Stel je hebt 30.000 euro op een spaarrekening en er breekt een acute crisis uit. Van je bank krijg je te horen dat je 2 jaar lang geen 2,5% rente ontvangt, maar 0,5%. Zou dit reden zijn voor opstand?
Econoom Sweder van Wijnbergen schreef vrijdag 22 maart in de NRC: ‘Waarom moet Jan Modaal in Nederland betalen voor Russische belastingontduikers en spaarders die veel te hoge rentes ontvangen? Spaarders in Cyprus willen wel de risicopremie willen, maar niet het risico’.
Even wat cijfers en feiten
Het BBP (Bruto Binnenlands Product) van Cyprus is ongeveer 19 miljard. De bankensector is ruim 8x zo groot (zo’n 152 miljard). De staatsschuld is een kleine 14 miljard en het begrotingstekort is 6% van het BBP. Cyprus is een belastingparadijs met een hele lage vennootschapsbelasting en opmerkelijk hoge rentevergoedingen voor simpele spaarrekeningen (tot 8%). De banken zijn in de problemen gekomen, omdat ze flink hebben verloren op Griekse obligaties (zo’n 3,8 miljard), maar de Cypriotische banken gaan ook ten onder aan hun riante rentevergoedingen. Bij de Laiki-bank vormen de spaarders met deposito’s van meer dan 100.000 euro meer dan de helft van een totaal van 70 miljard. Na het grote verlies door de Griekse sanering is Cyprus hulp aangeboden in ruil voor hervormingen. Zo gaat het altijd als de trojka van ECB (Europese Centrale Bank), de Europese Commissie en het IMF (Internationaal Monetaire Fonds) hulp biedt. De toenmalige president van Cyprus, Dimitris Christofias, heeft de voorwaarden afgewezen. Deze communist wilde hij niet de Russische beleggers tegen het hoofd stoten. Na de verkiezingen op 1 maart 2013 heeft Christofias het stokje moeten overdragen aan Nicos Anastasiades. Aan de nieuwe president is opnieuw een hulpplan voorgelegd. Cyprus heeft 17 miljard nodig. De trojka heeft 10 miljard hulp geboden en de eis gesteld dat Cyprus zelf de rest moet ophoesten. In de afgelopen weken is er ongetwijfeld uit voorzorg al veel geld weggehaald bij de Cypriotische banken. Het is niet voor niets dat de ECB op dit moment al liquiditeitssteun geeft.
Rusland
Bij het zoeken naar oplossingen hebben de Cypriotische autoriteiten Rusland gevraagd om een bijdrage. De belangen van Russische Rijken zijn immers hoog. In het Kremlin droomde men al even van het scenario dat Europa 10 miljard zou investeren in ruil voor een paar hervormingen en dat de Russen 6 miljard zouden investeren in ruil voor de opbrengsten van de gasvelden. Grootmachten zijn altijd in voor deals met interessante grondstoffen! Gelukkig heeft Europa een stokje kunnen steken voor dit scenario.
De oplossing
Europa zal de Laiki-bank via de Cypriotische regering helpen met een investering van 10 miljard. De bank zal worden geherstructureerd. Er komt een goede bank met de spaargelden van de kleine spaarders en er komt een ‘bad bank’. De Laiki vestigingen in Griekenland zijn al verkocht aan een Griekse bank. De regering zal de vennootschapsbelasting naar boven moeten bijstellen. Er komt regelgeving ter voorkoming van een kapitaalvlucht. Er komt een solidariteitsfonds met pensioengelden en verwachte baten uit gaswinning. Maar het zal niet genoeg zijn. Er zal ook nog een spaardersheffing moeten komen. Waarschijnlijk niet voor de spaarders met minder dan 100.000 euro, maar des te meer voor spaarders met hogere bedragen. Er circuleert een percentage van 20% tot 25%. Hoe zullen de rijke Russen daar op reageren?
Wat gaat er maandag gebeuren?
De banken zijn een week dicht geweest. Ongekend lang. Wat gaat er gebeuren als ze maandag opengaan. Zal dan blijken dat er al veel geld is weggehaald? En zal dan blijken dat heel veel spaarders alsnog weg willen? Wat zou u doen met een spaartegoed van 30.000 euro? Nu de dans net ontsprongen, maar wat gebeurd er de volgende keer? Ik zou het wel weten!
Michiel Verbeek, 16 maart 2013
