‘Dit land kan zoveel beter’ is de titel van het boek van Wouter Bos waarin hij in een tweeluik aangeeft hoe hij geworden is zoals hij is en wat hij in petto heeft voor Nederland als hij het roer mag overnemen van Jan Peter Balkenende.
Uit de commentaren viel op dat Bos de huidige premier Jan Peter Balkende nergens in het boek noemt. Was misschien de titel van het boek een reactie op het boekje van Balkenende uit 2002? Het boekje van de toenmalige premier in spé heette: Anders en beter. Beide boekjes werden geschreven vanuit de gedachte dat er veel veranderd en verbeterd moet worden ten opzichte van het huidige beleid. Een andere overeenkomst tussen de boekjes is dat ze beide 159 pagina’s bevatten. Dat blijkt een standaard aantal te zijn, zo bleek toen ik het aantal pagina’s bekeek in het boekje ‘Hoe dan Jan?’ van Jan Marijnissen.
Deel 2 van het boek
Het eerste deel van het boek met z’n persoonlijke verhaal heb ik overgeslagen. Ik ben meer geïnteresseerd in de plannen van Bos voor Nederland. Daarom direct naar deel twee.
Eerst behandel ik een aantal punten uit het boek, daarna trek ik een paar conclusies.
Verrassende nieuwe ploeg
Bos ziet in Marco van Basten een goed voorbeeld van bindend leiderschap gebaseerd op samenhang en teamgeest. In tegenstelling tot Dick Advocaat. Mensen die iets met elkaar hebben , die elkaar begrijpen en vertrouwen, die voor elkaar door het vuur gaan, die zich realiseren dat het talent van de een niet kan schijnen zonder het harde werken van de ander, dat je samen meer voor elkaar krijgt dan alleen. Advocaat wist geen team te smeden van de grote groep oud-gedienden, die alles al een keer hadden meegemaakt, en al volop gewend waren aan verering. Van Basten gooide het roer om en gaf jonge talenvolle spelers een kans om voor Oranje uit te komen. En met die jonge nieuwkomers is eenvoudiger een team te smeden. Als Bos premier wordt mogen we zeker een frisse en verrassende groep ministers verwachten!
Solidariteit
Bos wil een Nederland gebaseerd op solidariteit met lotsverbondenheid en saamhorigheid tussen mensen. Als mensen iets met elkaar hebben dan hebben ze iets voor elkaar over. Bos wil een verzorgingsstaat bouwen op welbegrepen eigenbelang. Iedereen moet het gevoel hebben dat hem of haar iets kan overkomen en dat er dan gebruik gemaakt kan worden van de verzorgingsstaat. Sociaal vertrouwen is essentieel voor het goed laten gedijen van ondernemerschap en daarmee voor de creatie van welvaart en vooruitgang.
Bos heeft zorg over het ontstaan van een ‘tweederdesamenleving’. Dat is een samenleving waarbij tweederde van de burgers meent niet afhankelijk te zijn van de politiek. Waarom zouden zij investeren in solidariteit. Dat is voor de zwakken! Als deze groep het gevoel krijgt dat zij betalen voor de anderen dan gaat het mis.
**De concrete punten van Wouter Bos **
- Armoedebestrijding terug op de politieke agenda.
- Kwaliteit van de laatste levensjaren in verpleeghuizen verbeteren door het personeelsgebrek op te heffen.
- De wachtlijst in de jeugdzorg opheffen door uitbreiding van het aantal behandelplaatsen.
- Opnieuw introduceren van loonkostensubsidies.
- Stevige integratie en selectieve migratie. Selectieve migratie betekent een open houding tegenover migranten die met hun bijdrage en kwaliteiten de Nederlandse samenleving verrijken en versterken.
- Extra investeringen in basis- en middelbaaronderwijs. Het hoger onderwijs kan zichzelf bedruipen met meer privaat kapitaal en een sociaal leenstelsel.
- De invoering van de werkbonus oftewel de EITC (Earned Income Tax Credit). Een extra belastingkorting voor werkenden die maximaal is rond het minimumloon en dan afneemt tot nul bij hogere inkomens.
- AOW-leeftijd flexibiliseren. Wie langer wil blijven werken krijgt een hogere AOW.
- Handhaven van de 36-urige werkweek als uitgangspunt.
- Een uitkering is geen passief recht, maar moet verdiend worden. Daarom actief beleid op bemiddeling, opleiding en reïntegratie.
- Introductie van de ‘burgerschapsladder’ in de sociale zekerheid. Geleidelijke opbouw van rechten voor sociale zekerheid. Een soort airmiles in de sociale zekerheid.
- Verminderen van het aantal bestuurslagen.
- Minder bureaucratie en regels door een systeem voor organisaties in de publiek sector waarin eigen vrijheid verdiend kan worden na visitaties.
- Ruimte voor experimenteren om meer kwaliteit en maatwerk te realiseren.
- Verdergaan met Europa, waarbij draagvlak boven snelheid gaat.
Conclusie
Het is een mooi startpunt voor meer geschriften. Want ik wil graag nog wat meer concrete standpunten en maatregelen. Er staan wel mooie teksten in over onderwijs, maar lees graag een samenhangende visie op een kennissamenleving gericht innovatie. Ik hoop dat Wouter Bos zich hard gaat maken voor een substantiële impuls in het onderwijs door het budget voor onderwijs op z’n minst op het niveau van het gemiddelde in de OESO-landen te brengen. En ik wil graag meer uitwerking van de gedachte dat veel meer dan in het verleden onderwijsvernieuwingen door docenten moeten worden geïnitieerd en gedragen. En niet door het ministerie en al zeker niet door raden van bestuur die zichzelf bij voorkeur op grote afstand van het primaire onderwijsproces plaatsen. Wat ik ernstig mis in het boek is een samenhangend betoog over een duurzame ontwikkeling van onze economie. De start op het thema van de rechtstaat, wat wel en wat niet op het gebied van terrorismebestrijding en de aanpak van stevige integratie en selectieve migratie zijn goed, maar ik wil graag een antwoord op de aanpak van Donner en Verdonk van uitsluiting en tegen elkaar opzetten van minderheidsgroepen in de vorm van een aanpak van insluiting. En welke maatregelen van Balkenende worden zo snel mogelijk overboord gegooid, welke worden gefatsoeneerd en welke worden probleemloos voortgezet?
