Aan de leden van de vaste Kamercommissie van V&W
Groningen Airport Eelde: een dilemma tussen Economie en Milieu of tussen Prestige en Milieu?
De Tweede Kamer zal binnenkort discussiëren en beslissen over de baanverlenging van Groningen Airport Eelde (GAE). Van de zijde van bestuurders van de provincies Groningen en Drenthe en de gemeenten Groningen en Tynaarlo heeft u veel mooie berichten ontvangen over GAE. Een heel ander geluid is tot u gekomen van de gemeente Noordenveld. Om de opvattingen vanuit het Noorden te completeren stuur ik u hierbij de inbreng van de gemeente Haren. Haren is de gemeente waar de meeste lasten neerdalen!
Het kabinet heeft een voorlopig besluit genomen over Groningen Airport Eelde: baanverlenging en een verbod op lesvluchten van grote vliegtuigen (zwaarder dan 6.000 kg). Met dit besluit heeft het kabinet rekening gehouden met oude toezeggingen, maar ook met het grootste probleem van de luchthaven voor de omgeving: de circuitvluchten. Het repeterende karakter van les-, proef- en oefenvluchten bezorgt vooral de inwoners van Glimmen heel veel overlast. Door het verbod op groot lesverkeer blijft de overlast van lesvluchten beperkt tot de aan Eelde gebonden vliegscholen.
Voor de besluitvorming over GAE zijn de volgende 8 punten relevant:
1. De kansen op de verschillende segmenten van de markt
2. De uitkomsten van het belevingsonderzoek
3. De ontwikkelingen van de LVNL (Luchtverkeersleiding Nederland
4. De financiële polsstok van de regio
5. Meest recente rapporten
6. Europese wetgeving
7. Het infrastructurele complex en prestige
8. Fanomos
De kansen op de verschillende markten
GAE richt zich op 4 segmenten: zakelijk, charters, vracht en les-, proef- en oefenvluchten. De zakelijke markt kan even goed zonder baanverlenging worden bediend. De chartermarkt heeft zeker baat bij een langere baan, maar het zal in een ‘vechtmarkt’ lastig worden voor Eelde. Afgelopen zomer waren de vliegtuigen niet zelden half vol en het is zelfs voorgekomen dat mensen uit andere delen van Nederland mee moesten naar Eelde om vervolgens per auto of trein terug te gaan naar het midden van het land of de Randstad. De vrachtmarkt kan beter worden bediend met een langere baan, maar omdat er vanwege kostenoverwegingen met volle vliegtuigen gevlogen moet worden zal er 'getruckte' vracht uit andere delen van Nederland naar Eelde moeten komen. Het kan, het ligt echter niet voor de hand. Het eigen achterland is waarschijnlijk te 'dun' voor volle vliegtuigen. De meest succesrijke markt is de markt voor les- en oefenvluchten. Het zou echter een ramp zijn indien GAE om exploitatie redenen zich sterk op deze markt zou gaan toeleggen, omdat dat onherroepelijk een forse aantasting betekent van de leefomgeving. Het grootste probleem bij GAE is de circuitvluchten. De touch en go’s vinden vooral plaats bij mooi weer. Precies het moment dat mensen graag in de tuin zitten. De regio Groningen-Assen probeert zich te onderscheiden met o.a. een aantrekkelijk woonklimaat. Met veel lesvliegtuigen zal het gebied rond Glimmen en Eelde zwaar aan aantrekkingskracht inboeten. Met het besluit van een verbod op lesvluchten van groot verkeer kan deze rampspoed afgewend worden. Er ligt echter nog wel weer een probleempje op de loer: vallen onder de lesvluchten ook proefvluchten? Bij proefvluchten gaat het om het testen van een vliegtuig. Van de zijde van de provincies Groningen en Drenthe en de gemeenten Groningen en Tynaarlo wordt gepleit voor het uitzonderen van de proefvluchten in het verbod op groot lesverkeer. Dit is een onzalig idee. De omgeving van de luchthaven dient volledig gevrijwaard te worden van grote kisten die om de 5 minuten over je huis scheren. Voor de omwonenden maakt het immers niets uit of in dat vliegtuig een piloot zit die moet oefenen of dat het vliegtuig moet proefdraaien!
