Ik kwam het woord ‘creality’ tegen in het zeer lezenswaardige boekje Boeiuh van Rob Wijnberg, opinieredacteur bij NRC Next. Creality is een mix van werkelijkheid en bewust gemanipuleerde presentatievormen of omstandigheden, die de grens tussen fictie en bedrog langzaam maar zeker uit het bewustzijn van de gemiddelde mediaconsument aan het stoten is. Ik hoor u denken: wat krijgen we nou? Wat we in de twee uitzendingen van de VPRO hebben gezien is toch zoals het gegaan is in aanloop tot de uitslag van de Tweede Kamer verkiezingen van 22 november 2007? Zeker het was allemaal echt, maar het is toch een gecreëerd beeld. Het zijn toch maar flarden uit een hele lange tijd.
Mercurius
De inmiddels beruchte Mercurius groep is een clubje mensen rondom Wouter Bos waar Bos maar beter afscheid van kan nemen. In geen enkele passage in de documentaire raakte ik onder de indruk van de bijdragen van deze groep mensen. Ik werd moedeloos van obligate bijdragen en adviezen. Enigszins geïrriteerd raak ik van mensen als René Cuperus en Paul Depla die na het debacle van 22 november probleemloos kritiek spuien, terwijl ze dichtbij zaten en hadden kunnen bijsturen. Cuperus heeft de PvdA afgemaakt in Buitenhof en doet dat dunnetjes over in zijn boek. Ik heb wat moeite met mensen die dicht bij de knoppen zitten en dan zo uitpakken. In de twee uitzendingen van de VPRO heb ik Cuperus nauwelijks van het woord gehoord. Wouter Bos heeft nog wel meer fijne vrienden. Wat te denken van Han Noten. Die zat op 29 maart in Nova te verkondigen dat hij het uiterst gênant vond wat Bos deed en dat hij niet gekeken had. Ook hij leek een graantje mee te pikken van het beschadigen van Bos. Oud-fractiegenoot van Bos en nu wethouder van Arie Duyvestein probeerde in diezelfde uitzending van Nova zijn gelijk te halen over de verkeerde aanpak van Wouter Bos. Duyvestein wilde ook graag over links. Een typisch beeld van de PvdA. Toen Wouter Bos de PvdA in een heel kort tijdsbestek de verkiezingsafstraffing van 2002 wist doen te vergeten en heel veel lokale bestuurders in 2006 op het schild wist te hijsen was iedereen blij met Bos. Nu de verkiezingen van 22 november zijn tegengevallen is Bos de klos!
De Wouter tapes
Toen ik de beide uitzendingen had gezien dacht ik direct dat dit niet goed zou uitpakken voor Bos. Ik vond en vind het zeer onverstandig van Bos om dit te doen. Mijn eerste reactie was dat ik het redelijke ontluisterend vond. Een verschrikkelijke groep adviseurs, een erg dunne inhoudelijke motivatie van Bos om premier te worden en dat afschuwelijke spindocter-gedoe. Gooi toch al die zogenaamde adviseurs eruit! Ik hoop en verwacht dat Wouter Bos in die verkiezingscampagne ook met hele andere en vooral veel interessante mensen sprak over de toekomst van Nederland. In de uitzending was geen gesprek met bijvoorbeeld Ronald Plasterk gefilmd. Ik ga ervan uit dat bijvoorbeeld Plasterk een belangrijke adviseur is geweest. Daarom denk ik dat het creality was!
Janka Stoker
Op een van de digitale zenders zag ik een debat over de Wouter tapes onder leiding van Felix Rottenberg. Daar viel me bijzonder hoogleraar Leiderschap, Janka Stoker, op. Zij zag bij Wouter Bos een opvallende combinatie van charismatisch leiderschap en geen grote visie. Dat was volgens haar redelijk uniek. Bij het zien van de Wouter tapes merkte ik bij mezelf een gevoel van teleurstelling over het gebrek aan interessante vergezichten van de nieuwe leider van Nederland.
