dat de Amerikaanse overheid de grootste schuld draagt van de financiële crisis van 2008. Systemen en structuren lokken bepaald gedrag uit. Daarmee praat ik het hebzuchtige gedrag van sommige bankiers niet goed, maar als je goede maatregelen wilt nemen, moet je het systeem goed doorgronden. De Amerikaanse overheid wilde het woningbezit bevorderen en heeft de wetgeving voor het bankwezen versoepeld. Bij Roubini valt te lezen dat senator Phil Gramm een succesvolle lobby heeft gehouden om de zogenaamde Glass-Steagall wet uit 1933 te versoepelen. Deze wet zorgde voor een herstructurering van het bankwezen. De wet was gericht op het tegengaan van speculatie door het splitsen van zakenbanken en spaarbanken. Deze versoepeling heeft de sluizen opengezet voor fusies van banken en daarmee werd de mogelijkheid gecreëerd om voor eigen gewin handel te drijven in schuldpapieren.
Boom en bust cyclus
Een crisis heeft vaak een gelijk verloop. Een zeepbal gaat vaak hand in hand met een buitensporige opeenstapeling van schulden, omdat velen willen profiteren van de boom. En daarvoor bereid zijn om geld te lenen. De waarde stijgt dan tot ver bomen de onderliggende fundamentele waarde. Vaak zorgt een nieuwe technologische vernieuwing voor de hoge verwachtingen van de nieuwe wereld. In de voorbereiding van de crisis van 2008 zou je de financiële constructen als vernieuwing kunnen zien. Op een gegeven moment stopt de zeepbel met groeien. En loopt de vraag terug. Het aanbod overtreft vervolgens vele malen de vraag. En dan is er de bust.
Gewone banken en zakenbanken
Roubini maakt een mooi onderscheid bij hypotheken tussen ouderwetse banken die het model originate and hold hanteerden en de zakenbanken van het model: originate and distribute. De ouderwetse banken haalden geld op van spaarders en leenden dat uit in de vorm van hypothecaire leningen. Er bleef een rechtstreeks verband tussen de lener, de bank en het onderliggende pand. De zakenbanken van het andere model verkopen direct de leningen en halen opbrengsten op die manier naar voren. Zij verbreken de directe band tussen lener, bank en onderliggende pand. __
Nawoord
Roubini geeft de Europese Gemeenschap (EU) nog een gratis advies mee. Als Europa uit de problemen wil komen dan moet de monetaire unie groeien naar een belasting- en begrotingsunie. De EU zou eurozone obligaties kunnen gaan uitgeven in plaats van allemaal aparte landen obligaties. De Europese Centrale Bank (ECB) zou hierbij een belangrijke rol moeten spelen.
Michiel Verbeek
10 augustus 2011