Het belevingsonderzoek
Het belevingsonderzoek van TNO heeft een aantal opmerkelijke uitkomsten opgeleverd: 12% van de hele groep heeft ernstige hinder van de luchthaven, in de groep rond de luchthaven is dat percentage 21% en voor de zwaarst belaste groep loopt het percentage op tot 36%. In een ander onderzoek van TNO wordt zo'n hoog percentage beoordeeld als een 'extreem slechte' kwaliteit van de leefomgeving. Dat zet te denken!
LVNL
De LVNL heeft inmiddels aangegeven wat de consequenties zijn van de bezuinigingen van minister Netelenbos op de verkeerstoren in Eelde. Het gaat om een hele forse inkrimping van het personeel. Dat heeft weer tot gevolg dat de verkeersleiding in de weekeinden waarschijnlijk gesloten wordt. De mogelijkheden van de luchthaven worden daarmee enorm beperkt.
De financiële polsstok van de regio
De provincies en enkele gemeenten staan pal achter Eelde tot dat de eigen portemonnee heel ver open moet. In de provincies en die gemeenten is waarschijnlijk geen draagvlak om meer geld te besteden aan de luchthaven dan nu het geval is. Grotere verliezen zijn echter zeer voor de hand liggend als je een aantal beïnvloedende omgevingsfactoren in beschouwing neemt.
Recente rapporten
Voor het opstellen van de hoofdlijnennotitie regionale luchthavens heeft er een klankbordgroep gefunctioneerd. In het kader van die voorbereiding zijn er een drietal rapporten opgesteld: over de bijdrage aan de regionale economie door Buck International, de milieu-effecten door Haskoning en de vervoerwijzen door Decisio. Drie recente, degelijke rapporten met voor de goede lezers geen andere conclusie dan dat de toekomst voor GAE er niet rooskleurig uitziet!
Europese wetgeving
Op het Europese platform is wetgeving in de maak met grote consequenties voor de luchtvaart. Het vliegen wordt onherroepelijk duurder door maatregelen als BTW op tickets en accijns op kerosine. De concurrentiepositie voor een marginale luchthaven wordt dan nog moeilijker. De wetgeving tendeert in de richting van alleen groei binnen steeds scherper wordende milieurandvoorwaarden.
Infrastructuur en prestige
GAE levert een bijdrage in het infrastructurele complex van Noord Nederland. Zowel via de weg, het water, het spoor als door de lucht is Noord Nederland goed bereikbaar. Dat is voor sommige bestuurders heilig geworden. De zweeftrein kan daar in de toekomst verandering in brengen. Maar omdat de zweeftrein niet voor 2010 rijdt wil men GAE houden en uitbreiden. De vraag is of dit niet een beetje kortzichtig is!
Fanomos
Het Fanomossysteem is nog niet beschikbaar op GAE. De Rijksluchtvaartdienst is bezig met het voorbereiden van een mogelijke installatie. Of het er komt is nog niet zeker, omdat het veel geld kost. Met dit systeem kan de Commissie Milieuhygiëne Luchtvaartterrein Eelde (CMLE) beter reageren op klachten over vermeende afwijkingen van routes en te laag vliegen. Het Fanomossysteem kan niet gezien worden als de compensatie van de geluidsoverlast voor de direct omwonenden.
In de gemeenteraad van Haren is een grote meerderheid (PvdA, de meerderheid van het CDA, D66, Groen Links/de Groenen en 1 VVDer) tegen de baanverlenging. Unaniem is de gemeenteraad van Haren tegen circuitvluchten.
Ik wens de Tweede Kamer een goede beraadslaging over GAE en de omgeving van GAE een wijs besluit.
Met vriendelijke groet,
Michiel Verbeek, wethouder van o.a. Milieu in Haren en lid van de CMLE.