De PvdA als grote linkse middenpartij
Na het zien van het debat in Nova op 29 maart 2007 met PvdA-coryfeeën Han Noten, Arie Duyvestein, Paul Depla en oud-PvdA prominent Marcel van Dam was ik mijn opkomende negatieve gevoel over Wouter Bos kwijt. Al blijf ik de keuze voor het uitgebreid laten filmen van de campagne stom vinden, is mijn geloof in Wouter Bos weer toegenomen. Hij is niet de man van meeslepende toekomstvisies, maar wel de man die uiterst scherp is en snel kan analyseren. En daarmee uiterst geschikt is voor vice-premier en premier. Hij moet zich snel ontdoen van de huidige ploeg van adviseurs. Hij moet zich helemaal storten op dit uiterst interessante kabinet. Bos heeft in maart 2006 een fantastische overwinning geboekt. Hij is daarna niet veel anders gaan beweren of doen. Toch ging het in november 2006 helemaal fout. Dat kwam vooral omdat het electoraat weer op drift raakte. In maart 2006 wilde nog een grote groep kiezers af van het beleid van Balkenende. In de maanden naar november ging het economisch weer beter. In de Wouter tapes merkte Bos zelf op dat er nog nooit een zittende premier met economische voorspoed bij de verkiezingen had verloren. Alle partijen profileerde zich in de verkiezingscampagne ten opzichte van de PvdA en Wouter Bos. Het eigen gezicht van de partij kon het beste gecreëerd worden door zich af te zetten tegen Wouter Bos. Zowel het CDA, de VVD als Groen Links en de SP. Kiezers die toch niet voor de zittende partijen wilde stemmen konden bij de populaire Jan Marijnissen terecht. Toen Marijnissen z’n opmars maakte in de peilingen kreeg hij voor een breed publiek aantrekkingskracht. Veel kiezers vonden het aantrekkelijk om bij de winnende partij te horen. Dat was in maart de PvdA, dat was in november de SP.
Wouter Bos moet er niet voor terugdeinzen om van de PvdA de linkse middenpartij te maken waarbij progressieve, innovatieve en pragmatische politiek wordt gecombineerd met gevoel voor de problemen van mensen die niet makkelijk mee kunnen komen in deze snelle tijd. Hij moet zich niet laten verleiden door de grote groep opportunisten in de PvdA om tegen de SP aan te schurken. De huidige bui van kritiek gaat vanzelf over. Ik hoop dat er niet een grote groep ontstaat binnen de PvdA die achter de criticasters zal aanlopen. Ik hoop dat de PvdA zich bezig gaat houden met de voorstellen van het vierde kabinet Balkenende. Laat de partij proberen de voorstellen aan te scherpen en te verbeteren. En laat de partij de verleiding weerstaan om lang terug te kijken met als gevaar dat Wouter Bos volledig afgebrand wordt of zelf de handdoek in de ring gooit.
Tegenslag vormt de leider
****Op basis van wat in de media lees en hoor over Wouter Bos is het een zondagskind. Iemand die zonder veel tegenslag grote hoogten op de maatschappelijke ladder heeft bereikt. De onrust in de PvdA en het openlijk afvallen van Wouter Bos door individuele PvdA’ers zal de komende tijd meer voorkomen, omdat er veel PvdA’ers kort van memorie en opportunistisch zijn. Het Dagblad van het Noorden kopt op zaterdag 31 maart: _De houdbaarheidsdatum van Wouter Bos is verlopen’. _In het artikel wordt het kersverse kamerlid Agnes Wolbert geciteerd met de uitspraak: De PvdA heeft een leiderschapscrisis’ om er snel bezwerend achteraan te zeggen dat het moet stoppen met het ‘gezeur’ in de PvdA en aan de slag moeten gaan met het regeerakkoord. De grote tegenslag die Wouter Bos heeft gehad en de nasleep daarvan die nog ver hem heen al komen moet hem sterker maken. Als het huidige kabinet het goed doet en als de PvdA een duidelijke stroming vormt in het kabinet dan zal de PvdA in 2010 een grote kans lopen om Wouter Bos als premier voor te dragen. Daar gaan we het verder niet over hebben, omdat er de komende jaren voldoende maatschappelijke problemen opgelost moeten worden en kansen worden gegrepen. Ik ga proberen daar een bijdrage aan te leveren. De eerste zal zijn: het idee van de gemeentelijke BV voor iedereen die nu een uitkering heeft en voor iedereen die iets nuttigs voor de samenleving wil doen. Binnenkort zal dit idee op deze site worden uitgewerkt.
