De PvdA ligt onder vuur door het AOW standpunt. De partij van Wouter Bos ziet in de vergrijzing van onze bevolking een financieel probleem ontstaan.
Wij hebben voor de financiering van de AOW een zogenaamd omslagstelsel. De mensen die nu werken moeten het geld bij elkaar sparen om de huidige 65-plussers te kunnen voorzien van een AOW uitkering. Iedereen kan uitrekenen dat als de huidige baby-boomers rond 2010 met pensioen gaan er een betrekkelijk kleine groep werkenden is die het geld bij elkaar moeten sparen om de AOW-premies te betalen. Het tweede kabinet Kok heeft bepaald dat de premieheffing voor de AOW gemaximeerd moet worden op een kleine 19% van het inkomen. Als er meer nodig is voor de AOW-uitkeringen dan moet dat uit de algemene belastinginkomsten komen. Dat heet fiscalisering van de AOW. De PvdA is het debat gestart over het meebetalen van de rijkere oudere aan de financiering van de AOW. Dat heeft op z’n minst geleid tot klappen in de peilingen. Nederlanders zijn erg gevoelig voor de AOW. Daar weet het CDA over mee te praten. Zij wilden in 1994 de AOW uitkering bevriezen. Daar hebben ze electoraal flink voor moeten betalen. Het lijkt alsof we hier een taboe te pakken hebben. Het CDA heeft inmiddels laten weten dat ze niets aan de vergrijzing willen doen, anders dan proberen mensen aan het werk te houden. Zij worden gesteund door de voorzitter van een belangrijk pensioenfonds. Dat pensioenfonds ziet ook geen grote problemen bij de financiering van de AOW. Laat nu die voorzitter Eelco Brinkman zijn. Was dat niet in 1994 de lijsttrekker van het CDA die de AOW wilde bevriezen. Hij is nog steeds niet over dat trauma, lijkt het. Op zaterdag
26 augustus is gelekt uit het verkiezingsprogramma van de VVD dat ook deze partij geen ingrijpende vorstellen zal doen inzake de AOW. De partij volgt niet Gerrit Zalm die wil beginnen met een geleidelijke verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.
Door de felle discussie over de AOW heb ik gesnuffeld in mijn boekenkast naar boeken over dit item. En daar stond: ‘Tijdbom’ van Flip de Kam en Frans Nypels uit 1995. De ondertitel van het boek luidt: ‘Vergrijzing dreigt de AOW, onze pensioenen en de ouderenzorg onbetaalbaar te maken’.
Tijbom
Een aantal interessante punten uit het boek:
- Op 1 mei 1995 roept Jacques Wallage als fractievoorzitter van de PvdA dat het nationale basispensioen welvaartsvast kan blijven, mits de hogere inkomens straks meer premie gaan betalen. Wouter Bos spreekt in een langere traditie van de PvdA.
- In IJsland, Denemarken en Noorwegen is de pensioengerechtigde leeftijd inmiddels op 67 jaar geteld. Meer dan 10 jaar geleden is dat in die landen al bepaald!
- In de Verenigde Staten gaat de pensioengerechtigde leeftijd tussen 2000 en 2022 geleidelijk omhoog van 65 naar 67 jaar. Ook in Duitsand is de pensioengerechtigde leeftijd verhoogd.
- De AOW is in 1957 ingevoerd. Ten was het normaal dat iemand vanaf z’n 15de werkte en vanaf z’n 65ste een uitkering genoot. Maar liefst 50 jaar werd er premie betaald.
- Tot medio 70-er jaren is de AOW welvaartsvast geweest, daarna is het naar beneden gegaan.
- In 1995 staat de AOW premie op: 14,55% van het inkomen.
- In het boek van 1995 schreven de Kam en Nypels: ‘binnen 10 jaar zijn regelingen voor vervroegde uittreding zo goed als afgeschaft’. Die voorspelling is uitgekomen!
- Denkbaar is om ouderen mee te laten betalen middels AOW-premie over aanvullende pensioen.
De Kam en Nypels komen in hun boek ‘Tijdbom’ met een 5 punten plan. De vijf plannen zijn:
- Uitgaan van het gemiddeld verdiende salaris.
- Pensioenopbouw 1,5 procent per dienstjaar (is momenteel 1,75)
- Pensioenleeftijd naar 66 of 67 jaar
- Een afsluiter tussen de communicerende vaten AOW en aanvullend pensioen.
- Een maximaal verzekerd bedrag.
Het is opvallend dat een groot aantal politieke partijen de financiering van de AOW bagatelliseren. Men is bevreesd voor electorale klappen. Alleen de PvdA is bereid om na te denken over consequenties voor een probleem dat onherroepelijk op ons af komt. Ik kies voor een geleidelijke verhoging van de pensioengerechtigde. Ik dacht altijd dat dat een voorstel was van Marcel van Dam, maar het is een voorstel van De Kam en NYpels.
Het VVD verkiezingsprogramma is in het weekeinde van 26 en 27 augustus uitgelekt. Daaruit blijkt dat de VVD, net als het CDA niets wil doen aan de vergrijzingsproblematiek. Aardig is het om te weten dat Frits Bolkestein al in 1995 en pleidooi hield om de pensioengerechtigde leeftijd geleidelijk te verhogen van 65 naar 67 jaar. Dat lijkt mij een heel verstandige aanpak. Laten we wel zijn het aantal jaren na pensionering is toch wel even anders dan 20 jaar geleden.
27 augustus 2006
